Rechters hekelen gratiebelofte aan dienstweigeraars

Minister Sorgdrager van Justitie doorkruist toekomstige rechtszaken tegen dienstweigeraars door nu al te bepalen dat zij na een veroordeling gratie krijgen....

Van onze verslaggever

AMSTERDAM

Sorgdrager schreef in juni aan de Eerste en Tweede Kamer dat het 'maatschappelijk moeilijk aanvaardbaar' is dat dienstweigeraars nog de gevangenis in moeten nu de opkomstplicht is afgeschaft. Daarom heeft de minister besloten deze groep gratie te verlenen. Van de zeven maanden gevangenisstraf die dienstweigeraars gewoonlijk krijgen opgelegd, hoeven ze er nog maar één uit te zitten. De rest van de straf wordt omgezet in een alternatieve werkstraf.

Het gaat daarbij om drie categorieën: de zogenoemde totaalweigeraars (dienstplichtigen die niet in dienst wilden en ook geen beroep hebben gedaan op de Wet gewetensbezwaarden militaire dienst), de weigeryuppen (dienstplichtigen die om economische redenen de militaire dienst hebben geweigerd) en 'erkende' dienstweigeraars die niet hun vervangende dienstplicht wilden vervullen.

Volgens de NVvR doet Sorgdrager met haar beslissing de geloofwaardigheid van de rechtspraak geen goed. Nog voordat een dienstweigeraar terechtstaat, is al bepaald dat hij gratie krijgt. 'U laadt ten minste de schijn op U uitspraken in lopende procedures te willen beïnvloeden', schrijft de voorzitter van de NVvR, L. van der Weij.

Daarnaast meent de belangenvereniging dat de minister een juridisch onhoudbaar standpunt heeft ingenomen. Artikel 2 van de Gratiewet gaat uit van het beginsel van gratie in individuele gevallen. Gratie is bovendien alleen mogelijk óf op grond van omstandigheden die na het vonnis bekend zijn geworden, óf op grond van het feit dat met de gevangenisstraf in redelijkheid geen strafdoel is gediend. Van de eerste gratiegrond is hier geen sprake. Sorgdrager moet beter motiveren waarom de tweede gratiegrond zou opgaan, meent de NVvR.

De vereniging vindt dat de minister gebruik had moeten maken van haar bevoegdheid om een aanwijzing te geven aan het Openbaar Ministerie. Zij had de officieren van justitie kunnen bevelen een lagere straf te eisen. Ook had de minister amnestie kunnen verlenen aan de dienstweigeraars, aldus de NVvR.

De minister zal na haar vakantie de brief bestuderen en dan pas een reactie geven, zegt een woordvoerder van het departement. Hij wijst erop dat gratie in dit soort gevallen geen automatisme is: de veroordeelde dienstweigeraar moet daar zelf om verzoeken, en het ministerie zal elk verzoek individueel beoordelen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden