Real zal verder vallen in samba-crisis

Latijns Amerika is besmet geraakt door het Aziëvirus. Brazilië liet haar munt los, maar streeft naar een zachte landing. De financiële markten zijn bang voor een vrije val van de real....

FERRY HAAN

Van onze verslaggever

AMSTERDAM

Brazilië zit in grote economische problemen. De werkloosheid groeit, de economie krimpt en kapitaal verlaat in hoog tempo het land. Woensdag werd de wereld verrast door de 'samba-crisis'. De Braziliaanse munt, de real, verloor 9 procent in een dag. Economen vrezen dat dit nog maar het begin is van een grotere koersval. De financiële markten hebben de aanval ingezet op Brazilië en het land is niet bereid om de hoge kosten van de verdediging nog langer te dragen.

Na Brazilië kan nu heel Zuid-Amerika in een crisis terechtkomen. Maar voor Amerika nemen de risico's toe. Eenvijfde van de handel van de Verenigde Staten is met Latijns-Amerika.

Michel Camdessus, topman van het Internationaal Monetair Fonds, probeerde gisteren de internationale bezorgdheid weg te nemen. Hij verklaarde alle vertrouwen te hebben in de Braziliaanse regering: 'Brazilië zal doorgaan met de bezuinigingen om het begrotingstekort van 7 procent terug te brengen.'

Brazilië heeft geprobeerd te ontkomen aan de crisis die eerder Azië en Rusland meesleurde. Vorig jaar was het land bereid om de rente te verhogen tot bijna 50 procent om een speculatieve aanval op de real af te wenden.

Het is de vraag of dat middel niet erger was dan de kwaal. Door de hoge rente is Brazilië in een diepe recessie terecht gekomen. In 1998 kromp de economie van het land met 2 procent en dit jaar zal dat naar verwachting 4 procent worden. De Brazilaanse autoverkopen zijn met meer dan een kwart gedaald.

Het grote IMF-hulppakket van ongeveer 80 miljard gulden van november 1998 heeft de Brazilianen slechts twee maanden verlichting gebracht. Het IMF-geld werd gestort in de oorlogskas van de Braziliaanse centrale bank. De financiële markten waren hierdoor overtuigd dat de bank de verdediging van de munt lang kon volhouden. De kapitaaluitstroom naar het buitenland nam af en de Braziliaanse rente daalde voorzichtig tot 30 procent.

Maar 30 procent is nog steeds een wurgend hoog percentage voor een economie. Woensdag werd duidelijk dat Brazilië niet langer bereid is de rente te verhogen om de munt te verdedigen. De onrust ontstond doordat de Braziliaanse deelstaat Minas Gerais aankondigde zijn schuld niet langer af te lossen. De Braziliaanse regering dreigde meteen met het stoppen van de betalingen aan deze provincie.

Het betrof een politieke strijd, maar de kapitaalmarkt koos het zekere voor het onzekere. Per dag stroomde twee miljard gulden het land uit. De enige manier waarop Brazilië de val van de real kon voorkomen, was het verhogen van de rente geweest. Hiertoe bleek het land niet bereid. De Braziliaanse bankpresident Gustavo Franco, het gezicht van de 'harde real', trad af.

Voor zijn opvolger Francisco Lopes rest nu de zware taak om de real een zachte landing te bezorgen zonder de rente opnieuw te verhogen. Vriend en vijand is het er over eens dat de waardering van de munt nog steeds te hoog is.

Rabobankeconoom Lukas Daalder verwacht dat de Braziliaanse centrale bank de real daarom in stapjes verder zal laten dalen. De centrale bank heeft aangekondigd de waarde van de munt om de drie dagen opnieuw te bezien. Daalder : 'Als je dat aan de financiële markten overlaat, dan devalueert de munt meteen met 100 procent.'

Een 'gecontroleerde devaluatie' is echter een gevaarlijk onderneming. De 'roebelcrisis' begon vorig jaar net als in Brazilië met een 'verbreding van de bandbreedte'. In 1994 begon de 'pesocrisis' in Mexico ook met het voornemen de peso gecontroleerd te laten dalen. Zal de real in de 'samba-crisis' wel geleidelijk kunnen dalen?

Ferry Haan

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden