Reacties op uitslag referendum Frankrijk

Het Franse 'nee' heeft tot een verscheidenheid aan reacties geleid. In CDA-werd gehoord dat de Franse keuze juist kan leiden tot een omslag in Nederland. De PvdA vindt dat Nederland een eigen keuze moet maken, en volgens de VVD 'is de wedstrijd nog niet over'. De SP put er motivatie uit...

Premier Balkenende is ‘teleurgesteld’ na het Franse ‘nee’ tegen de Europese grondwet. ‘We moeten ons niet door de Fransen de wet laten voorschrijven. Om met de Belgische oud-premier Dehaene te zeggen moet Nederland nu Frankrijk een lesje leren.’ ‘Het ‘non’ is volgens de minister-president reden te meer voor een Nederlands ‘ja’. ‘Nederland speelt juist nu een belangrijke rol. We moeten ons bewust zijn van ons eigen belang om ‘ja’ te zeggen.’ Een Nederlandse afwijzing kost invloed, gaf Balkenende indirect aan.

CDA-aanvoerder in het Europees Parlement Eurlings houdt er rekening mee dat de Franse ‘nee'-stem tegen de EU-grondwet juist kan leiden tot een omslag in Nederland. Dat kan ertoe leiden dat mensen in Nederland na gaan denken over de vraag of je je eigen land ook in zo'n moeilijke positie moet manoeuvreren’, stelde Eurlings zondagavond. De CDA-voorman denkt verder dat ‘het gloriërende gedrag op de Franse televisie van de extreemrechtse leider Le Pen in Nederland juist een afschrikwekkend effect kan hebben’.

De PvdA in het Europees Parlement vindt dat Nederland ondanks het Franse ‘nee’ tegen de EU-grondwet een ‘eigen keuze moet maken’. ‘Ik hoop dat Nederland zelf stemt en zich niet laat beïnvloeden door de Franse keuze’, stelde PvdA-aanvoerder in Brussel Van den Berg zondagavond in een eerste reactie.

Volgens Van den Berg heeft Frankrijk tegen gestemd omdat de Fransen ‘zich niet meer herkennen in het Europese project’. ‘Er is veel verzet tegen de ver doorgedreven marktwerking en het gebrek aan democratie.’ Van den Bergs in Frankrijk woonachtige fractiegenoot Berman denkt ook dat de globalisering een doorslaggevende stem heeft gegeven voor de afwijzing van de grondwet. ‘Er zijn in Frankrijk heel wat mensen die niet meeprofiteren van de internationalisering van de economie.’

VVD-leider Van Aartsen heeft zondag de Nederlanders hartstochtelijk opgeroepen tot een ‘ja’ voor de Europese grondwet. ‘De wedstrijd is niet over’, stelde hij zondag. Na het Franse ‘nee’ is het verdrag - Van Aartsen liet het woord grondwet na - niet weg. ‘Parijs schrijft ons de wet niet voor.’ Volgens de VVD-voorman is een Frans ‘nee’ ‘slecht voor Frankrijk en slecht voor de Europese Unie, maar het opent ook perspectief voor Nederland’. Nederland krijgt volgens hem nu de kans door een overtuigend ‘ja’ volwaardig mee te beslissen hoe verder te gaan met de Franse republiek.

GroenLinks in het Europees Parlement noemt de Franse afwijzing van de EU-grondwet een ‘gemiste kans’. Volgens GroenLinks-aanvoerster in Straatsburg en Brussel Buitenweg moet de Franse stem Nederland echter niet afschrikken. ‘Het Nederlandse referendum gaat gewoon door. Europa is groter dan Frankrijk alleen. De rest van Europa moet nu ook spreken.’ Volgens de GroenLinks-politica is de Franse afwijzing vooral gelegen in ‘veel negativisme, veel angsten en veel wantrouwen’. ‘Mensen kiezen liever voor wat ze hebben, hoewel die pas op de plaats op termijn in hun nadeel kan werken.'

De afwijzing van de Europese grondwet door de Franse bevolking brengt een overwinning voor de Nederlandse tegenstanders dichterbij. Dat liet het Tweede-Kamerlid H. Van Bommel van de Socialistische Partij (SP) zondagavond weten. ‘Nederland maakt natuurlijk een geheel eigen afweging, maar dit resultaat geeft wel een extra motivatie voor het nee-kamp’. Volgens SP-aanvoerder in Brussel en Straatsburg Meijer is de uitkomst van het Franse referendum over de EU-grondwet een ‘voorspelbare uitslag, die nog hoger is uitgepakt dan voorzien’. Volgens Meijer ziet een meerderheid van de Fransen in de grondwet ‘een bedreiging van de toekomst’. ‘Mensen vrezen voor een Amerikaanser Europa, waar je je moeilijker democratisch kunt uitspreken, waarin ook grote vrees bestaat voor de bestaanszekerheid en het sociale systeem.’

Onze correspondent Bart Dirks in Brussel meldt verder dat ook de leider van de socialistische fractie in het Europees Parlement, Martin Schulz, vond dat de EU-landen gewoon moeten doorgaan met het ratificatieproces. Afgezien van Nederland moeten nog dertien landen zich over de Grondwet uitspreken. De parlementen in negen landen hebben al ingestemd.

‘De strijd gaat voort. Het ratificatieproces moet doorgaan omdat alle landen zich moeten kunnen uitspreken,’ reageerde hij. Schulz erkende dat de uitslag een ‘klap voor de Europese integratie en het versterken van de Europese Unie’ is. Hij interpreteerde het nee als een stem tegen Chirac of ‘tegen wat Europa nu is’.

Volgens hem mogen de EU-landen de strijd voor de Grondwet toch niet opgeven, omdat ‘we een meer sociaal Europa willen’. Volgens hem kan het Verdrag van Nice, dat blijft gelden als de Grondwet niet van kracht wordt, daar niet voor zorgdragen.

De Nederlandse europarlementariër Jules Maaten (VVD) vindt het ‘tactisch voor Nederland niet handig om woensdag tegen te stemmen. Verstandiger is het om de Fransen te isoleren, om hun mogelijkheid tot heronderhandelen zo klein mogelijk te houden.’

Volgens Maaten zijn de meeste Fransen om totaal andere redenen tegen dat veel Nederlanders. ‘Frankrijk zal in elk geval geen verandering van de Grondwet willen die de kleine landen bevoordelen’, aldus de VVD’er. ‘Maar voor het ja-kamp is dit geen opsteker.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden