'Rechters moeten opener worden'

Leden van een rechterlijk college moeten in een vonnis een afwijkende mening kunnen uiten, vindt rechter Ingelse...

Peter Ingelse (65), vicepresident van het gerechtshof in Amsterdam en voorzitter van de Ondernemingskamer, reageert op het debat na de recente vrijspraak van de Haagse verpleegkundige Lucia de Berk. Volgens critici moeten maatregelen worden genomen tegen de rechters die haar destijds ten onrechte hebben veroordeeld voor moord.

‘Die critici vergeten dat het heel goed denkbaar is dat bij meerdere instanties steeds één rechter heeft gezegd: we moeten deze mevrouw niet veroordelen.’

Vonnissen zijn de uitkomst van een discussie achter gesloten deuren tussen de rechters. Bij de rechtbank of het gerechtshof zijn dat er drie. Om mogelijk te maken dat magistraten na de zitting vrijuit spreken, staat in de wet dat ze zwijgen over hun discussies. Ze maken geen notulen van het overleg in de raadkamer. Uiteindelijk geeft de meerderheid de doorslag en spreken de drie rechters in hun vonnis met één stem.

Pleit u voor opheffing van ‘het geheim van de raadkamer’?

‘Rechters moeten vrijuit kunnen debatteren, dus wat in de raadkamer wordt gezegd, zal geheim blijven. Maar de resultaten van discussies kun je wat mij betreft wel openbaar maken. Dat heeft voordelen: een rechter hoeft zich niet te committeren aan uitspraken waarmee hij het oneens is en niemand kan zich meer verschuilen achter zijn collega’s. Iedere rechter zal met de billen bloot moeten.’

Zal openheid over meningsverschillen het gezag van uitspraken niet ondermijnen?

‘Veel mensen weten best dat het geregeld gebeurt dat rechters het onderling oneens zijn. Als we daar open over zijn, verhoog je het realiteitsgehalte van de rechtspraak. Door inzicht te geven in onze discussies, kunnen we het gezag juist vergroten. Ik denk niet dat het publiek hiervan in de war raakt.’

Kun je zo dwalingen voorkomen?

‘Het is een manier. Je verkleint de kans dat rechters vasthouden aan vooringenomen standpunten. Als je weet dat een collega een afwijkende mening kan publiceren, wordt je gedwongen scherper te denken en motiveren. Je zult overtuigend moeten opschrijven waarom jouw oordeel de doorslag heeft gegeven. Dat levert ook nuttige informatie op voor een eventueel hoger beroep.’

Dit zal meer tijd kosten, dus is uw voorstel wel haalbaar?

‘Dat valt best mee. De argumenten worden toch uitgewisseld in de raadkamer; je hoeft ze alleen op te schrijven. Je moet niet ieder meningsverschilletje publiceren. Maar in belangrijke zaken is het echt de moeite waard. Het verhoogt de kwaliteit van uitspraken.’

In het buitenland bestaan al lang ‘dissenting opinions’. Hier is er vaak over gediscussieerd maar er kwam nooit iets van. Zal dit nu alsnog worden ingevoerd?

‘Er wordt in Nederland al honderd jaar over gepraat, dat klopt. Maar de kans is nu groter. De tijdgeest vraagt om meer openheid. Je moet het wel inperken. Ik ben geneigd een uitzondering te maken voor vrijspraken. Dan moet niet bekend worden dat één rechter iemand wilde veroordelen. Vrijspraak is vrijspraak.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden