NieuwsKlimaat

Rechtbank verwerpt klimaatzaken Oakland en San Francisco

Een tankwagen passeert de Chevron olieraffinaderij in Richmond, een van de verdedigende partijen bij de rechtszaken in San Francisco.Beeld AP

De rechtszaken waarin Oakland en San Francisco een schadevergoeding eisen van olie- en gasbedrijven vanwege hun bijdrage aan klimaatverandering, zijn verworpen door een Californische rechter. Het is een van de eerste uitspraken in een grote klimaatzaak tegen bedrijven.

Kun je bedrijven voor de rechter slepen voor hun bijdrage aan klimaatverandering? Zo ja, dan zijn massale schadeclaims aan het adres van olie- en gasbedrijven een reële mogelijkheid. Sinds kort proberen organisaties en overheidsinstellingen het in elk geval, vooral in de VS.

Zo wil New York dat olie- en gasbedrijven meebetalen aan maatregelen die bewoners beschermen tegen opwarming. In Nederland voert Milieudefensie een rechtszaak om Shell te dwingen zich aan het klimaatakkoord van Parijs te houden.

Een federale rechtbank in Californië beantwoordde de vraag echter met ‘nee’. De rechters verwierpen de zaken van Oakland en San Francisco tegen grote olie- en gasbedrijven, waaronder Shell en ExxonMobil. Omdat de steden waterkeringen moeten aanleggen om de stijgende zeespiegel het hoofd te bieden, eisten ze een schadevergoeding.

Die schadevergoeding krijgen ze niet. De rechters vinden het onderwerp te omvangrijk voor de rechtbank. Daarmee volgen ze de olie- en gasbedrijven, die stellen dat klimaatverandering moet worden aangepakt met overheidsbeleid en maatschappelijke veranderingen.

Fossiele brandstoffen hebben ons welvaart bezorgd, schrijft de rechtbank verder. ‘Is het dan eerlijk om onze eigen verantwoordelijkheid in het gebruik van fossiele brandstoffen te negeren en de schuld voor klimaatverandering neer te leggen bij degenen die leverden wat wij vroegen?’ De twee steden beraden zich na hun nederlaag op vervolgstappen.

De uitspraak toont hoe rechters kunnen denken over klimaatzaken, aldus Gerrit van der Veen, bijzonder hoogleraar Milieurecht aan de Universiteit Groningen en advocaat bij AKD. ‘Het is nog een beetje aftasten hoe ver je de rechter kunt krijgen. Dat klinkt als een gokwedstrijd. En dat is het ergens misschien ook.’ Aanklagers in andere klimaatzaken zullen uit de uitspraak dan ook lessen trekken voor hun eigen aanpak.

De beslissing verandert weinig voor de zaak van Milieudefensie, verwacht Roger Cox, advocaat van de organisatie. Vooral omdat Milieudefensie geen schadevergoeding van Shell eist, maar een koerswijziging. Zo behaalde Cox eerder al succes in de Urgenda-zaak, waarin de rechter de Nederlandse staat opdroeg in 2020 de uitstoot van broeikasgassen met 25 procent terug te brengen ten opzichte van 1990. Een primeur die wereldnieuws werd. 9 oktober is de uitspraak van het hoger beroep.

Toch is een zaak tegen een bedrijf iets heel anders dan een zaak tegen een overheid, waarschuwt Van der Veen. ‘Staten hebben verdragen ondertekend waar je ze aan kunt houden. Voor individuele bedrijven geldt dit niet.’

Enkele lopende klimaatzaken

Saúl Luciano Lliuya vs. RWE (aangespannen: november 2015)
Een Peruaanse boer wil dat het Duitse energiebedrijf RWE meebetaalt aan de bescherming van zijn dorp tegen een groeiend smeltwatermeer.

New York vs. oliebedrijven (januari 2018)
De stad eist van vier olie- en gasbedrijven, waaronder Shell, een vergoeding voor de kosten die de stad heeft vanwege klimaatverandering.

Richmond vs. oliebedrijven (januari 2018)
De Californische stad houdt 29 bedrijven medeverantwoordelijk voor schade en publieke overlast door klimaatverandering en eist een schadevergoeding voor benodigde aanpassingen.

Milieudefensie vs. Shell(mei 2018)
Via de rechter hoopt Milieudefensie Shell te dwingen zich aan de Parijsdoelen te committeren.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden