Recht op bronbescherming journalist in Europa erkend

De Brit Goodwin heeft voor de journalistiek dezelfde betekenis als de Belg Bosman voor het voetbal. De klacht die Goodwin bij de Europese rechter indiende omdat de Britse rechter hem een primeur door de neus had geboord, leidde in maart van dit jaar tot een uitspraak van het Europese Hof...

Van onze verslaggever

Fokke Obbema

AMSTERDAM

De Hoge Raad, het hoogste rechtscollege in Nederland, kon door het Goodwin-arrest afgelopen week niets anders doen dan terugkomen van zijn eerder ingenomen standpunt. Ook de Hoge Raad erkent nu het verschoningsrecht: journalisten hoeven in beginsel niet de identiteit van hun bronnen prijs te geven. Ook elders in Europa zullen rechters en wetgevers gedwongen zijn voortaan de spelregels van de Europese uitpraak te volgen.

De betekenis van het Goodwin-arrest houdt voor Nederland in dat een initiatief-wetsontwerp van PvdA-parlementariër E. Jurgens voor het grootste deel kan worden ingetrokken, stelt de Amsterdamse jurist W. Korthals Altes deze maand in het vakblad Mediaforum. Zelf was hij een van de mede-opstellers van het wetsontwerp.

Ook elders in Europa zijn de gevolgen van 'Goodwin' groot, meent Korthals Altes. Landen als België en Frankrijk hadden, net als Nederland, nog geen wetgeving op dit gebied. In België was men er net mee begonnen - nu schrijft ook daar Goodwin de wet voor. Ook voor landen waar al wetgeving bestaat, heeft de uitspraak van het Europese Hof gevolgen. 'In Duitsland bijvoorbeeld, dat altijd voorop heeft gelopen, zijn de regels in het licht van deze uitspraak te strak', meent Korthals Altes.

Tegenover het verworven recht op bronbescherming hoeven in zijn ogen geen extra verplichtingen voor de journalist te staan. 'Een journalist blijft verantwoordelijk voor wat hij schrijft. De gewone regels van smaad en laster blijven van toepassing.'

De Hoge Raad erkende in 1977 het verschoningsrecht nog niet. Het rechtscollege bepaalde toen dat een journalist in beginsel niet de identiteit geheim mag houden van personen van wie hij informatie krijgt. Dat ligt pas anders als de journalist zwaarwegende omstandigheden kan aanvoeren. Het Europese Hof keert dit om: de journalist mag zijn bronnen wel geheim houden, tenzij er zwaarwegende omstandigheden zijn die openbaarmaking toch afdwingen. Dat die omkering bepaald niet academisch is, demonstreren de lotgevallen van Goodwin.

Deze jonge journalist bij het vakblad The Engineer krijgt in 1989 een telefonische tip over problemen bij het verpakkingsconcern Tetra. In vertrouwen wordt hem meegedeeld dat het bedrijf in financiële nood is geraakt. Een vertrouwelijk bedrijfsplan maakt melding van onverwachte tegenvallers, waardoor het bedrijf zich gedwongen ziet miljoenen bij de bank te lenen. Goodwin krijgt het interne rapport toegestuurd.

Goodwin doet wat een journalist behoort te doen: hij pleegt hoor en wederhoor. Goodwin belt het bedrijf op en vraagt naar de juistheid van zijn informatie. Gealarmeerd stapt Tetra naar de rechter en eist een verbod van het voorgenomen artikel. Het publiceren van gegevens uit een vertrouwelijk bedrijfsplan is schadelijk voor onze belangen, stelt het verpakkingsbedrijf.

Wonderlijk genoeg krijgt Tetra met dit verweer steun van de Britse rechter. Die dwingt Goodwin om zijn kopie van het bedrijfsplan in te leveren en zijn bron te noemen. De journalist weigert en houdt dat vol tot aan het House of Lords, de Hoge Raad van Groot-Brittannië. Maar ook die instantie stelt hem in het ongelijk. De weigering van de journalist om zijn bron te onthullen komt hem te staan op een boete van vijfduizend pond (ongeveer dertienduizend gulden) wegens minachting voor de rechtbank.

Zonder Europese rechter zou Goodwin dat bedrag hebben moeten betalen en zou de kous af zijn geweest. Nu kan de journalist nog naar het Europese Hof voor de Rechten van de Mens.

De Europese rechter stelt dat een basisvoorwaarde voor de persvrijheid het beschermen van journalistieke bronnen is. De journalist is daartoe gerechtigd, tenzij er een algemeen belang is dat zich daartegen verzet. De specifieke belangen van Tetra zijn onvoldoende om de persvrijheid en het recht op bronbescherming te beknotten. Goodwin krijgt van de Europese rechter een schadevergoeding toegekend.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden