NIEUWS Moordzaak Anne Faber

Rechtbank veroordeelt Michael P. tot 28 jaar cel en tbs voor moord op Anne Faber

De rechtbank in Utrecht heeft ­Michael P. (28) dinsdag veroordeeld tot 28 jaar cel en tbs met dwangverpleging voor het verkrachten en doden van de 25-jarige Anne Faber. De straf is gelijk aan de eis van de officier van justitie. P. was aanwezig bij de uitspraak.

De vindplaats van Anne Faber in het gebied Horsterwold bij Zeewolde. Foto Marcel van den Bergh / De Volkskrant

De rechtbank beoogt met de straf ‘deze gewetenloze en nietsontziende man’ zo lang mogelijk uit de maatschappij te halen. Ze kiest bewust niet voor een levenslange celstraf, omdat P. dan op termijn zonder behandeling zou kunnen terugkeren in de maatschappij.

Net als het Openbaar Ministerie acht de rechtbank moord niet bewezen omdat er onvoldoende aanwijzingen zijn dat P. een vooropgezet plan had om Anne Faber te doden. Voor doodslag is wel voldoende bewijs. P. heeft haar om het leven gebracht om te voorkomen dat een passant zou ontdekken dat hij de jonge vrouw had verkracht.

Anne Faber uit Utrecht verdween 29 september vorig jaar tijdens een fietstocht. Op haar jas, die na haar verdwijning werd gevonden, zat een dna-spoor dat matchte met dat van P. Die zat op dat moment in een forensisch-psychiatrische kliniek in Den Dolder.

P. was eerder veroordeeld tot 11 jaar cel voor de verkrachting van twee meisjes in 2010. Destijds had hij niet meegewerkt aan het onderzoek naar zijn geestesgesteldheid. Mede daardoor kreeg hij toen geen tbs. Begin dit jaar werkte P. wel mee aan een onderzoek in het Pieter Baan Centrum. Tijdens zijn verblijf daar mishandelde hij vijf werknemers.

De politie zoekt gericht naar het lichaam van Anne Faber. op een specifieke plek in de omgeving van het Bulderpad in Zeewolde. Foto anp

Antisociale persoonlijkheidsstoornis

De rechtbank onderschrijft de conclusies van het Pieter Baan Centrum dat P. een antisociale persoonlijkheidsstoornis en een borderlinestoornis heeft. Hij vertoont kenmerken van een psychopaat. Daarbij is hij agressief, achterdochtig en wraakzuchtig. Zijn geweten is beperkt, hij kent weinig empathie.

De omstandigheden van de arrestatie van P. heeft de rechtbank niet laten meewegen in de strafmaat. De advocaten van P. hadden om strafvermindering gevraagd vanwege de hardhandige aanhouding. De rechtbank erkent dat er tegen P. geweld is gebruikt. ‘Het is waarschijnlijk dat hierdoor een breuk in zijn schouder is ontstaan. Maar omdat op deze wijze geen bekentenis is afgedwongen, zijn zijn rechten op een eerlijk proces niet geschaad.’

Angst in de maatschappij

De rechtbank motiveerde de veroordeling tot de lange gevangenisstraf onder andere door te wijzen op de onbeschrijflijke angst en pijn die het slachtoffer moet hebben doorstaan. ‘Voor haar familie is dit een niet te dragen verdriet. Ook voor anderen zijn deze feiten zo schokkend dat zij hebben geleid tot angst in de maatschappij.’ Verder rekent de rechter het P. zwaar aan dat hij na Fabers dood bezig is geweest de sporen uit te wissen. ‘Hoe hij omging met haar lichaam geeft blijk van een uitzonderlijke gewetenloosheid en ­gebrek aan respect.’

Ook weegt de rechter mee dat P. na zijn aanhouding heeft gezwegen. Pas nadat hij werd geconfronteerd met de bevindingen van het onderzoek heeft hij verteld waar hij het lichaam had begraven. De rechtbank vindt zijn verklaringen berekenend en onoprecht. ‘Hij heeft geen volledige openheid van zaken gegeven, waardoor de nabestaanden geen volledig beeld hebben van wat zich heeft afgespeeld.’

Bloemen bij een gedenkplek voor Anne Faber aan het Kluunpad in Zeewolde. Foto anp

'Binnen de marges' tevreden

De familie van Anne Faber is volgens haar advocaat Ruth Jager ‘binnen de marges’ tevreden met de uitspraak. ‘Geen enkel vonnis doet recht aan het leed van de nabestaanden van Anne ­Faber’, aldus Jager.

De familie hoopt dat P. niet in hoger beroep gaat, zodat ze het boek kan sluiten. P.’s advocaten sluiten hoger beroep echter niet uit. 

Vonnis geen herstel van eerdere fout

‘Deze straf geeft de grootst mogelijke garantie dat Michael P. lang binnen de muren van de gevangenis blijft en ook behandeld wordt’, reageert emeritus hoogleraar strafrecht Theo de Roos op het vonnis.

Na de dood van Anne Faber ontstond een discussie of het rechtssysteem had gefaald. Een dag na de vondst van haar ­lichaam in Zeewolde in oktober vorig jaar tekenden bijna 300 duizend mensen een petitie met een dergelijke strekking: dat het een fout was geweest dat de rechtbank P. in 2012 ‘slechts’ 11 jaar cel en geen tbs had opgelegd voor de verkrachting van twee minderjarige meisjes in 2010.

Hjalmar van Marle, voormalig ­directeur van het Pieter Baan Centrum en emeritus hoogleraar forensische psychiatrie, noemde het in oktober onbegrijpelijk dat P. in 2012 geen tbs heeft gekregen. Het is niet zo dat met dit vonnis die fout wordt hersteld, zegt Van Marle. ‘Een rechter spreekt een vonnis uit op basis van de feiten, niet om iets te herstellen’, aldus Van Marle.

De rechtbank heeft P. bewust niet een levenslange gevangenisstraf opgelegd omdat dan de kans bestaat op terugkeer naar de maatschappij. Een combinatie van een levenslange celstraf en tbs is niet mogelijk. Bij levenslang moet de resocialisatie van de gestrafte na 25 jaar beginnen.

‘Dat onveilige gevoel heeft de rechtbank vermeden. P. is nog relatief jong’, zegt Van Marle. ‘Dertig jaar gevangenisstraf is na levenslang de hoogst mogelijke celstraf. Daar is de rechtbank net onder gaan zitten. De combinatie met tbs geeft de rechtbank dat gewilde slot op de achterdeur dat deze man niet onbehandeld kan terugkeren in de maatschappij.’

Het zou wel beter zijn, vindt emeritus hoogleraar De Roos, als de behandeling van P. eerder zou beginnen, al tijdens zijn celstraf. Of iemand als P. kan genezen door de behandelingen, is niet van te voren te zeggen, aldus Van Marle. ‘Een tbs-behandeling duurt gemiddeld tien jaar. De behandeling is ongelimiteerd, hij kan duren zolang de behandelde als gevaarlijk wordt beschouwd. Een klein deel, zo’n 5 tot 10 procent van de tbs-veroordeelden, komt er niet meer uit.’

Wim Faber, de vader van de in september 2017 vermoorde Anne Faber, deed eigen onderzoek naar de moord op zijn dochter: ‘Ik zoek de pijn op die Anne heeft ervaren’.

In een open brief in de Volkskrant schrijft Wim Faber dat zijn dochters dood het gevolg is van het ‘falen van de rechtsgang’.

Elze van Heeswijk, de moeder van Anne Faber, voert in de rechtszaak met trillende stem het woord: ‘Alles is verwoest. De dader heeft alles verwoest’.

Tijdens de inhoudelijke behandeling van de rechtszaak tegen Michael P. wijst alles wat hij zegt in één richting: het is hem allemaal overkomen.

Michael P.’s aanhouding ging niet volgens het boekje. Hij werd bedreigd, liep letsel op en werd niet op zijn rechten gewezen. Hoe zit dat juridisch?

Iedereen is feilbaar, ook de rechtspraak. Maar je leert pas als je een fout erkent –en daar ontbreekt het aan, betoogt Ruth Jager, advocaat van Wim Faber.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.