Recept zonder krabbel van de arts

Sinds 1 februari mogen bepaalde verpleegkundigen zelf medicijnen voorschrijven. De 'duurdere' dokter wordt zo ontlast. 'Ik beschouw dit echt als een erkenning van mijn vak.'

UTRECHT - 'Ik ben heel blij dat ik nu niet meer achter de arts moet aanhollen voor een handtekening onder een receptbriefje. Ik beschouw dit echt als een erkenning van mijn vak.' Longverpleegkundige Liesbeth van Tiel is een van de eerste gespecialiseerde verpleegkundigen in Nederland die wettelijk bevoegd zijn om zelf medicijnen voor te schrijven.


Tijdens het ochtendspreekuur in huisartsenpraktijk Watertoren in Utrecht op deze grijze februariochtend legt Van Tiel uit wat de voordelen zijn. 'Ik maak vaak mee dat patiënten hun medicijnen niet goed gebruiken. Tijdens het spreekuur leer ik ze bijvoorbeeld hun pufjes goed te gebruiken, maar soms is een hogere dosis nodig of een ander type apparaat. Nu kan ik dat gewoon zelf bepalen.'


Sinds 1 februari mogen twee groepen gespecialiseerd verpleegkundigen zelf medicijnen voorschrijven. Het gaat om diabetes- en longverpleegkundigen die een opleiding farmacotherapie hebben gevolgd en minimaal achttien uur met deze patiënten werken. Na de zomer krijgen ook oncologieverpleegkundigen deze bevoegdheid.


Voor beroepsorganisatie Verpleegkundigen & Verzorgenden Nederland (V&VN) is de wetswijziging een overwinning. 'Wij hebben hier jaren voor gestreden', vertelt Nellie Kolk van V&VN. De nieuwe regeling is tot stand gekomen na een motie in 2006 van toenmalig VVD-kamerlid Edith Schippers en Kees Vendrik (GroenLinks) om de taakomschrijving van verpleegkundigen te verruimen. Eerder al adviseerde de Raad voor de Volksgezondheid (RvZ) de inzet van verpleegkundigen beter te benutten om duurdere artsen te ontlasten.


De nieuwe bevoegdheid past in de verschuiving van zorg naar de zogeheten eerste lijn. Chronisch zieken worden in toenemende mate behandeld door een praktijkondersteuner of gespecialiseerde verpleegkundige in de huisartspraktijk of polikliniek. 'Medicijnen voorschrijven is dan een logische vervolgstap', zegt Kolk van V&VN. 'Verpleegkundigen zijn steeds hoger opgeleid en hebben veel zorg al feitelijk overgenomen van de arts. Nu hoeft de verpleegkundige ook niet langer langs de arts voor een handtekening onder een receptbriefje.'


Kolk wijst op de oncologiepraktijk. 'De verpleegkundige is intensief bezig met de nabehandeling van de patiënt; de misselijkheid bij een chemokuur of de slaapproblemen. Het is logisch dat zij dan de medicijnen hiervoor kan voorschrijven.' V&VN verwacht dat ook ander groepen verpleegkundigen in aanmerking zullen komen voor de nieuwe bevoegdheid. Volgende maand gaat de organisatie naar Den Haag om te lobbyen voor dialyse-, hiv - en reumaverpleegkundigen.


Belangrijk voordeel van de nieuwe voorschrijfbevoegdheid is ook de verbetering van het carrièreperspectief. Kolk: 'Nu is er nog even een dip op de arbeidsmarkt, maar de komende jaren komt er weer volop werk. Het is belangrijk dat verpleegkundigen zich kunnen blijven ontwikkelen.' Liesbeth van Tiel beaamt dat. 'Ik zit al dertig jaar in het vak en moet nog vijftien jaar werken. Dankzij deze opleiding weet ik weer van de hoed en de rand. Mijn werk is voor mij weer een uitdaging.'


Gespecialiseerde verpleegkundigen mogen pas medicijnen voorschrijven nadat een arts een diagnose heeft gesteld. Ze moeten een aantekening bij hun BIG-registratie hebben en zich houden aan wetenschappelijke behandelingsprotocollen. Uit internationaal onderzoek van onderzoeksinstituut Nivel blijkt dat de kwaliteit van het voorschrijfgedrag tussen arts en verpleegkundige niet van elkaar verschilt. In landen als Australië, Canada, Nieuw-Zeeland, Zweden, Engeland en de Verenigde Staten, die Nederland zijn voorgegaan, blijkt dat de zorg door verpleegkundigen net zo goed en soms beter is. Chronische patiënten zijn vaker stabiel en onder controle en dat leidt tot minder ziekenhuisopnames.


Huisarts Berthon Rikken in de Utrechtse praktijk Watertoren is desondanks sceptisch. 'Ik ben bang dat ik het zicht op patiënten verlies.' Ook is hij wantrouwend over de macht van de farmaceutische industrie. 'Het is steeds moeilijker geworden om artsen om te kopen, nu proberen ze bij verpleegkundigen een voet tussen de deur te krijgen.'


'Maar', geeft hij toe, 'dat is mijn persoonlijke zorg.' Binnenkort laat hij zich bijpraten door Van Tiel wat haar nieuwe bevoegdheid precies betekent voor de praktijk. 'Er is geen reden tot zorg', sust Van Tiel alvast. 'We houden ons aan dezelfde medische richtlijnen als jullie.'


Nellie Kolk Verpleegkundigen & Verzorgenden Nederland


Werk

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden