Rebellen nemen Debaltseve in na vertrek Oekraïens leger

Het Oekraïense leger heeft vandaag tachtig procent van zijn eenheden teruggetrokken uit de belegerde stad Debaltseve. Dat heeft de Oekraïense president Petro Porosjenko gezegd. Eerder op de dag bleek al dat honderden militairen de stad hadden verlaten. Op de Russische staatstelevisie was te zien hoe de rebellen hun vlag hesen boven Debaltseve.

Oekraïense militairen op de weg die uit Debaltseve leidt.Beeld epa

Pro-Russische separatisten zeggen de militairen in de stad te hebben omsingeld en dat de troepen zich met achterlating van wapens en munitie terugtrekken. Ook zouden honderden militairen zich hebben overgegeven. De regering in Kiev bevestigt dat een aantal militairen gevangen is genomen, maar Porosjenko ontkent de rest van de beweringen van de rebellen. 'Debaltseve stond onder ons gezag, het was nooit omsingeld', aldus de president. 'Onze troepen hebben de stad op een geordende en geplande manier verlaten.'

De situatie bij Debaltseve is volgens minister Bert Koenders van Buitenlandse Zaken zeer zorgwekkend. 'Veel is nog onduidelijk, ook over het aantal slachtoffers. Maar wat vaststaat is dat het offensief van de door Rusland gesteunde separatisten een ernstige schending is van het staakt-het-vuren uit de Minsk-afspraken'. Ook de regering van Duitsland heeft de opmars van de separatisten veroordeeld en sprak van een 'grootschalige schending' van het bestand dat afgelopen weekeinde van kracht werd.

Volgens persbureau Interfax zijn er zeker 22 militairen gesneuveld in gevechten om Debaltseven. Meer dan 150 soldaten raakten gewond. Het persbureau baseert zich op cijfers van de generale staf.

Verslaggevers van persbureau AP kwamen buiten Debaltseve tientallen militairen tegen die wegreden en -liepen van de stad. Een soldaat zei dat ze door de zware beschietingen de afgelopen dagen helemaal niks hebben kunnen eten. 'We zijn erg blij om hier te zijn', zei de hongerige militair. 'We waren de hele tijd aan het bidden en hebben al honderd keer afscheid genomen van ons leven.'

Oekraïense militairen trekken zich terug uit Debaltseve.Beeld epa
Beeld epa

Telefonisch contact

De vier leiders die vorige week in Minsk een akkoord over de crisis in Oekraïne sloten, hebben vanavond telefonisch contact. Dat heeft de Franse regering laten weten. De presidenten van Rusland, Frankrijk en Oekraïne en bondskanselier Angela Merkel van Duitsland bespreken onder andere het vorige week overeengekomen staakt-het-vuren en mogelijk de situatie rond de Oost-Oekraïense stad Debaltseve.

Secretaris-Generaal van de NAVO Jens Stoltenberg is 'diep bezorgd' over de situatie rond Debaltseve. Dat heeft hij vandaag in Riga gezegd voorafgaand aan een bijeenkomst van Europese defensieministers. De weigering van separatisten om de wapens neer te leggen vormt volgens hem een bedreiging van het Minsk-akkoord.

Het is nog onzeker wat de val van Debaltseve voor het bestand zal betekenen. Mogelijk zullen de gevechten ook op andere plaatsen weer oplaaien. Kiev noemt de aanval op de stad een flagrante schending van het akkoord van Minsk. Toch is het ook niet uitgesloten dat het vermoeide Oekraïense leger zich zal neerleggen bij het verlies van de stad uit angst nog meer terrein te verliezen.

Beeld epa

Gepaste maatregelen

De EU roept de separatisten op alle militaire activiteiten stop te zetten en de mensen die uit de regio willen vertrekken de kans te geven om dat veilig te doen. Ook de andere afspraken moeten worden nageleefd, zoals de terugtrekking van zwaar wapentuig. Verder wil Europa dat internationale waarnemers worden toegelaten en dat iedereen die uit de regio wil vertrekken, dat ook veilig kan. De EU dreigt met 'gepaste maatregelen', mochten de gevechten en andere schendingen van het Minsk-akkoord blijven voortduren. Het kan dan om nieuwe sancties tegen de rebellen en Russen gaan.

De Oekraïense president Petro Porosjenko staat op de luchthaven bij Kiev de pers te woord over de situatie rond Debaltseve.Beeld ap
Oekraïense soldaten zitten op een tank die op weg is van Artemivsk naar Debaltseve.Beeld ap

Knooppunt

Debaltseve is een belangrijk spoorknooppunt dat al weken wordt bestookt door zowel de rebellen als het Oekraïense leger. Het plaatsje ligt tussen Donetsk en Loehansk, steden die in handen zijn van de separatisten..

De separatisten hadden de stad omsingeld en bestookten deze met projectielen, ook nadat in de nacht van zaterdag op zondag een wapenstilstand was ingegaan. Gisteren werd duidelijk dat de rebellen snel terrein wonnen.

De rebellen vonden dat de wapenstilstand niet van toepassing was op Debaltseve en vochten door. Oekraïne weigerde vervolgens de zware wapens zoals artillerie en raketten terug te trekken van het strijdtoneel. Ook dat was een afspraak die was gemaakt in Minsk.

Volgens de Russische minister van Buitenlandse Zaken Lavrov is de wapenstilstand nu vrijwel in heel Oekraïne van kracht, behalve in de omgeving Debaltseve.

OVSE eist toegang tot Debaltseve

Het is haast onmogelijk de beweringen van de strijdende partijen te verifiëren. Waarnemers van de Organisatie voor Veiligheid en Samenwerking in Europa (OVSE), die toezicht moeten houden op de naleving van het akkoord, worden sinds zondag geweerd uit de stad. De rebellen zeggen dat de waarnemers 'binnenkort' Debaltseve in mogen, als de operatie daar is afgerond. Ook journalisten die ter plaatse zijn worden op afstand gehouden.

'We hebben de OVSE gewaarschuwd dat het gevaarlijk is om het gebied binnen te gaan', zei Denis Poesjilin van de zelfverklaarde Volksrepubliek Donetsk volgens het Russische persbureau Interfax. 'We kunnen de toegang simpelweg niet verlenen, omdat er granaten ontploffen en kogels rondvliegen.'

De OVSE eist van de rebellen dat zij toegang krijgt tot Debaltseve. De rebellen moeten daarnaast het geweld in en rond de stad stopzetten, stelt de organisatie op haar website.

Denis Poesjilin van de zelfverklaarde Volksrepubliek DonetskBeeld reuters
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden