Recap Better Call Saul S01E01 - na één scène: weg scepsis

De première van Breaking Bad-prequel Better Call Saul (van de Amerikaanse zender AMC) is verdeeld over twee avonden. Sinds gisteren staat aflevering één op Netflix, vanochtend volgde nummer twee. Vanaf volgende week dinsdag is wekelijks een nieuwe aflevering te zien. Volkskrant-filmmedewerker Berend Jan Bockting schrijft een recap van elke aflevering, die steeds een dag na uitzending op Volkskrant.nl verschijnt. Vandaag dus de eerste, morgen deel twee. En vanaf volgende week wekelijks op woensdag. Let op: bevat spoilers.

Bob Odenkirk in Better Call Saul Beeld AMC

Vince Gilligan, bedenker van Breaking Bad en nu samen met Peter Gould ook de man achter de spin-off Better Call Saul, heeft het zichzelf bepaald niet eenvoudig gemaakt. Zelden lag de lat zo hoog, voor aanvang van een nieuwe serie.

Better Call Saul was tot voor kort doordrenkt van scepsis, sinds Gilligans eerste publieke flirt met het idee van een aparte serie rond Saul Goodman. Het was medio 2012 en er waren nog twee seizoenen van Breaking Bad te gaan - na een moeizame start werd de serie gaandeweg beter en beter, de kijkcijfers kropen omhoog.

Saul is de louche advocaat uit Breaking Bad, die hoofdpersonage Walter White assisteerde bij zijn transformatie van sullige scheikunde-nobody aan een middelbare school tot de machtswellustige koning van een crystal meth-imperium. (De spin-off dankt zijn naam aan de titel van Breaking Bad-aflevering acht, seizoen twee. De advocaat prijst zich aan met van die smoezelig-opgewekte reclames die gevoelsmatig alleen in Amerika worden gemaakt: 'When legal forces have you cornered - Better call Saul!')

Op een gegeven moment is Saul het enige personage dat zorgt voor enige verlichting, in een serie die per aflevering donkerder en venijniger werd. Saul is satire in maatpak, de das en blouse bij voorkeur in schreeuwende kleuren. Grote bek, foute humor, ongekend opportunistisch.

Recaps op Volkskrant.nl

Sinds januari komt de Volkskrant online met nabesprekingen van series.

Lees hier de recaps van Wie is de Mol?
En hier van HBO-serie Girls

Vanaf eind februari zal Julien Althuisius seizoen 3 van de politieke serie House of Cards recappen.
In het voorjaar bespreekt mediaredacteur Haro Kraak het tweede seizoen van de HBO-serie True Detective.

Suggesties welke series recaps verdienen? media@volkskrant.nl

Scène uit Better Call Saul Beeld ap

Hij wist van 'a guy who knows a guy who knows another guy', om Walt vervolgens als meth-producent te introduceren bij de berekenende drugsbaron Gus Fring. Dankzij Saul maakte huurmoordenaar annex fixer Mike Ehrmantraut zijn entree in de serie. Later, in Breaking Bad's één-na-laatste aflevering, hielp een stofzuigerreparateur/verdwijningsexpert Saul aan een nieuwe identiteit. Zijn laatste woorden spreekt hij tegen Walt: 'It's over.'

Een soloshow rond Saul Goodman, zo luchtig en ironisch vertolkt door comedyacteur Bob Odenkirk (in de jaren negentig onder meer schrijver voor Saturday Night Live), komt dat niet veel te dicht in de buurt van een veredelde sitcom? En staat zoiets niet veel te haaks op dat vol overtuigende details opgebouwde misdaaduniversum?

Bovendien zijn ze legio, die voorbeelden van mislukte afsplitsingen van succesvolle tv-series (en films). Voor elke Frasier, de geslaagde spin-off van Cheers, zijn er talloze varianten te vinden van Joey, de mislukte nakomeling van Friends, schreef Haro Kraak vorige week al in een interview met Gilligan en Gould.

Cast en crew van Better Call Saul Beeld getty

Zender AMC leek het ook niet helemaal te weten, in aanloop naar de première. De PR onderstreepte voortdurend het verband tussen spin-off en moederserie - de terugkeer van Mike werd reeds in de trailers onthuld: het miljoenenpubliek van Breaking Bad wordt geacht óók bij de spin-off aan te schuiven - terwijl tegelijk wordt benadrukt hoezeer Saul van Breaking Bad verschilt. Het is dezelfde wereld, maar niet dezelfde show, zei Gilligan in interviews.

En dan is aflevering één daar. De eerste scène alleen al: weg scepsis.

In een groots-troosteloze flash-forward, gefilmd in contrastrijk zwart-wit, zien we hoe Saul - kalend, droevige borstelsnor - kaneelbroodjes bakt in een Cinnabon in een winkelcentrum in Omaha, Nebraska. Een plek waar hij zich volgens die zogenaamde stofzuigerreparateur uit Breaking Bad veilig mag wanen. Saul wilde als 'mister low profile' door het leven, zei hij destijds, maar hier speelt hij verstoppertje in voortdurende angst. Een breedgeschouderde klant die hem lijkt te herkennen als de doortrapte advocaat die hij ooit was, loopt tot Sauls opluchting aan zijn kassa voorbij. De soundtrack pruttelt een liedje van The Ink Spots: 'Address unknown, not even a trace of you'.

Thuis gaat het niet beter. Bangig schuift hij de gordijnen dicht. Buiten sneeuwt het. Omringd door duisternis (fraai effect: de camera bekijkt hem vanachter objecten in zijn huis, waardoor een deel van het beeld zwart wordt en Saul als het ware wordt verzwolgen door zijn omgeving), met een cocktail in de hand, onderuitgezakt en alleen voor de tv, bekijkt hij zijn eigen reclames op een oude videoband: 'I'll investigate, advocate, persuade and, most importantly, win!'

Nou, niet dus. Saul is een loser - en de rest van de aflevering laat zien dat hij zijn carrière in ongeveer dezelfde staat begon.

Bryan Cranston die Walter White speelt in Breaking Bad Beeld reuters

Flashback naar 2002, zes jaar voor aanvang van Breaking Bad. Alle aanwezigen in de rechtbank wachten op Saul, die zijn pleidooi oefent op het nabijgelegen toilet en daarbij - weer zo'n fraaie visuele vondst - grote schaduwen werpt op de witte tegelmuur achter de pisbakken. In de rechtszaal is het stil. Een vrouw slurpt uit een grote kartonnen frisdrankbeker, de klok tikt, een stoel kraakt en de rechter kijkt op zijn horloge. Het is wachten zoals in de beste westerns uit de filmgeschiedenis wordt gewacht.

Saul begon als pro deo-advocaat, zo blijkt. En hij is volstrekt kansloos in zijn verdediging van drie 19-jarige studenten die een mortuarium binnendrongen, waar ze zich bevredigden met een afgezaagd hoofd. Hun baldadigheid staat op film en daar kan geen pleidooi tegenop. Zijn salaris aan het eind van de dag: 700 dollar. Buiten wandelt hij richting een sjieke witte auto, maar hij stapt in het krakkemikkige gele geval ernaast. De parkeerwacht (zie daar: de latere huurmoordenaar Mike Ehrmantraut) vraagt 3 dollar: Saul heeft precies één parkeersticker te weinig op zijn roestbak geplakt om het terrein gratis te verlaten.

En zo gaat het door, met die verrukkelijke opeenstapeling van totale lulligheid. In hoog tempo: Saul hoopt een belastinginspecteur te verdedigen die anderhalf miljoen dollar heeft verdonkermaand, maar de man wil er op aanraden van zijn vrouw een nachtje over slapen. Saul wil ze een boeket bezorgen, maar de limiet op zijn creditcard is overschreden. Tijdens de mislukte bestelling rijdt hij een skater aan, die er samen met een vriend op uit is om aangereden te worden. Saul heeft het door en de skaters slaan op de vlucht.

Bob Odenkirk Beeld ap

Saul, denk je halverwege de eerste aflevering, lijkt eigenlijk behoorlijk veel op Walter White. Ook zo'n ambitieuze sukkelaar die op eigen houtje het criminele pad verkent, en daar een tamelijk hobbelig rise & fall-scenario heeft af te leggen. Net als Breaking Bad biedt Better Call Saul de duistere variant op de selfmade man en zijn Amerikaanse Droom.

Saul heet overigens (nog) geen Saul, in 2002, maar Jimmy McGill. Daarover zo meer. Het is in ieder geval de naam op alle onbetaalde rekeningen die hij ontvangt in zijn schamele kantoortje, achterin een Vietnamese schoonheidssalon.

Een van die brieven heeft te maken met Jimmy's oudere broer Chuck, ook advocaat, maar dan bij een prestigieus kantoor. Chuck is een beetje raar geworden: hij zit al een jaar thuis en is als de dood voor alles dat met elektriciteit te maken heeft (licht komt van gaslampen en Jimmy stopt zijn telefoon, autosleutel en horloge verplicht in de brievenbus buiten de deur voor hij bij Chuck naar binnen gaat). Chucks partners willen hem uitkopen, Jimmy neemt het voor hem op - al lijkt ook hij niet precies te weten wat zijn broer mankeert. Eigenbelang speelt een grote rol, vermoedelijk. Chuck heeft geld, Jimmy schraapt de boel bij elkaar.

Chuck is een personage met potentie. Enigmatisch, gekkig, maar ook bedachtzaam en wijs. Beduidend meer rechtschapen dan Jimmy ook. Hij raadt zijn broertje aan geduld te hebben. 'Lever goed werk en je cliënten komen vanzelf', klinkt het. En als blijkt dat de partner van Chucks bedrijf graag ziet dat Jimmy zijn naam verandert - twee McGills als advocaat zou kunnen verwarren - komt de eerste aanzet tot Jimmy's naamsverandering op tafel. 'Wil je niet liever je eigen identiteit?', zegt Chuck. 'Waarom zou je op de naam van iemand anders meeliften?'

Acteur Bob Odenkirk Beeld getty

Het is de echo van Vince Gilligan in interviews: Better Call Saul staat op zichzelf, echt waar.

Toch snoert de eerste aflevering de band met Breaking Bad in de laatste scènes juist steviger aan. Jimmy slaat het advies van zijn broer in de wind: na al dat geklungel in de marge is zijn geduld op. Hij zoekt de skaters en komt met een voorstel: jullie lokken nog meer ongelukken uit, ik sleep er een maximale schadevergoeding uit, samen worden we rijk. Hun eerste slachtoffer: de vrouw van de belastinginspecteur, die zich bij nader inzien toch liever door het bedrijf van Jimmy's broer laat bijstaan.

En dan gaat het mis. De skater gooit zich per ongeluk voor de verkeerde auto en de vrouw achter het stuur rijdt door. Ze volgen haar naar huis, zich vastklampend aan een andere auto. Daar blijkt ze oud, Spaanstalig en een beetje in de war. Policia? Dinheiro? Ze nodigt de jongens toch maar uit om binnen te komen. Ondertussen is ook Jimmy onderweg.

Wanneer hij aanbelt en de deur opengaat, staat daar Tuco, de maniakale drugsdealer/gebruiker uit de eerste twee seizoenen van Breaking Bad. Zoon of kleinzoon van de oude vrouw, vermoedelijk. Hij richt een groot pistool op Jimmy en sleept hem naar binnen.

Perfecte cliffhanger - eentje in de categorie waar Breaking Bad patent op had.

Voorzichtige conclusie: Better Call Saul staat minder op eigen benen dan de makers willen doen geloven. En dat is met zoveel gevoel voor humor en stijl een uitstekende zaak. Die huizenhoge lat was overduidelijk ergens goed voor.

Michael McKean Beeld ap
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden