Reacties speech Cameron: Timmermans wil geen referendum in Nederland

De Britse premier Cameron wil - uiteindelijk - het Britse volk laten beslissen of het Verenigd Koninkrijk wel of geen lid zal blijven van de Europese Unie. Goed idee, vinden gekende eurosceptici. Lidstaten en Brusselse functionarissen begroeten de speech met voorzichtig optimisme. Een overzicht van de reacties.

Cameron bij aankomst vandaag. Foto reuters

De Britse vicepremier Nick Clegg heeft afstand genomen van de opvattingen van Cameron. De liberaal-democraat zei dat vele jaren van onzekerheid wegens 'zich voortslepende, amper omschreven heronderhandelingen over onze plaats in Europa' niet in het belang van de Britten is, omdat dat economische groei en banen kost.

In tegenstelling tot de Conservatieve Partij van Cameron is de Liberaal-Democratische Partij van Clegg een groot voorstander van de Europese integratie. Clegg zei dat er altijd een referendum mogelijk is, maar dat het nationaal belang voorop moet staan.

Gevangene
De Labour-schaduwminister van Buitenlandse Zaken, Douglas Alexander, zei dat Cameron zich in zijn rede voordeed als scheidsrechter tussen de facties binnen zijn partij, maar dat hij feitelijk een gevangene van die partij is. 'Natuurlijk moeten we verandering in Europa zien. Natuurlijk is er een agenda voor hervormingen die wij als Labour ook graag zien. Maar het idee dat je een geweer tegen het hoofd van onze Europese partners houdt, dat je in de vertrekhal staat te schreeuwen tegen 26 andere leden van de EU om die veranderingen te bewerken, snijdt voor mij geen hout', zei Alexander.

Clegg (links) en Cameron tijdens een gezamenlijke persconferentie, begin dit jaar. Foto afp

Krenten
Groot-Brittannië moet niet proberen de krenten uit de pap van de Europese integratie te halen door die aspecten van het lidmaatschap uit te kiezen waarvan het houdt. Dat heeft de Duitse minister van Buitenlandse Zaken, Guido Westerwelle, gezegd in reactie op de toespraak van de Britse premier David Cameron. De Europese Unie heeft meer en niet minder integratie nodig, zei Westerwelle.

De liberale minister voegde eraan toe dat Duitsland het met Cameron eens is dat Brussel niet alles kan beslissen, 'maar als Europeanen zitten we allemaal in hetzelfde schuitje'. Hij onderstreepte dat het Verenigd Koninkrijk 'een actieve en constructieve partner' in de Europese integratie moet blijven.

Verschillende Nederlandse Europarlementariërs reageerden via Twitter:

Wim van de Camp, CDA: Wat doet Cameron in zijn speech? Een referendum beloven nadat hij is herkozen, nadat het EU verdrag is gewijzigd. Ja, zo kan ik het ook!

Sophie in 't Veld, D66: VK doet al niet mee met de eurozone, Schengen, sociaal beleid, fundamentele rechten. Binnenkort ook uit politie/justitie samenwerking. Wat blijft er over om te heronderhandelen?

Bas Eickhout, GroenLinks: Een EU van 27 lidstaten die ieder voor zich punten gaat kiezen om op samen te werken. Kansloos. En dan ook nog eens erna een referendum.

Peter van Dalen, ChristenUnie: Te makkelijk al die kritiek op #Cameron. De man stelt wel de juiste vragen over Europa en wijst op kloof tussen politieke elite en de mensen.

Dennis de Jong, SP: Voorzover Cameron eurocratie bestrijdt, heeft hij gelijk, maar ik hoor niets over bestrijding oorzaak crisis, tw neoliberalisme #thespeech.

Daniel van der Stoep, onafhankelijk lid, voormalig PVV: Prachtig nieuws over een referendum in de UK in 2017. Wel erg laat, maar zij mogen tenminste kiezen. Nu wij nog.

'Cameron's Europa à la carte is geen optie. We moeten ons richten op banen en groei, niet op oeverloze discussies over Europese verdragen.'
Dat stelde de voorzitter van het Europees Parlement, de Duitser Martin Schulz, woensdag in een eerste reactie op de Europese speech van de Britse premier. 'We hebben een Groot-Brittannië nodig dat volledig meedoet en niet voor anker ligt in de haven van Dover. Groot-Brittannië kan de EU vormgeven door met zijn partners samen te werken.'

Als Groot-Brittannië besluit te vertrekken uit de Europese Unie dan zal Frankrijk dat niet proberen tegen te houden. De Franse minister van Buitenlandse Zaken Laurent Fabius heeft dat woensdag gezegd, na de aankondiging van het Britse EU-referendum.

Fabius zei op de radio dat Groot-Brittannië 'positieve punten' heeft te bieden aan Europa. Hij voegde daar echter aan toe dat hij onlangs tegen Britse zakenmensen heeft gezegd dat 'als Groot-Brittannië uit Europa wil, wij de rode loper voor jullie zullen uitrollen'.

Fabius herhaalde het Franse standpunt dat er geen 'Europa à la carte' bestaat, waaruit landen de regels kunnen kiezen die ze het beste uitkomt.

De Franse minister van Buitenlandse Zaken Fabius (links) en zijn Duitse ambtsgenoot Westerwelle. Foto epa

Belangrijke bijdrage
Voorzitter Barroso van het Europees Parlement zegt in een eerste reactie de speech van Cameron 'een belangrijke bijdrage aan het democratisch debat over Europa in het Verenigd Koninkrijk' te vinden.

'Het is nu aan de Britse overheid en het volk om uiteen te zetten wat volgens hen de plek van het Verenigd Koninkrijk is in de Europese Unie.
De Europese Commissie verwelkomt de ondubbelzinnige verklaring van de premier dat hij wil dat Groot-Brittannië in de Europese Unie blijft. De Europese Unie is gebaseerd op de democratische wil van de lidstaten.'

Volgens Barroso is het voor de EU en voor Groot-Brittannië zelf van groot belang dat het land een actieve rol in de Unie blijft vervullen. Hij spreekt verder zijn hoop uit dat het debat in het Verenigd Koninkrijk zich zal concentreren op de huidige relatie met de EU, en dat het debat zal zorgen voor een goed beargumenteerde beoordeling van die relatie.

Wilders: hier ook referendum
PVV-leider Geert Wilders roept premier Mark Rutte op ook in Nederland een referendum over de Europese Unie te houden. Hij stelde dat woensdag in een reactie op de aankondiging van de Britse premier David Cameron om een referendum te houden over een mogelijk vertrek van Groot-Brittannië uit de EU.

'Hulde voor premier Cameron die het Britse volk een referendum gunt over de EU. Ook 't Nederlandse volk verdient een referendum premier Rutte', twitterde Wilders kort nadat Cameron zijn aankondiging had gedaan tijdens zijn langverwachte Europa-toespraak.

Vrolijker
Nigel Farage, leider van de eurosceptische UKIP-partij, reageerde eveneens via Twitter op de speech van Camron. Farage wil niet wachten tot een eventuele herverkiezingen van de conservatieve partij van de Britse premier tot er een referendum over de Europese Unie wordt gehouden. 'Als het een simpel referendum over de vraag of we blijven of er uit stappen zou zijn, kunnen we het ook doen voor de volgende verkiezingen. Als hij dat zou hebben beloofd, zou ik vrolijker zijn.'

SP: verheugd
Tweede Kamerlid Harry van Bommel van de SP is 'buitengewoon verheugd' over de speech van de Britse premier David Cameron. Volgens Van Bommel heeft Cameron groot gelijk dat je 'de burgers moet laten meebeslissen, anders stuur je ze richting een afwijzing van de EU'. Van Bommel is het inhoudelijk lang niet op alle punten met de conservatief Cameron eens, maar hij bewondert diens consequentie. 'Hadden wij maar zo'n politieke leider.'

Ook Nederland moet volgens Van Bommel een referendum organiseren als er straks een nieuw EU-verdrag komt. Burgers moeten zich daarover kunnen uitspreken.

D66: hoog spel
De Britse premier David Cameron speelt volgens D66-leider Alexander Pechtold 'hoog spel' door een referendum aan te kondigen over het Britse EU-lidmaatschap. Cameron projecteert het referendum in 2016 of 2017, constateert Pechtold. Het is volgens hem nog volstrekt onduidelijk hoe de situatie in de EU dan zal zijn en wat Cameron dan zelf zal stemmen.

Pechtold ziet de aankondiging van van Cameron vooral als een poging om de EU onder druk te zetten bij onderhandelingen over de Britse eisen. Hij denkt dat deze 'chantage' niet zal werken bij de Duitse bondskanselier Angela Merkel en de Franse president François Hollande.

De D66-leider is ervan overtuigd dat de toekomst van de EU alleen gebaat is bij verdere integratie en democratisering. De Europese verkiezingen van 2014 zijn wat hem betreft het moment waarop de bevolking zich daarover kan uitspreken.

VVD: gijzelen
Tweede Kamerlid Mark Verheijen van de VVD is positief over de inhoud van de speech van de Britse premier David Cameron. Wel maakt hij zich zorgen dat Cameron met zijn aankondiging van een referendum over het Britse EU-lidmaatschap de discussie in de EU de komende jaren zal 'gijzelen'.

De analyse van Cameron van de problemen van de EU deelt Verheijen. 'Ook wij zijn voor een lagere begroting en minder bemoeizucht van Brussel.' Hij vindt het een goede zaak dat hierover de komende jaren een debat 'op het scherp van de snede' wordt gevoerd. Uit de toon van Cameron blijkt dat de Britse premier dit debat 'met een open houding' wil ingaan, zegt Verheijen.

Het organiseren van een referendum is volgens de VVD'er 'een interne Britse zaak. Daar ga ik niet over.' Maar het zou niet in het Nederlands belang zijn als het Verenigd Koninkrijk de EU verlaat, voegt hij daar aan toe. 'Zover moeten we het niet laten komen.'

Minister Timmermans van Buitenlandse Zaken. Foto anp

PvdA: onbegaanbare weg
Een uitzonderingspositie voor het Verenigd Koninkrijk op de EU-regels is wat de PvdA betreft 'een onbegaanbare weg'. Premier Mark Rutte moet dat duidelijk maken aan zijn collega Cameron, zegt PvdA-Tweede Kamerlid Michiel Servaes in reactie op de speech van de Britse premier.

Volgens Servaes kan er geen sprake van zijn dat Britse bedrijven zich straks niet meer zouden hoeven te houden aan bijvoorbeeld de Europese regels voor arbeidswetgeving. ,,Dan heb je niet langer een gelijk speelveld. Dan leg je de bijl aan de wortels van de EU.''
Het referendum waar Cameron het over had, is volgens Servaes 'een Britse zaak'. Maar het zorgt wel de komende jaren voor onzekerheid over de positie van het VK. 'Dat is op zijn minst niet prettig.'

Servaes is ook wat onaangenaam getroffen over de 'koude toon' die Cameron in zijn speech hanteert over Europa. De EU is voor de PvdA niet alleen een winst- en verliesrekening, maar ook een waardengemeenschap.

Timmermans: hervormen van binnenuit
Minister Frans Timmermans van Buitenlandse Zaken hoopt dat Groot-Brittannië binnen de Europese Unie blijft en zo meehelpt aan de hervorming ervan.

Volgens de minister kunnen de Britten beter binnen de Unie blijven als ze die willen veranderen. 'Want de EU hervorm je van binnenuit, niet door weg te lopen.' Het referendum noemt hij een Britse aangelegenheid. Voor Nederland is dat niet aan de orde.

Timmermans is het wel over bepaalde zaken met Cameron eens. Ze wil ook hij de EU hervormen. Het is van belang dat de interne markt beter gaat werken en dat 'weeffouten' in de euro worden gerepareerd, stelt de bewindsman. 'En dat doe je samen met je Europese partners.'

Ook de Nederlandse regering wil kijken welke taken in Brussel moeten liggen en welke beter terug kunnen naar de lidstaten. 'Het kabinet wil echter geen 'opt-outs' bedingen en streeft evenmin naar een herdefiniëring van de relatie met de Europese Unie.'

Timmermans meent dat een 'hervormde, meer democratische, meer efficiënte en economisch sterkere EU het beste recept is om alle Europese burgers te overtuigen van nut en noodzaak van dit in onze geschiedenis unieke vredesproject.'