Rebellie met een joint rond het kampvuur

De 'rode Jehova's' komen er niet in, want 'dat soort gekke lui willen we niet'. Maar verder is iedereen welkom in het linksradicale jongerenkamp bij Poppi, Italië....

DE TWINTIG jaar oude bus vol links-radicale jongeren die op een donderdagochtend aan het einde van juli uit Amsterdam vertrekt richting Italië, strandt vlakbij Luzern met een kapotte dynamo. Het is middernacht. Op het asfalt van de parkeerplaats groepen de passagiers samen rondom een mini-kampvuur, ze voetballen met een tennisbal, in de stilstaande bus dommelen ze in met gitaarmuziek. Op het wegrestaurant zijn de oranje neonletters Mövenpick al lang gedoofd.

Zodra de nacht blauwig oplicht, gaat de reis verder. De koplampen hoeven niet meer aan. Geen Hollandse meezingers of heavy metal meer uit de knerpende boxen, geen koffie in de bus, geen luchtverversing. De accu moet worden gespaard. Maar de discussies die al in Amsterdam zijn begonnen, over Berlusconi, bio-industrie, leven na de dood, Top-40-muziek, gaan onverminderd door. Er slingeren boeken rond over westerse filosofie, shamanisme, de revolutie in Nicaragua, Donna Tart en Nieuwe Revu. De een kaart, de ander slaapt.

Bij een volgende stop moet de bus worden aangeduwd. Vlak voor Arezzo in Italië knapt de V-snaar. Terwijl een groepje rokers op het gloeiend talud langs de snelweg probeert het droge gras niet in de fik te steken, repareert buschauffeuse Riekie het mankement met een panty. Op een heuvel vlakbij Poppi, een dorpje ten oosten van Florence, veert het bezwete gezelschap op. In de namiddagzon hangt aan een waslijn een rode lap met daarop het hoofd van Che Guevara. Dit riekt naar wind door de klamme, veelal lange haren, frisse lucht voor voeten die tot hoog boven de enkels zijn vastgeveterd. De tocht is voorbij, de andere bus uit Nijmegen is al gearriveerd.

Bij de ingang van het terrein, dat ver voor Poppi werd aangegeven met de bordjes 'campo', staat een plakkaat met een hamer en sikkel en het cijfer vier erop. Hier wordt voor de elfde keer een internationaal politiek jongerenkamp gehouden, georganiseerd door Europese links-radicale jongerenclubs. De meeste zijn gelieerd aan de Vierde Internationale, de organisatie die in 1938 werd opgericht door Leon Trotski. In Toscane weten ze dit jaar meer dan duizend jongeren te verzamelen, tussen vijftien en dertig jaar, uit zestien Europese landen, Algerije en de Verenigde Staten.

De meeste deelnemers komen uit Italië (250 à 300), dan volgen Frankrijk (ruim 150) en Polen (100). Nederland, Denemarken, Zweden, Duitsland, België, Portugal en Spanje - afgezien van Baskenland - leveren elk tussen de vijftig en tachtig jongeren. Uit de overige landen komt een enkeling.

Drieëndertig van de 54 Nederlandse deelnemers zijn lid van Rebel, de jongerenorganisatie die in Nederland het initiatief neemt en zich solidair verklaart met de Socialistiese Arbeiderspartij (SAP). Bij de afgelopen Tweede-Kamerverkiezingen haalden ze samen 4600 stemmen.

Op het kamp mag in principe elke linkse jongere komen, aldus Claude (Gabriel) Jacquin, de Franse kampleider - hoewel dat woord beter niet in de mond kan worden genomen. Men hoeft zich niet per se trotskist te noemen, men hoeft zich niet uit te spreken voor of tegen permanente revolutie. Revolutionair socialist, democratisch socialist, marxist, communist, groen, het mag allemaal. Aan de talrijke tenten die op de glooiende velden bij Poppi zijn samengeperst hangen zwarte vlaggen van anarchisten, of roodzwarte vlaggen van anarcho-syndicalisten.

De enige groepering die de toegang tot het kamp is ontzegd, zijn de spartakisten. 'Dat soort gekke lui willen we niet', zegt Jacquin. Volgens Nederlandse deelnemers trokken ze bij eerdere gelegenheden de politieke discussies te veel naar zich toe. Er worden grappen over hen gemaakt: 'Zelfs in bed liggen ze nog met de gebalde linkervuist omhoog.' Ze gaan door voor 'rode Jehova's'. Wie het kamp verlaat, moet inderdaad niet gek opkijken als links, rechts en in het midden van de weg een spartakist staat. Er is geen ontkomen aan.

Het doel van het kamp is linkse jongeren uit verschillende landen politieke opvattingen en ervaringen te laten uitwisselen. Jacquin: 'We vragen van hen alleen een rebellerende geest. Het doel is dat ze lange-termijnperspectieven weten te formuleren, en niet dat ze een duidelijk idee hebben hoe die politiek moeten worden gerealiseerd. We willen hun ogen en oren openen.'

Een rebellerende geest? Wie krast tegenwoordig zelfs maar love, peace and understanding op zijn schooltas, anders dan om mee te doen aan een revival-of-the-sixties-mode? 'Op school word je uitgelachen', erkent Marieke Dorgelo (16). 'Discussies zijn er vaak rechts of racistisch. Politiek staat veel te ver van jongeren.' Volgens haar zitten veel jongeren in 'een gang', hebben ze een beperkte blik. 'Terwijl politiek zo belangrijk is; bijna alles in de wereld is politiek.'

NEDERLANDSE deelnemers zijn zich ervan bewust dat ze deel uitmaken van een splintergroepering. Maar ze kunnen zich kwaad maken over de opvatting dat heel jong Nederland zou behoren tot de 'generatie Nix'. Natuurlijk komen er mensen bij Rebel om de 'antisfeer', het imago overal lekker tegenaan te kunnen schoppen, maar er zijn wel degelijk jongeren die zich echt bezighouden met milieuproblemen of anti-racisme, meent een aantal. Zo voerde Rebel in het verleden actie tegen een nucleaire wasserette in Coevorden, tegen een nieuwbouwproject in Eindhoven, tegen de uitbreiding van Schiphol, tegen bezuinigingen op studiefinanciering.

'Het is een minderheid, maar ik heb het gevoel dat een groeiende groep jongeren zoekt naar een ideaal', zegt Wilco Altena (24). 'Er zijn inderdaad veel jongeren die van MTV naar soapserie zappen. Maar de nu komende studenten zijn veel actiever. Middelbare scholieren zijn echt boos. Dat zie je bij acties en demonstraties.'

Ewout Irrgang (18): 'Mijn ouders zijn heel erg rechts, stemmen VVD, lezen NRC en Elsevier. Ik kreeg altijd van die rechtse meningen om mijn oren. Toen ik goed keek wat de VVD wil: je krijgt Amerika. Ik ben daar geweest en het is er slechter dan in Nederland. De meeste mensen bij Rebel hebben een diepe verontwaardiging over Janmaat en al die bezuinigingen.'

Ariën (23): 'We zijn toch een beetje Koude-Oorlogkindjes, opgegroeid met anti-kernwapendemonstraties. Ik had zoiets van: alles gaat naar de kloten als het zo doorgaat. Misschien is het religieus, dat je voelt: dit is het einde van de wereld. Het kwam zo dichtbij. Oorlog, Woensdrecht.' Maar inmiddels spreekt hij van een 'desillusie'. Voor wie voerde hij actie tegen de bezuinigingen van minister Ritzen? Zijn mede-scholieren waren er niet meer voor te porren. 'Ik ben hier vanwege de sfeer. Ook al sta ik niet voor honderd procent achter het trotskisme, het kapitalisme is het ook niet.'

Het programma is niet verplicht. Maar wie dat wil, kan de hele dag van forum naar workshop, in een tent of onder de bomen. De discussies worden zonodig vertaald. Sprekers horen in het ergste geval hun mening vier keer weerklinken. De onderwerpen zijn veelomvattend: anti-militarisme, legalisering van drugs, feminisme, Bosnië, Ruanda, schuldenlast van de Derde Wereld, de nieuwe wereldorde, aids, ecologie en nog veel meer. De een kan na vier dagen 'niks meer over politiek horen', de ander debatteert tot diep in de nacht.

De feitenkennis is groot. Stel een willekeurige vraag ('hoe zat het ook al weer in dat en dat land, toen en toen?') en prompt volgt een gedetailleerd antwoord. Termen als historisch materialisme, bourgeoisie, arbeidersklasse worden niet geschuwd. Men spreekt elkaar aan met kameraad. En de bezorgdheid over waar het met de wereld naartoe gaat is groot. De oorzaak van alles wat fout zit, wordt veelal bij het kapitalisme gelegd.

'Je moet het breed zien. Het kapitalisme zorgt ervoor dat mensen meer willen zijn dan de ander, mooier, slanker en knapper, een grotere auto', zegt Etienne van der Vliet (19). 'Wij geloven in een soort revolutie. Ik vind dat het zo radicaal mogelijk moet, om mensen duidelijk te maken dat het ook op een andere manier kan. Ik wil dat mensen toleranter worden, solidariteit ten opzichte van andere rassen en seksen.' Hoe hij zich die revolutie voorstelt? 'Het moet geleidelijk gaan, anders wordt het een bloedbad.'

Elk land heeft zijn eigen preoccupaties. Zo maken de Portugezen zich druk over de legalisering van drugs, de Spanjaarden over de vervangende dienstplicht in hun land en de Italiaanse 'delegatie', zoals de landen op het kamp worden genoemd, zit met Berlusconi in de maag. Pulika Calzini (21) vergelijkt hem met Mussolini. 'Het land is dichtbij een dictatuur.' Radicaal links zal snel moeten handelen, meent hij.

De Algerijnse deelnemers zitten vol van de burgeroorlog in hun land. Hmimiche (28) en Samy (26) vertellen over de 'dagelijkse oorlog' in Algerije: 'Mensen worden vermoord, gemarteld, de politie gaat het huis binnen van mensen die verondersteld worden fundamentalistisch islamiet te zijn.' Zelf zitten ze ingeklemd tussen de regering en de fundamentalistische islamieten. Dat ze naar het kamp in Italië zijn afgereisd, is voor hen gevaarlijk. Maar ze zijn blij, al is het maar voor een week, vrijuit te kunnen ademen.

VOOR KASIA (19) uit het Poolse Wroclaw betekent het kamp vooral veel lol. 'Ik geloof niet in een revolutie, ik hou niet van radicalisme. Het kost slachtoffers.' Anna (23) uit Opole: 'Voor arbeiders in Polen is de situatie erg moeilijk. Ze hebben niet genoeg geld voor eten, huur. Als het maar lang genoeg doorgaat, komt de revolutie.' Maar discussies op het kamp? Ook voor haar hoeft het niet. 'Gisteren zeiden mensen uit Denemarken en Nederland dat arbeiders aan meer moeten denken dan aan geld. Maar in Polen kunnen mensen alleen maar aan geld denken, want ze hebben het niet.'

En de Nederlanders? Er zijn er die zich wild ergeren aan het verpakkingsmateriaal op het kamp, dat wil zeggen: het plastic rondom de broodjes, de plastic bekers voor de drank, de geplastificeerde kartonnetjes voor het water, de blikjes frisdrank. Het produceren van een kilo aluminium levert tenslotte vijftien kilo afval op, weet een Nederlandse jongen. Tijdens het kamp wordt geprobeerd een ecologische controlecommissie op te richten.

Maar ondanks de verschillen tussen de delegaties klinkt meer dan eens het woord solidariteit. Er is speciale aandacht voor gehandicapten, vrouwen en homoseksuelen. Ook is er een eigen munteenheid op het kamp ingevoerd: de trotskino. De rijkere landen betalen er meer voor dan de armere landen. Zo wordt de levenstandaard van de Polen, de Portugezen, de Spanjaarden en de Basken opgekrikt. Halverwege het kamp klagen weliswaar de Spanjaarden dat ze te veel voor een pilsje moeten betalen, maar dan wordt de koers ten gunste van hen bijgesteld.

De trotskini zijn een soort Monopoly-geld, met daarop de hoofden afgebeeld van Che Guevara (1/2 tr), Karl Marx (1 tr), Lenin (5 tr), Rosa Luxemburg (10 tr) en Trotski (50 tr). In het rijtje ontbreken Stalin en Mao. Als er iets is waarmee de kampgangers niet willen worden geassocieerd, dan zijn het de dictaturen in de Sovjet-Unie en China, die volgens iedereen die zich erover uitlaat niets te maken hebben (gehad) met socialisme.

Maar ook in déze mini-maatschappij zijn er wanklanken. Het eten. Dat is vaak te weinig. Een paar lapjes vlees, wat groente, een broodje, water, fruit. Of pasta. En de vegetariërs hebben het af en toe moeilijk. Zitten er verdomd spekjes door de doperwten. En wat moet je er lang op wachten. Drie kwartier in de rij, twee uur in de brandende zon. De sfeer lijkt soms rijp voor voedselrellen. Of wildvreemden bieden je in de rij een joint aan, onder het motto: 'Kom op, we zijn socialisten.' Later worden de wachttijden korter.

's Avonds moet de discotent concurreren met strijdliederen van met name de Zuid-Europeanen. Naast de bar, waar ook gratis condooms worden verstrekt ('Love can't wait', staat er op een bordje), zingen ze aan tafels onder de bomen Bandiera Rossa. Of ze steken met geheven vuist de loftrompet over de vierde internationale en de revolutie. En als het echt laat is: Save the whisky for the workers, till the red revolution comes. Dan zie je soms waggelende figuurtjes naar het kampvuur of hun tent lopen.

Wie heeft er geen wallen onder zijn ogen na een week? Wiens Tshirt met Malcolm X, Che Guevara, de woorden Viva Zapata of gewoon niks is nog niet vuil? In de bloedhete bus terug naar Nederland - de dynamo is nog steeds kapot - zitten twee jongens op de grond. 'Dan moeten we nu maar een goed gesprek over het leven hebben', zegt de een tegen de ander. Meteen daarna vallen ze in slaap. Sommigen vrezen een 'post-kampdepressie'. En balen omdat ze niet meer in Poppi zijn. Dan klinkt een canon: 'Ga mee naar buiten allemaal, daar zoeken wij de wielewaal.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden