Nieuws Referendum

Rechter: geen referendum over de afschaffing van het referendum

Er komt geen referendum over de afschaffing van het raadgevend referendum. De rechtbank in Den Haag stelt dat het inwilligen van die wens van actiegroep Meer Democratie buiten haar bevoegdheid valt. Daarmee is de laatste mogelijkheid op een referendum van de baan.

Kajsa Ollongren verdedigt haar intrekkingswet in de Eerste Kamer. Foto ANP

‘Wij blijven gefrustreerd en verweesd achter’, reageert voorzitter Niesco Dubbelboer van Meer Democratie op de uitspraak van de rechter. ‘Het van-het-kastje-naar-de-muur-gevoel is heel groot.’

Meer Democratie stapte in februari voor de tweede keer naar de rechter om een referendum over de afschaffing van het raadgevend referendum af te dwingen. Minister Kajsa Ollongren dwarsboomde zo’n volksraadpleging door aan de intrekkingswet een formulering toe te voegen die een referendum onmogelijk maakt. Ollongrens wet was daardoor niet 'referendabel'.

Juridisch effectief

De Raad van State noemde die route, die door meerdere staatsrechtgeleerden sterk werd bekritiseerd, ‘juridisch effectief’: een latere wetgever, in dit geval Ollongren, kan eerdere wetten wijzigen of afschaffen.

Daarop spande Meer Democratie een rechtszaak aan bij de Raad van State. De actiegroep stelde dat, zolang de intrekkingswet nog niet van kracht is, een referendum mogelijk moet blijven. De Raad van State achtte zich echter onbevoegd tot een oordeel. 

Meer Democratie stapte vervolgens naar de civiele rechtbank in Den Haag. Die stelde woensdag eveneens onbevoegd te zijn om een oordeel over Ollongrens beslissing te vellen. Zolang het wetgevingsproces nog loopt, mag de rechter niet ingrijpen.

Dubbelboer beraadt zich nog op juridische vervolgstappen, maar erkent dat dit hoogstwaarschijnlijk het einde is van zijn strijd ter behoud van het raadgevend referendum. ‘Na de afschaffing kunnen we de Raad van State nog eens om haar mening vragen. Maar ja, dan is het referendum er al niet meer.’

Partijdwang

Dinsdagavond debatteerde de Eerste Kamer over de intrekkingswet, die eerder al door de Tweede Kamer werd aangenomen. Vooral D66 lag in het debat onder vuur. De oppositie nam het de partij van Ollongren kwalijk het referendum razendsnel te willen afschaffen na eerst jarenlang voorstander te zijn geweest.

De coalitie vertoonde echter geen scheuren, terwijl ook SGP vóór het afschaffen van het referendum gaat beslissen. Daarmee is het kabinet verzekerd van een meerderheid. De Eerste Kamer stemt aanstaande dinsdag over de intrekkingswet.

Dubbelboer, die het debat  ‘een deceptie’ vond, verwacht geen grote verrassingen bij de stemming. ‘De kadaverdiscipline en partijdwang strekt zich tegenwoordig uit tot in de Eerste Kamer. Ik verwacht heel weinig van onze weldenkende senatoren. Al onze hoop was gevestigd op de uitspraak van de rechter.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.