Rechters leiden 'minder juridische' RvJ

AMSTERDAM - Vandaag introduceert de Raad voor de Journalistiek (RvJ) een nieuwe, minder juridische werkwijze. De start valt samen met de benoeming van drie rechters als vicevoorzitters. Een van hen is Egbert Myjer, voormalig rechter bij het Europese Hof voor de Rechten van de Mens.


De Raad voor de Journalistiek wil zich minder presenteren als juridisch orgaan. Een voornemen om de zittingen voortaan te laten leiden door journalisten in plaats van juristen is ingetrokken. Wel wil de raad vaker proberen zittingen te voorkomen door het beklaagde medium nog een keer de kans te geven het probleem alsnog op te lossen.


Als onafhankelijk orgaan doet de RvJ uitspraken over klachten over journalistieke media. De raad kan geen sancties opleggen en is voor bijvoorbeeld publicatie van een uitspraak afhankelijk van de (vrijwillig) deelnemende media.


De afgelopen jaren was er vaak kritiek op de Raad voor de Journalistiek. Volgens critici ontbreekt het de RvJ aan visie en slagkracht. Arendo Joustra, hoofdredacteur van Elsevier, noemde de Raad te juridisch georiënteerd. Een aantal media, waaronder Elsevier, RTL Nieuws, TROS Radar en Het Parool, koos ervoor de Raad niet langer te erkennen.


Egbert Myjer (66) was tot 2012 rechter bij het Europese Hof voor de Rechten van de Mens en is emeritus bijzonder hoogleraar Mensenrechten aan de Vrije Universiteit. Myjer hield eerder dit jaar de Persvrijheidslezing, getiteld 'De grenzen van de persvrijheid'. In deze lezing stak Myjer een pleidooi af voor stevigere collegiale toetsing. Hij refereerde daarbij aan een uitspraak dat de beroepsgroep van journalisten kritiek slecht verdragen kan.


De andere benoemden zijn Anna van Montfrans (42), persrechter bij de rechtbank Alkmaar en Sandra Lange (47), raadsheer in de Centrale Raad van Beroep in Utrecht.


De juristen zullen zittingen van de raad gaan leiden. Hoe past hun aanstelling bij de nieuwe, minder juridische koers van de RvJ?


Hans Laroes, voorzitter Raad voor de Journalistiek:

'Journalisten zittingen laten leiden, dat hebben we maar heel even overwogen. We willen nu toch juristen, die zijn daar goed in. Journalisten zijn als voorzitter toch chaotischer.


'Per 1 november gaan de meeste wijzigingen die de Raad vorig jaar voorstelde van kracht. Uitspraken gaan 'opvattingen' heten en worden in een meer journalistieke vorm gebracht. Een stuk van de Raad moet op een opiniepagina van een krant terecht kunnen komen. Andersom kan een krant zelf met een opvatting komen, die willen wij dan ook publiceren.


'Het is belangrijk dat onze nieuwe vicevoorzitters achter die journalistieke werkwijze staan. Zij doen graag mee en vinden het een eigentijdse benadering voor een vak dat over zichzelf wil blijven nadenken. Ook Egbert Myjer houdt zich aan de afspraken. Dat kan betekenen dat hij zijn eigen opvattingen nu even voor zichzelf moet houden. Misschien brengt hij later alsnog een andere visie ter sprake. Dan gaan we het daar over hebben.


'Er komt een simpelere leidraad voor het handelen van journalisten. Een goede leidraad schetst kaders, geen details. Je moet niet omschrijven wanneer je bijvoorbeeld nu precies wel of niet gesprekken mag opnemen. Het belangrijkste is dat journalisten zorgvuldig werken. Wat dat inhoudt, verschilt per situatie.


'Over een jaar kijken we of er wijzigingen nodig zijn. Het belangrijkst is dat de Raad weer gaat leven en meer gezag krijgt. Een jaar geleden werd er soms met dedain over de raad gesproken. Ook intern was er discussie over de koers. Het gaat nu beter. Elsevier en RTL Nieuws hebben zich weer bij de Raad aangesloten. Met andere afgehaakte partijen als De Telegraaf en Het Parool praten we nog.'


Egbert Myjer, vicevoorzitter van de RvJ:

'Vanaf volgende maand ga ik zittingen leiden. Voordat ik me uitlaat over wat ik nu precies van de koers van de Raad vind, wil ik eerst een paar maanden meedraaien.


'Bij het Europese Hof hield ik me veel bezig met de vrijheid van de journalist. Ik neem aan dat ik daarom ben gevraagd als vicevoorzitter.


'In andere landen komt er veel meer bij de rechter. In Engeland is door de afluisterschandalen nu sprake van initiatieven om vanuit de overheid de pers aan banden te leggen. Ik wil journalisten waarschuwen: zorg dat je je eigen beroepsgroep goed blijft reguleren. Laat het nooit zo ver komen dat de regering je dingen gaat opleggen.


'Dat is moeilijk, want juist nu is er in de journalistiek een tendens om zich minder aan te trekken van zorgvuldigheid: als je maar als eerste het nieuws te pakken hebt.


'Een duidelijke leidraad is nuttig. Zo'n leidraad mag best bestaan uit algemene normen. Maar vraagstukken als hoe om te gaan met gestolen informatie en wanneer iets te presenteren als een feit, dat hoort er wel in te staan.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden