Rebellen van 1979 vast voor rebellie

Achtergrond..

The New York Times Michael Slackman

CAÏRO Mohsen Mirdamadi werd ooit door ayatollah Khomeini bejubeld als een held voor zijn leidende rol bij de overname van de Amerikaanse ambassade in Teheran, gisteren precies dertig jaar geleden. Tegenwoordig zit Mirdamadi in de gevangenis omdat hij een vijand van de staat zou zijn.

Zijn grootste misdaad: Mirdamadi is secretaris-generaal van Irans grootste hervormingspartij, en daarmee een van de leiders van de beweging die het opneemt tegen het regime van president Mahmoud Ahmadinejad.

Mirdamadi is niet de enige voormalige gijzelnemer die wordt verdacht en belaagd door de autoriteiten. Veel voormalige gijzelnemers en hun bondgenoten, die met hun actie in 1979 de huidige identiteit van Iran hielpen vormen, zijn verbonden aan de oppositie. Daardoor vormen ze een behoorlijke bedreiging voor de legitimiteit van het leiderschap.

‘Dat zoveel van de studenten van 1979 nu een hervormingsgezind standpunt innemen, is niet zo vreemd’, zegt Irandeskundige en oud-diplomaat Michael Axworthy. ‘De hervormers zijn niet automatisch pro-westers. Waar ze naar streven, is naar wat in hun ogen de bedoeling van de revolutie was. En dat is politiek door vertegenwoordiging, in de islamitische context.’

Het idee dat de gijzeling – die 444 dagen duurde – zich heeft ontwikkeld tot een blok aan het been, is vooral dit jaar waar, betogen Irandeskundigen. De politieke onrust die ontstond na de omstreden presidentsverkiezingen van juni laat zien hoe de politiek van ‘kracht’ is geëvolueerd sinds de volksopstand van dertig jaar geleden die de sjah verdreef.

Ayatollah Khomeini (1902-1989) slaagde erin de macht te consolideren in de handen van de islamisten, waarbij de meer seculiere en nationalistische krachten buitenspel werden gezet. De macht is sindsdien verschoven naar een nieuwe generatie die meer geassocieerd wordt met de Iran-Irakoorlog (1980-1988) en de Revolutionaire Garde die alles mag doen om de revolutie te beschermen.

‘De dreiging uit koers te raken en de geest van de revolutie kwijt te raken, hangt boven ons hoofd’, schreef Masumeh Ebtekar in haar blog, Persian Paradox, vlak na de presidentsverkiezingen. Zij was in 1979, als woordvoerder, hét gezicht van de gijzelingsactie. Dertig jaar later is ze gemeenteraadslid in Teheran. Zij vertolkt in haar blog de opinie van veel ex-gijzelnemers; onder hun toenmalige leiders Mirdamadi, Ebrahim Asgharzadeh (leider van een kleine hervormerspartij) en Habibollah Bitaraf (minister in de gematigde regering-Khatami) heerst consensus. Zo zijn ze niet pro-westers, maar wel uit op een dialoog. Ook vinden ze dat de staat de idealen van de revolutie, waaronder gerechtigheid en vrijheid, in de steek heeft gelaten.

De oud-gijzelnemers moesten bij het neerslaan van de protesten in juni denken aan de methoden van de Savak, de gevreesde geheime dienst van de sjah. Ebtekar: ‘We moeten ons afvragen waarom studenten die ooit door de imam nationale helden werden genoemd, nu zo moeten lijden.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden