Rechtbank: oud-premier deels schuldig aan crisis

Als eerste en vermoedelijk enige politicus ter wereld is oud-premier Geir Haarde van IJsland maandag in Reykjavik door een rechtbank deels schuldig bevonden aan een gebrekkige reactie op de wereldwijde economische crisis.

AMSTERDAM - Een speciale rechtbank bevond de 61-jarige Haarde op één punt schuldig en sprak hem op de drie overige aanklachten vrij. De voormalig premier krijgt geen straf. De kosten voor zijn juridische bijstand worden vergoed door de staat.


Haarde noemde het vonnis 'absurd'. 'Het is duidelijk dat de meerderheid van de rechters zich onder druk voelde staan om met een schuldigverklaring te komen op één punt, hoewel klein', reageerde hij. 'De rechters wilden zo gezichtsverlies voorkomen voor de parlementiërs die hierop hebben aangestuurd.'


Haarde leidde van 2006 tot 2009 de IJslandse regering. Op 5 maart getuigde de oud-premier dat hij en de financiële toezichthouders niet op de hoogte waren van de benarde financiële situatie van de IJslandse banken totdat deze instortten.


'Bankiers realiseerden zich niet hoe ernstig de situatie was', zei Haarde. 'Pas na de crash zag iedereen het aankomen.' Tot woede van veel IJslanders zijn de bankbestuurders nog niet berecht, ook al lopen er onderzoeken.


De IJslandse bankensector stortte in 2008 ineen. De banken hadden schulden ter waarde van negen keer het nationale inkomen van IJsland opgebouwd. De koers van de IJslandse kroon dook omlaag en de inflatie schoot omhoog. Omdat veel IJslanders schulden in buitenlandse valuta waren aangegaan, kwamen zij in grote problemen.


Een van de gevolgen van de crisis was het omvallen van Icesave, de IJslandse spaarbank waar ook veel Nederlandse en Britse spaarders hun geld hadden gestald. De Nederlandse en Britse regeringen stonden destijds garant voor de schade van de gedupeerden. IJsland moest gered worden door het Internationaal Monetair Fonds (IMF), met een noodlening van 1,6 miljard euro.


Het valt de voormalige IJslandse premier te verwijten dat hij indertijd zijn kabinet niet bijeen heeft geroepen om op de crisis te anticiperen, oordeelde de speciale rechtbank gisteren. Het was voor het eerst dat de 'Landsdomur' - in 1905 opgericht voor aanklachten tegen de IJslandse regering - een vonnis uitsprak. Haarde had twee jaar cel kunnen krijgen.


Sweder van Wijnbergen, hoogleraar macro-economie aan de Universiteit van Amsterdam, noemt het hele proces tegen Haarde 'merkwaardig'. 'Het is zeer ongebruikelijk om een politicus aansprakelijk te houden voor de beslissingen die hij heeft genomen. In Nederland is dat onmogelijk.'


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden