Rechter wijst gemeente voor het eerst terecht: Steenwijkerland had jeugdzorg niet mogen weigeren

De hoogste bestuursrechter heeft maandag voor het eerst een gemeente terechtgewezen over de manier waarop zij jeugdzorg verlenen. De gemeente Steenwijkerland heeft volgens deze Centrale Raad van Beroep onzorgvuldig onderzoek gedaan naar een inwoner met psychische problemen en die ten onrechte hulp geweigerd. Sinds 2015 zijn gemeenten volgens de nieuwe jeugdwet verantwoordelijk voor de jeugdzorg.

Jeugdwerkers protesteren in 2015 tegen de hervorming van de Jeugdwet. Foto anp

De uitspraak heeft gevolgen voor alle gemeenten. 'De hoogste bestuursrechter geeft hiermee een spoorboekje aan de gemeenten', zegt de woordvoerder van de Centrale Raad van Beroep. 'Over de afhandeling van jeugdhulpaanvragen door gemeenten leeft onvrede in de samenleving. Deze uitspraak bepaalt aan welke zorgvuldigheidseisen gemeenten moeten voldoen.'
In 2015 werd niet alleen de jeugdzorg maar ook de zorg voor mensen die thuishulp nodig hebben overgeheveld van het Rijk naar gemeenten. Ouderen die jarenlang huishoudelijke hulp kregen, bleven daardoor ineens van hulp verstoken. Al eerder oordeelde de Centrale Raad van Beroep dat dat in sommige gevallen niet rechtmatig was, omdat gemeenten van tevoren te weinig onderzoek hadden gedaan.

Hoogleraar sociale zekerheid Gijsbert Vonk van de Rijksuniversiteit Groningen vindt het opvallend dat de hoogste bestuursrechter in deze uitspraak meteen duidelijke, algemene regels stelt over hoe gemeenten de Jeugdwet moeten uitvoeren. 'De rechter stelt zich actiever op nu de wetgever zich meer terugtrekt en lagere overheden meer vrijheid biedt in de uitvoering. De rechter leest de gemeenten de les en biedt de burger meer rechtszekerheid. Ik voorspel dat we dit nu vaker gaan meemaken.'

Ondeugdelijk

De zaak gaat over een meisje met psychische problemen in Steenwijkerland, dat voordat de nieuwe wet inging wekelijks tussen vier en zeven uur begeleiding kreeg via het Bureau Jeugzorg. De gemeente wilde deze hulp niet verlengen omdat haar moeder deze taak op zich zou kunnen nemen, luidde het oordeel op basis van een advies van het Centrum Jeugd en Gezin.
Volgens de Centrale Raad van Beroep is dat advies ondeugdelijk doordat niet de vereiste expertise is aangewend. Niet duidelijk wordt welke stoornissen de jongere heeft en welke hulp nodig is. De gemeente moet het hulpverzoek opnieuw beoordelen en een nieuwe beslissing nemen die wel voldoet aan de zorgvuldigheidseisen, aldus de rechter.


'Het besluitproces van de gemeente was duidelijk slordig en warrig', zegt hoogleraar Vonk . 'Wellicht dat de gemeente wilde kijken hoever ze kan gaan binnen de grenzen van de wet.'
Steenwijkerland kampt, net als veel andere gemeenten, met tekorten op het jeugdzorgbudget. De gemeenten moeten hun nieuwe zorgtaken uitvoeren met minder geld dan er voorheen voor beschikbaar was. Het idee van de zorghervorming is dat inwoners minder gebruik maken van professionele hulp en de problemen vaker 'met eigen kracht' oplossen.
Steenwijkerland zal de uitspraak uitvoeren, zegt een gemeentewoordvoerder. 'Het hulpverzoek zal opnieuw worden beoordeeld en er wordt een nieuwe beslissing genomen, die voldoet aan de zorgvuldigheidseisen.'


Sinds de overheveling van de zorgtaken naar de gemeenten in 2015 zijn veel burgers naar de rechter gestapt. Dat hoeft volgens de woordvoerder van de Centrale Raad van Beroep niet te betekenen dat de gemeenten hun werk niet goed doen. 'Als nieuwe wetten in de praktijk worden gebracht, zijn er soms onduidelijkheden waarin de rechter moet oordelen. Daar is de Centrale Raad van Beroep ook voor.'