Rechter verbiedt Bandidos: 'Motorclub verheerlijkt geweld en brengt anderen in gevaar'

.

De omstreden motorclub Bandidos wordt per direct verboden en ontbonden. Dat heeft de Utrechtse rechter woensdag geoordeeld.

Beeld EPA

Volgens de rechtbank heeft de motorclub een cultuur die geweld stimuleert en beloont. Het gedrag van Bandidos-leden brengt anderen in gevaar en er is bovendien een 'redelijke kans' dat de leden opnieuw ernstige misdaden plegen die 'de Nederlandse samenleving kunnen ontwrichten', aldus de rechter.

In oktober bepleitte het Openbaar Ministerie voor het verbod op de motorclub. Volgens de aanklagers is Bandidos een criminele organisatie. De rechtsstaat kan geen groepen tolereren die geweld en criminaliteit verheerlijken, uitlokken en belonen, aldus de aanklagers. Clubleden zouden zich onder meer schuldig maken aan afpersing en drugs- en wapenhandel. De club ontkent deze beschuldigingen. Marnix van der Werf, advocaat van de Bandidos, kondigde woensdag meteen aan in hoger beroep te gaan.

Arjan Blokland, hoogleraar criminologie aan de Universiteit Leiden: 'Aan de ene kant ben ik niet verbaasd, want het was een belangrijke zaak voor het OM die goed is voorbereid. Aan de andere kant heeft de rechter tot nu toe altijd de deur dichtgehouden. Wat dat betreft is het een verrassende uitspraak.'

Dat vindt ook Henny Sackers, hoogleraar strafrecht aan de Radboud Universiteit. 'Tot nu toe hebben we alleen met de pedofielenvereniging Martijn een soortgelijke casus gehad. Dat het lukt, komt niet vaak voor in Nederland. Zeker niet de laatste decennia.'

Het is de tweede keer dat het OM probeert een zogenoemde outlaw motorgang te laten verbieden. Een lange juridische strijd tegen de Hells Angels tien jaar geleden mondde uit in een deceptie. In 2009 oordeelde de Hoge Raad dat deze club niet verboden kon worden. Individuele leden van de Hells Angels - op dat moment nog de beruchtste in zijn soort - maakten zich volgens de hoogste rechter wel schuldig aan 'maatschappelijk ongewenst gedrag'. Maar, stelde de Hoge Raad destijds: het gaat te ver om de vereniging te verbieden.

Het OM verwachtte nu meer kans te maken met een civiele procedure tegen Bandidos. Veel leden van de motorclub worden momenteel strafrechtelijk vervolgd. Uit een recent onderzoek van de Universiteit Leiden blijkt bovendien dat leden van deze club relatief veel veroordelingen hebben voor georganiseerde criminaliteit.

Ook maakten de aanklagers ditmaal meer kans dankzij een uitspraak van de Hoge Raad over pedofielenvereniging Martijn. In 2014 oordeelde de Hoge Raad dat deze vereniging wel verboden mag worden, omdat seks met kinderen werd verheerlijkt. 'Door die uitspraak is de drempel verlaagd. Justitie hoeft niet meer aan te tonen dat er structureel strafbare feiten worden gepleegd', zei hoogleraar Jan Brouwer van de Rijksuniversiteit Groningen eerder in de Volkskrant.

De vrijheid van vereniging is een belangrijk recht, en een verbod kan alleen in het uiterste geval, aldus de rechters woensdag in Utrecht. Volgens de rechtbank is motorclub Bandidos een 'hechte en gesloten organisatie, waarin loyaliteit aan de club boven alles gaat'. 'De club typeert zichzelf als wetteloos en draagt dit expliciet uit. De club hanteert slogans die gewelddadige boodschappen bevatten', aldus de rechtbank.

In september publiceerde de Universiteit Leiden cijfers over het aantal leden van omstreden motorclubs met een strafblad. Wat bleek: ruim 85 procent had antecedenten. Een derde van de leden heeft meer dan tien veroordelingen. Vooral nieuwe clubs en snelgroeiende clubs zoals No Surrender, Bandidos en Satudarah bleken veel leden aan te trekken die al een strafblad hebben. Onlangs kondigde het OM aan een soortgelijke procedure te starten tegen Satudarah in de hoop ook die motorclub te verbieden. 'En we sluiten niet uit dat er nog meer procedures volgen tegen andere clubs', aldus een woordvoerder.


Wat betekent het in de praktijk?

Motorclub Bandidos mag per direct niet meer actief zijn. Alle zaken die bijvoorbeeld een voetbalvereniging nog wel kan, zoals het afsluiten van een huurcontract en een vergunning aanvragen, mag Bandidos niet meer doen. Ook mogen de leden geen clubhuis meer hebben.

De rechtbank heeft bepaald dat er een zogenoemde 'vereffenaar' moet worden aangesteld. Deze zal onder meer de hesjes innemen en de goederen van de motorclub verkopen. De club kan en mag dat zelf niet meer doen omdat ze niet meer bestaat.

Omdat het vonnis nog niet onherroepelijk is en de advocaat van de club gezegd heeft in hoger beroep te gaan, zijn de leden nog niet strafbaar. Daardoor ontstaat de situatie waarin de motorclub verboden is maar de politie niet direct kan optreden, omdat bijvoorbeeld rondrijden in Bandidos-tenue niet direct een strafbaar feit is.

De autoriteiten kunnen het verbod wel handhaven. Als Bandidos-leden in vol clubornaat een dorp inrijden, kan de burgemeester besluiten dat dit niet mag omdat het om een verboden vereniging gaat. De burgemeester kan de bijeenkomst verbieden en het vonnis gebruiken als onderdeel van de onderbouwing van zijn beslissing.

Het gaat dan niet om een strafbaar feit maar om iets wat verboden is conform de beslissing van de civiele rechter. Als het vonnis onherroepelijk is, kunnen ze worden aangehouden en vervolgd voor deelneming aan een verboden vereniging. Tot die tijd worden ze net zo behandeld als een legale club die gaat protesteren en waarbij dat protest tot verstoring van de openbare orde leidt. De burgemeester kan in zo'n geval de politie inschakelen om de bijeenkomst op te heffen.

Het OM hoopt dat op termijn het ook mogelijk wordt om motorclubs via een bestuurlijk verbod aan te pakken. Dan kan er direct worden ingegrepen. Het kabinet heeft dit in het regeerakkoord aangekondigd.


De strijd tussen justitie en motorclubs

Ruim 85 procent van motorclubs als No Surrender, Bandidos en Satudarah heeft een strafblad. Een derde van de bikers met een strafblad staat te boek als 'veelpleger', met meer dan tien veroordelingen achter hun naam.

Motorrijders zijn de eeuwige zondebokken, zei No Surrender-voorman Henk Kuipers in juni tijdens een zelfbelegd mediaoffensiefje. Een lesje beeldvorming van motorclub No Surrender. (+)

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.