'Rechter legt spagaat van de politiek bloot'

Klink mag zijn problemen met de begroting niet op het bordje van de ziekenhuizen leggen, vindt de rechter. Wat nu?...

amsterdam ‘Marktwerking is geen middel om te bezuinigen. Die denkfout krijgt minister Klink nu voor zijn kiezen.’ Sweder van Wijnbergen, hoogleraar economie aan de Universiteit van Amsterdam, noemt de uitspraak van de rechter ‘verrassend, maar terecht’.

De rechter heeft gelijk?

‘Het is een opmerkelijke uitspraak omdat de rechter op de stoel van de minister gaat zitten. De uitspraak is wel terecht, want het ministerie voert inconsistent beleid. Je kunt niet eerst zeggen: ‘Ga je gang. De markt is open.’ En vervolgens de ziekenhuizen afstraffen als ze te veel zorg leveren.’

Minister Klink staat nu wel voor een groot probleem?

‘Zeker. Het instrument om budgetkortingen door te voeren is het ministerie uit handen genomen. Dat heeft zeker gevolgen voor het nieuwe kabinet. Dat moet eindelijk eens onder ogen zien dat als je naar een volwaardige markt wil, niet tegelijkertijd kan rantsoeneren. Wij als economen proberen dat de politiek al jaren duidelijk te maken. Maar het wil er gewoon niet in in Den Haag. Het risico bestaat inmiddels wel dat men nu het kind met het badwater gaat weggooien en de marktwerking weer gaat terugdraaien.’

Is dat geen goed idee?

‘Marktwerking is er niet voor bedoeld om te bezuinigen. De uitspraak van de rechter legt de spagaat van de politiek bloot. Vanaf oud-minister Hoogervorst probeerden bewindslieden al via marktwerking te bezuinigen. Maar zo werkt het dus niet.

‘De invoering van marktwerking is goed voor de verbetering van efficiëntie, kwaliteit en klantvriendelijkheid. Maar het is nooit aangetoond dat het leidt tot lagere totale kosten. Daarvoor moet je aan andere knoppen draaien.’

Hoe moet het nieuwe kabinet dan bezuinigen op de zorg?

‘Het nieuwe kabinet moet zich in elk geval niet rijk rekenen aan uitbreiding van marktwerking in de zorg. Het clubje van Rutte is daar wél al hard mee bezig. Markt en budgettering gaan gewoon niet samen. Bezuinigen moet je op een andere manier doen.

‘Voor de korte termijn kun je denken aan protocollering van behandelingen – graag door de beroepsgroep zelf. Of het opleggen van restricties aan ziekenhuizen om behandelingen uit te voeren waar ze niet goed in zijn. En bijvoorbeeld bepaalde behandelingen alleen door gespecialiseerde ziekenhuizen te laten uitvoeren.

‘Voor de lange termijn moeten we ons afvragen waarom we de zorg als kostenpost blijven zien in plaats van als investering in een langer en beter leven en dus ook in werk. ’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden