Rebellen aan twee kanten geraakt

Gevechten in Oost-Oekraïne

Oekraïne zou aan de winnende hand zijn in de strijd met pro-Russische rebellen. Het leger zou een deel van de rampgebied hebben veroverd. Militair maar ook politiek is dit van groot belang.

Igor Strelkov, opperbevelhebber van de 'Volksrepubliek Donetsk', maandag tijdens een persconferentie over de nieuwe gevechten met het Oekraïense leger. Beeld Foto AFP

Na de diplomatieke nederlaag als gevolg van het neerschieten van het Malaysia Airlines-toestel hebben de pro-Russische rebellen maandag een nieuwe tegenslag te verwerken gekregen: Oekraïense troepen hebben maandag volgens de rebellen een deel van het rampgebied in handen weten te krijgen.

De opmars van de Oekraïense troepen werd gemeld door Vladimir Antjoefejev, de 'vice-premier' van de door de rebellen uitgeroepen 'Volksrepubliek Donetsk'. Hij beschuldigde het Oekraïense leger er, niet geheel ten onrechte, van dat het zich niet had gehouden aan de belofte een bestand in achting te houden rond het rampgebied.

Het was gisteravond nog onduidelijk of Kiev inderdaad de controle heeft over een deel van het rampgebied. Volgens minister van Buitenlandse Zaken Frans Timmermans zou president Porosjenko hebben beloofd dat er niet gevochten zal worden in de omgeving van de rampplek, maar vanuit de leiding van de militaire operatie klonken andere geluiden.

Als het Oekraïense leger de rampplek inderdaad gedeeltelijk zou hebben ingenomen, zou dat een gevoelig verlies zijn voor de rebellen. Doordat de brokstukken van het neergehaalde vliegtuig in het door hen beheerste gebied liggen, zijn de westerse landen wel gedwongen met hen te onderhandelen. Daarmee verlenen zij de Volksrepubliek tegen hun zin toch een zekere mate van erkenning.

Met het verlies van de streek rond Grabove en Torez zouden de rebellen en Rusland ook de greep verliezen op het verloop van het onderzoek naar de oorzaak van de ramp.

Ook militair zou de inname van het gebied door de Oekraïners een flinke tegenslag voor de pro-Russische rebellen zijn. De streek vormt de schakel tussen de twee belangrijkste bolwerken van de rebellen, Donetsk en Loehansk. De afgelopen dagen heeft het Oekraïense leger alles op alles gezet om de weg die de twee steden met elkaar verbindt in handen te krijgen.

Igor Strelkov. Beeld reuters

Op die manier hoopt Kiev Donetsk te isoleren en te voorkomen dat de rebellen versterkingen kunnen aanvoeren. Sinds de val van het rebellenbolwerk Slavjansk begin vorige maand zijn de Oekraïense troepen vanuit het noorden en het westen bijna tot aan de buitenwijken van Donetsk opgerukt. Nu ze Sjachtjorsk in handen hebben gekregen is de omsingeling van Donetsk vrijwel compleet.

Kiev was bang dat de rebellen een bestand zouden gebruiken om hun posities te versterken en hun gelederen aan te vullen met vrijwilligers uit Rusland. Ondanks de internationale verontwaardiging over het neerschieten van het passagierstoestel heeft Rusland geen einde gemaakt aan zijn steun voor de rebellen. Volgens de Verenigde Staten wijst alles er zelfs op dat Moskou de steun voor de opstandelingen de afgelopen dagen juist heeft opgevoerd.

De grens tussen Rusland en Oekraïne is op verscheidene plaatsen nog steeds open, zodat de rebellen ongehinderd wapens kunnen aanvoeren uit Rusland. Oekraïense troepen proberen het grensgebied te heroveren en de stroom wapens in te dammen, maar zij stuiten daarbij op fel verzet van de rebellen. Volgens de VS zouden ze zelfs onder vuur zijn komen te liggen van raketbatterijen die aan de Russische kant van de grens staan.

Moskou spreekt dit tegen, maar volgens de VS laten satellietfoto's sporen zien die de raketlanceringen in velden aan de Russische kant van de grens hebben achtergelaten.

Sinds de val van Slavjansk zijn de rebellen meer en meer in de knel komen te zitten. Dat was voor Rusland waarschijnlijk het signaal om de opstandelingen van geavanceerde luchtdoelraketten te voorzien, zodat Kiev zijn superioriteit in de lucht niet volledig kan uitbuiten. (De rebellen hebben geen vliegtuigen.) De afgelopen twee weken hebben de rebellen vier Oekraïense militaire toestellen neergehaald, plus waarschijnlijk het Malaysia Airlines-toestel.

Volgens de Washington Post overweegt Obama nu Oekraïne real time-informatie te verstrekken over de positie van rebelleneenheden en hun luchtdoelraketten. Tot nog toe heeft Washington daarover geen besluit genomen. Sommige regeringsfunctionarissen zijn bang dat het tot een confrontatie met Rusland zal leiden.

Directe Amerikaanse bemoeienis met het conflict zou Moskou een argument kunnen geven zich openlijk in de strijd te mengen. Maandag reisde rebellenleider Aleksandr Borodaj al naar Moskou om het Kremlin over te halen om in te grijpen en de rebellen van de ondergang te redden.

Beeld de Volkskrant
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.