Rechters bestraffen moord nu strenger; gemiddeld 2 jaar extra zitten

De rechters in Nederland zijn strenger gaan straffen voor moord en doodslag. De gemiddelde straf voor deze delicten is in de periode 2006-2010 met ruim twee jaar gestegen. Vorig jaar moesten moordenaars gemiddeld 14,7 jaar naar de cel en plegers van doodslag 10,7 jaar. Bij een derde van de veroordeelden kwam daar nog een tbs-behandeling bovenop.

© Colourbox

Dat blijkt uit een groot onderzoek van de Volkskrant, op basis van 770 uitspraken van rechtbanken die zijn gepubliceerd op de website rechtspraak.nl of zijn opgevraagd bij gerechtelijke instanties.

Jaren zestig
Volgens de Raad voor de rechtspraak tonen de cijfers aan dat rechters luisteren naar de roep om zwaardere straffen. 'De jaren zestig zijn definitief voorbij', zegt de Haarlemse rechter Takvor Avedissian namens de Raad. 'Rechters zijn deel van de maatschappij, we geven ons rekenschap van veranderde opinies. We zijn strenger geworden. Maar dat laat onverlet dat rechters elke zaak op zijn merites beoordelen, ook als de publieke opinie luidt dat Barbertje moet hangen.'

De bevindingen sluiten aan op eerder onderzoek van Paul Nieuwbeerta en Sigrid van Wingerden. Zij constateerden dat de straffen voor moord en doodslag tussen 1993 en 2004 enkele jaren hoger zijn geworden. 'De stijgende trend zet dus door', zegt Nieuwbeerta, hoogleraar criminologie in Leiden. 'Uit ons onderzoek bleek dat het niet kwam doordat delicten ernstiger waren geworden. Dat ligt nu ook niet voor de hand. De meest logische verklaring is dat rechters en officieren van justitie steeds harder oordelen.'

Ook de Nederlandse Vereniging van Strafrechtadvocaten herkent de trend. 'De straffen gaan gierend omhoog', zegt voorzitter Bart Nooitgedagt.

Menselijke maat
'Het is tijd om deze trend te stoppen, want de menselijke maat raakt zoek. Daders zijn lang niet allemaal keiharde moordenaars. Vergelding is niet het enige dat telt, je wil ook voorkomen dat iemand opnieuw in de fout gaat. Dat lukt niet op deze manier', vindt Nooitgedagt.

De strafeisen voor moord zijn sinds 2006 met drie jaar gestegen. In 2010 was de gemiddelde eis 16,8 jaar cel, zo blijkt uit de Volkskrant-database. Rechters straffen vaak lager dan het Openbaar Ministerie had geëist. In 54 procent van de moordzaken was de uitspraak milder dan het OM wilde, bij doodslag speelde dat nog vaker. Het scheelde gemiddeld ruim drie jaar.

'Dat is een punt van zorg', zegt VVD-Kamerlid Ard van der Steur. 'Officieren van justitie eisen soms bewust iets te hoog, omdat ze anticiperen op strafvermindering. Maar doorgaans zijn hun eisen realistisch. Als ze niet op één lijn zitten met rechters, is dat eigenlijk niet goed.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden