Recensies

Je weet van genot niet waar je het zoeken moetRonald Goedemondt Borghetti is op zijn sterkst als hij op zijn barkruk plaatsneemt voor een ingetogen stukRenato Borghetti Quartet In de violen voel je de adem van MahlerJoey Roukens

Cabaret: Ronald Goedemondt

Zijn nieuwe programma bevestigt zijn status: Goedemondt is heel groot.


Het is maar goed dat dolfijnen aan groepsverkrachting doen, anders zou het ze nooit gelukt zijn de toetsenist wakker te maken en zouden we nu nog steeds naar die ene esoterische toon van de cd Angels of the Sea moeten luisteren.


Dit lijkt volstrekte onzin, maar na de anderhalf uur durende verbale waterval van Ronald Goedemondt (35) komt de grootst mogelijke kolder volkomen logisch over, en is 2 plus 2 allang geen 4 meer.


Zijn vorige programma Dedication nam al elke twijfel weg over zijn talent. Binnen de lijntjes bevestigt zijn status: Goedemondt is heel groot.


Als één titel de lading van een cabaretprogramma niet dekt, dan is het wel Binnen de lijntjes. Goedemondt treedt alle regels van orde en netheid met voeten. Met bemodderde laarzen trapt hij het schrikdraadhek omver en schoffelt vrolijk brutaal door het veld van de anarchie.


Zijn taalgebruik en snelheid horen bij deze tijd, maar in zijn hang naar waanzin en afkeer van politieke statements neigt Goedemondt naar Toon Hermans. Ja, hij weet wel dat ze op dit moment met een of andere 'optocht in Libië' bezig zijn, en hij laat ook nog even Wilders aan het woord (die hij zo schitterend in de Gedoog, Hoop en Liefde-show op 31 december nadeed), maar de waan van de dag boeit hem niet echt. Net als Hermans maakt hij vaak gebruik van de nastoot: als de lach al door de zaal rolt, nog even een kleine toevoeging, een minuscule 'lekker puh' op niveau.


Kende Dedication nog een bescheiden decor (de verlepte kamerplanten, symbool voor het vertrek van zijn vriendin), Binnen de lijntjes heeft de ware stand-up-kaalheid: kruk, flesje water en handmicrofoon, en na anderhalf uur is het pats-boem afgelopen, alsof er een wekker in zijn hoofd afgaat.


Als je alle scherven van de voorstelling bij elkaar legt, zou je kunnen zeggen dat het over conformisme gaat, of eigenlijk de gezonde strijd tegen de eenvormigheid en gezag. Ontregelen is het codewoord bij Goedemondt. De koopavond zou een stuk spannender worden met een actieve sluipschutter op het dak.


Goedemondt mept zijn gedachten in het rond als squashballetjes in een kleine ruimte. En alles met een uitgestreken smoel, alsof hij het boodschappenlijstje in de supermarkt aan het doornemen is. Je weet van genot niet waar je het zoeken moet. 'Ik functioneer voor geen meter', roept Goedemondt. Gelukkig maar.


Muziek: Renato Borghetti Quartet

Voor de tweede maal alweer brengt festival De Accordeonslag de Braziliaanse trekharmonicaspeler Renato Borghetti naar ons land. De gauchomuziek uit het uiterste zuiden van Brazilië mag daar gemeengoed zijn, in de rest van de wereld is het nog altijd een obscuur genre.


Zwarte slaven

Net als de chamamé uit de naburige Argentijnse provincie Missiones is de gauchomuziek diep geworteld in Oost-Europese tradities. Maar de polka's en mazurka's die de eerste immigranten uit Polen en Oekraïne meebrachten, zijn vermengd geraakt met de muziek van de Guaraní indianen en die van zwarte slaven. Borghetti's instrument heet gaita ponto en lijkt op een klein uitgevallen accordeon, maar behoort tot de familie van de harmonica's en is dus bisonoor (duwen en trekken levert verschillende tonen op).


Bovendien is het instrument diatonisch: om er harmonisch complexe muziek uit te toveren, is een lastig karwei. Borghetti en zijn vaste begeleiders (gitarist Daniel Sá, pianist Vitor Peixoto en fluitist/sopraansaxofonist Pedro Figueiredo) zijn qua virtuositeit aan elkaar gewaagd en bovendien perfect op elkaar ingespeeld.


Onafgebroken wordt er op het scherpst van de snede gemusiceerd, of het nu spaarzaam en ingetogen is of wervelend en extatisch.


Dat de arrangementen tot in de kleinste details zijn uitgekiend, zou bij herhaling een bezwaar kunnen zijn, maar verhoogt zeker de eerste keer het gevoel van ontzag voor de acrobatische kunststukjes die worden uitgehaald.


Een humoristische behendigheidswedstrijd tussen trekharmonica en gitaar zou in minder vaardige handen iets meligs hebben gehad, maar wordt met zo'n duizelingwekkende vingervlugheid uitgevoerd, dat je alleen maar met open mond kunt toekijken.


Toch is Borghetti op zijn sterkst als hij even niet over het podium zwiert, maar op zijn barkruk plaatsneemt voor een ingetogen, bijna meditatief stuk van grote schoonheid, waarmee hij telkens weer trefzeker weet te ontroeren.


Muziek: Joey Roukens

Als je in de Grote Zaal een biker op een trombone ziet raggen, weet je dat je in de AAA-serie van het Concertgebouworkest bent beland. AAA belooft actueel, avontuurlijk, aangrijpend te programmeren en houdt tot nu toe woord. De vijfde editie van de serie heet Out of control! maar A Motorbike Oddyssey van de Zweedse componist Jan Sandström (1954) laat aanvankelijk juist het tegendeel horen. Trombonevirtuoos Christian Lindberg put zich uit in de pijlsnelle afwisseling tussen spelen en oh-klanken zingen. En dat nog met spannende ritmes ook. Kort daarna laat hij door simultaan te zingen en blazen onmogelijke akkoorden ontstaan. Als hij niet speelt, schrijft hij cirkels in de lucht of richt hij met de schuif van zijn instrument alsof het een jachtgeweer is.


Op het hoogtepunt van het stuk raakt hij toch nog out of control. Al spelend tolt hij om zijn as, sneller en sneller, tot hij er bijna bij neervalt.


Maar Lindberg heeft meer in huis. Zijn sensitieve kant klonk in Fantasma/Cantos II van Toru Takemitsu (1913-1996). De Japanse componist schreef het kort voor zijn dood voor zijn trombonespelende vriend. De warmte van die vriendschap gloeide na in het Concertgebouw.


Naast de avond van Lindberg was het de avond van Joey Roukens (Schiedam, 1982). Hij schreef het premièrestuk Out of control in een trefzeker idioom. Het orkest verrijkt hij met onder meer een piano en een marimba die het dromerige begin van zijn werk een eigen kleur geven. Ineens priemt er door het warme orkestweefsel een trompet heen. Op andere momenten voel je in de violen de adem van Mahler. Als het heftiger wordt, raakt die fijnzinnigheid soms zoek. Dan wordt de klank log en mis je het raffinement dat Roukens wel degelijk in huis heeft.


Het programma wordt omlijst door werken waarin het gevaar van onbeheersbare krachten een thema is: Paul Dukas' L'apprenti sorcier en John Adams' Doctor Atomic Symphony, een orkestversie van de opera over het morele dilemma rond het inzetten van de atoombom. En zo schurkte het concertprogramma wel heel dicht tegen de actualiteit aan.


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden