Recht-door-zee Rita moet buigen

Het is de ochtend na de nacht van Rita Verdonk. De Tweede Kamer heeft haar tot een vernederende tournure gedwongen....

Philippe Remarque en John Wanders

Maar als Hans van Baalen, een van de VVD’ers die hun eigen minister hebben bekritiseerd, over de markt bij het Kamergebouw loopt, spreken de kooplieden hem aan: ‘Ze heb toch gelijk’, zeggen ze. ‘Jij staat achter die Ali, maar die heeft wél gelogen.’

Wie in politiek en media wordt veroordeeld, kan buiten de kaasstolp soms op steun rekenen. Dat overkwam Bill Clinton tijdens de Lewinsky-affaire. Rita Verdonk is een Nederlands schoolvoorbeeld: al drie jaar een slechte pers, maar heel populair.

Die tegenstelling is de kerngedachte van haar campagne voor het lijsttrekkerschap van de VVD geworden: Rita tegen de bobo’s. Zij kijkt niet naar de Haagse recensies, maar naar de steunbetuigingen uit het land die massaal binnenstromen, zei ze gisteren bij NOVA.

Volgens die logica zou het debat van dinsdagavond, dat miljoenen tv-kijkers trok, haar extra populariteit hebben kunnen brengen onder gewone VVD-leden. Ze bood eenzaam verweer tegen een brede Kamermeerderheid.

In Hardenberg werd ze gisteravond inderdaad al weer toegejuicht door een zaal VVD’ers. Maar veelzeggender is waarschijnlijk de peiling van TNS Nipo, de eerste die echt onder VVD-leden is gehouden. Daarin neemt concurrent Mark Rutte plotseling een fikse voorsprong.

Dat moet haast wel komen door Verdonks rammelende optreden in de kwestie-Hirsi Ali. Tegen de adviezen van haar ambtenaren en vooraanstaande partijgenoten in koos ze er voor een hard oordeel naar buiten te brengen, en wel onmiddellijk, terwijl dat niet noodzakelijk was. Balkenende, Zalm en Donner hadden het nakijken.

Verdonk zag niet in dat het afpakken van de Nederlandse nationaliteit van Hirsi Ali tot grote politieke onrust zou leiden. Of ze nam het op de koop toe. Toen ze door de Kamer dinsdag ter verantwoording werd geroepen, opereerde ze ronduit onhandig.

Meteen pinde ze zichzelf vast: alleen haar uitleg van de wet was mogelijk. Het was toen al duidelijk dat ze hoe dan ook gedwongen zou worden te buigen voor de Kamer, die een ruimere uitleg van de wet wilde.

Dat gebeurde pas na urenlang getouwtrek. Tegen twee uur ’s nachts was CDA-fractievoorzitter Verhagen tevreden en leek het debat voorbij. Maar toen André Rouvoet van de ChristenUnie Verdonks draai ongeloofwaardig noemde, liet ze dat niet op zich zitten en krabbelde weer terug.

Verhagen, de machtigste man in de Kamer, dreigde met een derde termijn. Verdonk negeerde het signaal. Dus kreeg ze een nieuwe, aangescherpte motie van de Kamer voor haar kiezen, bijna een motie van wantrouwen. Recht-door-zee Rita ging om. Ze wilde minister blijven.

Zo berokkent Verdonk zichzelf maximale politieke schade op een gevoelig moment. Beschikt zij wel over de behendigheid en het gevoel voor het politieke spel dat een partijleider nu eenmaal nodig heeft?

Lukt het haar toch lijsttrekker te worden, dan zal ze moeten werken met een vijandig VVD-kader. Want sinds de affaire-Ayaan toont een groot deel van de partij-elite openlijk haar afkeer van Verdonk.

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden