Recht op een gun

Fotograaf Zed Nelson legde in Amerika een samenleving vast waarin wapenbezit wijdverbreid is. Niet het bloed en de bodybags zijn onthutsend, maar de foto's van wapenwinkels en hun klanten....

TUSSEN een kalender met een fazant en de regel knop van de centrale verwarming hangen de artikelen op standaards geprikt in gaatjesboard, zoals de schroevendraaiers, steeksleutels, beitels, hamers en zagen bij ons in de Bouwmaat, Doeland of Fixit. De koopjes in de aanbieding van de week zijn geschreven in het zwierige viltstift-reclamehandschrift dat elke winkelier beheerst en het klimaat is er heel huiselijk. Over de toonbank heen, van een stand op een beurs, vertroetelt oma haar baby-kleinkind.

De mannen keuren hun tools met de toegewijde aandacht die de amateurvakman siert. Kleine jongens kijken vol ontzag naar een grotere broer, die al een stap verder in de materiaalbeheersing is en ook de meisjes laten zien dat ze niet bang en onhandig zijn, maar meetellen en van wanten weten. Het ziet er heel gewoon uit allemaal, meer buurts en dorps dan grootsteeds, en beklant met gelijkgestemden die graag met elkaar een praatje beginnen.

Alleen gaat het hier niet om timmermans- of tuingereedschap, maar om guns: revolvers, pistolen, assault rifles, machinegeweren en pistoolmitrailleurs in alle soorten, maten en prijzen. Soms zijn ze zelfs, in de zwaarkaliberuitvoeringen, te huur, zoals bij ons een vloerschuurmachine of een electrische beitel, want die heb je niet altijd nodig maar slechts af en toe.

De foto's van de winkelnering in de zoektocht van de Britse fotograaf Zed Nelson naar het wapenbezit in Amerika zijn het meest onthutsend in de serie, omdat ze laten zien hoe gewoon het allemaal is.

Deze handel is niet clandestien of aan strenge regels gebonden, verankerd in een wapenwet met vergunningen en een lidmaatschap van een schietclub of jachtvereniging en een continue controle door de overheid. Het gaat in alle openheid, er is niets geheimzinnigs of crimineels aan. De gunshops liggen in gewone winkelbuurten, tussen een acupuncturist en een garage in, hebben geregeld leuke aanbiedingen - SALE, zeggen de labels, CASH PRICE, en zo doet deze week een automatisch geweer 699 in plaats van 713 dollar en krijg je bij aankoop van vijf AK 47-magazijnen de zesde cadeau.

Zed Nelson, in 1998 winnaar van World Press Photo, trok twee jaar lang door Amerika op zoek naar die gewone, alledaagse kant van de wapenlobby, naar het leven achter de statistieken die zeggen dat het aantal wapens in privébezit vorig jaar opliep naar 250 miljoen en blijft stijgen, dat veertig procent van de huishoudens tenminste één vuurwapen bezit en er in de Verenigde Staten per jaar dertigduizend mensen door vuurwapens worden gedood.

Die wapenlobby, en die gewone Amerikaanse burgers, beroepen zich op het Tweede Amendement in de Amerikaanse grondwet, waarin the right of the people to keep and bear arms is vastgelegd. De grondwet werd in 1787 en in een heel ander Amerika dan het huidige geschreven, maar is onaantastbaar. Er valt in het politieke klimaat van Amerika niet aan te denken dat daar ook maar één letter in verandert. In de introductie van Gun Nation zegt Daniel Lazare, schrijver van het boek The Frozen Republic: How The Constitution Is Paralyzing Democracy, dat het de wapenbezitters om veel meer gaat dan om de aantasting van de vrijheid om wapens te bezitten alleen. Ze voelen zich niet alleen door de misdaad maar ook door de samenleving bedreigd. Ze beroepen zich op de aantasting van een grondwettige vrijheid omdat zij in wapenbezit ook een voorbeeld zien van een soort vrijheid 'die liberalen, de milieubeweging en andere unpatriotic sorts constant proberen weg te nemen'.

Nelson laat hun wereld zien in de jaarlijkse conventie van de National Rifle Association, de schietbaan, de gunshops en in portretten van die gewone burgers zelf met hun wapens in hun huis, tuin of keuken. En toont de andere kant van dit wereldbeeld in de ambulances en traumahelikopters, die slachtoffers van schietpartijen aanvoeren in ziekenhuizen, in de operatiezalen waar het bloed langs de wanden gutst en de lijkenhuizen waar de bodybags op brancards zijn gesmeten.

Nelson documenteerde de stomme ontzetting van de schoolkinderen, hun leraren en ouders na de schietpartij in de Columbine High School in Littleton, Colorado op 20 april 1999: twee leerlingen vermoordden twaalf klasgenoten en een leraar waarna ze zichzelf doodschoten. Ze waren uitgerust met een zwaarkaliber geweer, een karabijn en twee shotguns met afgezaagde loop, die een vriend voor hen had gekocht in zo'n gunshop.

Tien dagen later citeerde de acteur Charlton Heston, voorzitter van de National Rifle Association, tegenover de ouders uit Littleton die demonstreerden tegen zijn conventie, Benjamin Franklin, een van de samenstellers van de grondwet: Those who give up their freedom to purchase a little security deserve neither freedom nor security.

Niet de bloederige ziekenhuisbeelden of de onzetting op de Columbine High School spreken het meest tot de verbeelding. Het zijn de portretten van gewone mensen, die wapens hebben aangeschaft om zichzelf en hun gezin te beschermen, die echt doel treffen.

Een groepje dames in een woonkamer met hun wapens op tafel, als was het een tupperware party. Of het ouder echtpaar, Born Again Christians, dat Gods zegen heeft gevonden in zijn interpretatie van de Tien Geboden. 'Gij zult niet doden', zegt de bijbel, maar natuurlijk heeft God in Zijn wijsheid voorzien dat de mens tot zelfverdediging zou kunnen worden gedwongen, en moeten we dit volgens hen lezen als 'Gij zult niet moorden'.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden