Nieuws Investering Rechtspraak

Rechters krijgen 100 miljoen euro per jaar om achterstanden weg te werken: ‘Dat is hoogst noodzakelijk’

Rechters moeten flexibeler inzetbaar zijn, zaken sneller behandelen en de bestaande achterstanden binnen drie jaar hebben weggewerkt. Daarvoor krijgt de rechtspraak jaarlijks bijna 100 miljoen euro, wordt de financiering minder afhankelijk van het aantal rechtszaken en krijgt de rechtspraak meer zeggenschap bij de benoeming van de eigen bestuurders.

Raadsheren Van Waesberghe, Reinking en Van Veen in de rechtbank van Schiphol, tijdens het Minder Marokkanen-proces tegen Geert Wilders. Beeld Evert Elzinga / ANP

Dat is de uitkomst van de gesprekken die voorzitter Henk Naves van de Raad voor de Rechtspraak (het bestuur van alle rechters) de afgelopen maanden voerde met minister Sander Dekker voor Rechtsbescherming. Samen zochten zij naar oplossingen voor het structurele financiële tekort van 49 miljoen euro, en voor de pijnlijke conclusies van de visitatiecommissie, die in maart constateerde dat de rechtspraak te traag is, niet snel genoeg moderniseert en – naast geldgebrek – kampt met een gebrek aan capaciteit, zelfreflectie en visie.

‘Deze investering is noodzakelijk om de rode cijfers in de rechtspraak weer zwart te maken’, zegt Dekker, ‘en om weer een beetje te gaan bouwen.’

Van het geld dat overblijft na demping van het structurele jaarlijks tekort van 49 miljoen, worden de rechterlijke taken verlicht. Om de achterstanden weg te werken zullen rechters flexibel worden ingezet. Dat betekent dat zij soms moeten bijspringen in de arrondissementen met de grootste achterstanden, of dat zaken soms verhuizen naar een rechtbank met meer capaciteit, zegt Naves. Daarvoor wordt een ‘gerechtsoverstijgende personeelsplanning’ opgesteld. Volgens de voorzitter gaat daar geen dwang van uit: ‘Ons personeel is redelijk honkvast. Je kunt rechters niet dwingen. Daarom moeten we op zoek naar de enthousiastelingen.’ Hij zegt optimistisch te zijn dat dat gaat lukken. ‘We zetten in op mensen die het leuk vinden om aan de slag te gaan op verschillende plekken.’

Innovatie

Om de bestuurlijke slagkracht binnen de organisatie te vergroten gaat de rechtspraak bovendien werken met kleine groepjes bestuurders die verantwoordelijk worden voor thema’s zoals ‘achterstanden’ en ‘innovatie’. Daarnaast gaat de benoemingsprocedure van bestuurders in de rechtspraak op de schop, en krijgt de minister minder invloed. 

Een andere aanpassing is de wijze van financiering van de rechtspraak. Nu krijgen rechtbanken en gerechtshoven nog betaald per afgedane zaak. Afgelopen jaren daalde het aantal zaken, en dus ook de inkomsten van de gerechten. De vaste lasten bleven gelijk, en de beloofde efficiency bleef uit vanwege een mislukt ict-traject. Hierdoor kampten de gerechtshoven en rechtbanken met structurele tekorten.

Naast het wegwerken van het jaarlijkse tekort, gaat komende jaren zo’n 10 miljoen per jaar naar ict-innovatie. Vorig jaar constateerde de Raad voor de Rechtspraak dat een groot digitaliseringsproject deels is mislukt. ‘We zijn op adem aan het komen’, zegt Naves. ‘Dat is de realiteit van nu.’ Hij hoopt volgend jaar een doorstart te maken.

‘Wat is erger: een uurtje reizen naar een andere rechtbank, of een jaar wachten op je uitspraak?’

Rechters moeten flexibeler inzetbaar zijn, zaken sneller behandelen en de achterstanden binnen drie jaar wegwerken. Daarom krijgen ze jaarlijks bijna 100 miljoen extra, en ook meer zeggenschap bij de benoeming van hun bestuurders. Een interview hierover met minister Sander Dekker (Rechtsbescherming) en Henk Naves van de Raad voor de rechtspraak.

Vechtscheiding

Ook krijgen rechters tot 2023 jaarlijks ruim 9 miljoen voor de grotere werklast als gevolg van wetswijzigingen, en 10 miljoen voor de toegenomen complexiteit van zaken (soms gaat een delict samen met een ondertoezichtstelling, schulden, vechtscheiding of huiselijk geweld).

Daarbovenop wordt ruim 2 miljoen per jaar gereserveerd om de uitbreiding bij de politie op te vangen (meer agenten betekent dat ook meer zaken zullen worden aangebracht) en in totaal ruim 30 miljoen voor kwaliteitsverbetering en experimenten op het gebied van ‘maatschappelijk effectieve’ rechtspraak.

De investering van 95 miljoen is niet genoeg om alle problemen op te lossen, zeggen Naves en Dekker, ‘maar is wel noodzakelijk om de basis weer op orde te krijgen, en weer bij de tijd te zijn.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden