Nieuws Patentmisbruik farmaceuten

Rechter snijdt farmaceut de pas af bij prijsopdrijving medicijn

De rechter heeft farmaceuten de pas afgesneden bij een omstreden manier waarop zij de prijs van medicijnen opdrijven. Het gerechtshof van Arnhem oordeelde vorige week in hoger beroep dat zorgverzekeraar Menzis terecht weigert een middel van farmaceut MSD om cholesterol te verlagen te vergoeden. Het middel was twintig keer duurder geworden dan de oude combinatie van twee losse medicijnen.

Volgens internationaal patentrechtdeskundige Ellen ’t Hoen is de uitspraak ‘een bijzondere stap’. Het is voor het eerst dat een zorgverzekeraar de juridische strijd is aangegaan met een farmaceut over dure combinatiemedicijnen. De procedure is weer ‘een puzzelstukje’ in het juridische gevecht over hoever farmaceuten mogen gaan in het beschermen van hun middelen, zegt Henk Eleveld, apotheker bij Menzis.

Het middel Atozet is een combinatie van de cholesterolverlagers atorvastatine en ezetimib, middelen die al sinds 1997 en 2002 op de markt zijn. Farmaceut MSD ontwikkelde het medicijn vlak voordat het patent op ezetimib verliep en kon zo zelf de prijs bepalen. Toen er later goedkope varianten van ezetimib beschikbaar kwamen, weigerde Menzis nog langer Atozet te vergoeden. De generieke varianten van atorvastatine en ezetimib kostten de verzekeraar gezamenlijk 8 cent per inname, de prijs van Atozet is 1,60 euro.

Evergreening

‘Een klassiek geval van evergreening’, zegt ’t Hoen. Daarbij proberen farmaceuten zo lang en zo eenvoudig mogelijk geld te verdienen met bestaande middelen. Ze voegen bestaande stoffen samen, behouden zo hun exclusieve marktpositie en kunnen op die manier de prijs hoog houden. ’t Hoen: ‘Ze proberen dit te verkopen als innovatie, maar er is niets innovatiefs aan. Je kunt die pillen net zo goed apart nemen.’

Farmaceut MSD bepleitte voor de rechter dat de combinatie van de twee werkzame stoffen uniek is en dat de combinatiepil therapietrouw bevordert, en daarmee beter is voor de patiënt. ‘Menzis ontneemt de patiënt nu het recht op deze behandeling’, schrijft het bedrijf in een reactie. Het leidt tot een ‘onwenselijke’ situatie, ‘waarin de verzekeraar op de stoel van de arts gaat zitten’. 

De zorgverzekeraar zegt niet te betwisten dat ‘een pil met meerdere middeltjes fijner is’ dan de noodzaak meerdere pillen te slikken, maar ook dat de meerwaarde van één pil nu niet is aangetoond. ‘De vraag is dan of dat twintig keer zo duur moet zijn.’ De rechter stelde de zorgverzekeraar in het gelijk en oordeelde dat een arts, wanneer een individuele patiënt echt meer baat heeft bij de combinatiepil, die nog altijd expliciet kan voorschrijven.

Het middel Atozet is een combinatie van de cholesterolverlagers atorvastatine en ezetimib, middelen die al sinds 1997 en 2002 op de markt zijn. Farmaceut MSD ontwikkelde het medicijn vlak voordat het patent op ezetimib verliep en kon zo zelf de prijs bepalen. Toen er later goedkope varianten van ezetimib beschikbaar kwamen, weigerde Menzis nog langer Atozet te vergoeden. Beeld RV

Onzinnig

Farmaceut MSD zegt dat de hoge prijs voor het medicijn nodig is om ‘de hoge investeringen voor innovatie op te brengen’. Een onzinnig argument voor middelen die al vele jaren op de markt zijn, reageert ’t Hoen. Ze hoopt dat farmaceuten in reactie op de uitspraak de prijzen van hun combinatiemedicijnen ‘redelijk’ zullen houden. ‘De prijsstelling door MSD was op geen enkele wijze uit te leggen.’

De weigering tot vergoeding scheelt Menzis een miljoen euro per jaar, schat Henk Eleveld, apotheker bij de zorgverzekeraar. Maar de gevolgen zijn groter. ‘We waren bang dat MSD, een grote farmaceut met een groot budget, het middel enorm zou gaan promoten onder artsen om ze het veelvuldig te laten voorschrijven. Dan had het gebruik gigantisch in de papieren hebben kunnen lopen, tot vele miljoenen euro’s.’

De verzekeraar ziet het gebruik van het middel al dalen. Andere verzekeraars zullen de uitspraak volgen, denkt Eleveld. Zorgverzekeraar CZ zegt ‘al langer na te denken om Atozet uit te sluiten van vergoeding’. Nu de uitspraak ook in hoger beroep is bevestigd, gaat Menzis een lijst maken van vergelijkbare combinatiemedicijnen waarvan  het de vergoeding ook zal stoppen.

De foefjes van de farmaceutische industrie

Hoe de farmaceutische industrie valsspeelt en oude medicijnen weet om te toveren tot middelen waar plots de hoofdprijs voor wordt gevraagd.

Zorgverzekeraar Menzis klaagt de Brits-Zweedse farmaceut AstraZeneca aan, omdat het bedrijf in de ogen van de zorgverzekeraar onterecht vasthield aan een patent

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden