Reportagenoodziekenhuizen Spanje

Razendsnel gebouwd noodziekenhuis brengt hoop terug in de Spaanse oorlog tegen corona

Niet alleen in het aantal coronadoden heeft Spanje China overtroffen. Waar China in tien dagen een noodhospitaal bouwde, deed Madrid dat binnen een etmaal. Directeur Eduardo López-Puertas vertelt hoe zijn evenementencomplex Ifema veranderde in het grootste ziekenhuis van het land.

Witte rechthoeken in een verder zwarte wereld: het noodziekenhuis in een hal van het evenementencomplex Ifema in Madrid.Beeld AFP

Daar lig je dan: je hebt het coronavirus, je had het zo benauwd dat je naar het ziekenhuis moest, het ziekenhuis was vol, je werd naar een enorme hal gebracht aan de rand van Madrid, je ligt daar nu te staren naar het opengewerkte plafond, om je heen minstens honderd andere zieken, je kent niemand, je bent alleen en je enige lijn naar de wereld zoals je die kende is je mobiele telefoon.

Maar je hebt je oplader thuis laten liggen. Wat nu?

Dan komt Eduardo López-Puertas (51) in actie. Juist als de directeur van het evenementencomplex Ifema op het punt staat te vertellen hoe het mogelijk is om in minder dan een etmaal een ziekenhuis uit de grond te stampen – let wel, het grootste ziekenhuis van Spanje – wordt het gesprek onderbroken door een telefoontje van de directeur van Vodafone. Het bedrijf biedt aan opladers te verzamelen om aan de patiënten te geven.

Weer een probleem opgelost. ‘Zo gaat het de hele dag door’, zegt López-Puertas, als hij even later het gesprek hervat.

Opdracht

Afgelopen vrijdag kreeg López-Puertas van de regio Madrid de opdracht om ‘zo snel mogelijk’ een noodhospitaal te laten verrijzen in het beurzencomplex. Nog geen etmaal later, op zaterdagmiddag, was de eerste hal klaar voor gebruik en nog dezelfde dag werden 66 patiënten binnengebracht.

Hier, in deze hallen, vond in het najaar nog de wereldwijde klimaattop plaats. Ook de organisatie van die top gold al als een huzarenstukje: Chili trok zich terug als gastland nadat er straatprotesten waren uitgebroken, Spanje nam op het laatste moment het stokje over. Maar zoals de regiopresident van Madrid, Isabel Díaz Ayuso, zei: ‘De klimaattop werd georganiseerd in 18 dagen; dit ziekenhuis in 18 uur.’ Waar de wereld ongelovig toekeek hoe China in tien dagen een ziekenhuis bouwde, heeft Spanje dat record nu ruimschoots verbroken.

Het land moet wel. Iedere dag loopt het aantal coronapatiënten sneller op. Het aantal doden stond woensdag op 3.434, waarmee er nu in Spanje meer dodelijke slachtoffers zijn dan in China. Vooral de regio Madrid is zwaar getroffen, met 1.825 doden. Dat zijn er zo veel dat de Madrileense ijsbaan inmiddels is aangewezen als extra mortuarium. Waar twee weken geleden de kinderen nog schaatsten, worden nu de lijkkisten opgesteld.

Schokkende taferelen

Ook de ziekenhuizen konden de toestroom van patiënten vorige week al niet meer aan. Het leidde tot schokkende taferelen. Ziekenhuisgangen die dichtslibden met bedden. Ouderen die dertig uur lang op een stoel werden geplant, een zuurstoffles aan hun zijde, omdat alle bedden vergeven waren.

Eerst werden hotels in de hoofdstad in allerijl ‘gemedicaliseerd’. Toen dat ook niet meer voldoende was, kwam het evenementencomplex in beeld. Daar is ruimte voor 5.500 bedden. Tot nu toe zijn drie paviljoens omgevormd tot ziekenhuis: 1.500 bedden, 96 intensivecareplekken.

Er zijn geen kamers. Tussen de bedden is steeds 3 meter vrijgelaten, en zo staan ze daar, als witte rechthoeken in een verder zwarte wereld. ‘Door de ruimte open te houden kan de efficiëntie – het aantal patiënten per arts en verpleger – groter zijn’, legt López-Puertas uit. ‘De verpleegkundigen kunnen vanaf hun post alle patiënten in de gaten houden.’

Die lange rijen bedden roepen in Spanje visioenen op van de noodhospitalen ten tijde van Spaanse Burgeroorlog. Het is een vergelijking die klopt met de manier waarop de Spaanse politiek de corona-epidemie beleeft. ‘Spanje is in oorlog tegen het coronavirus’, heeft premier Sánchez een paar dagen geleden nog gezegd.

Fronttroepen

En als dat zo is, is Ifema het front. Hier worden de troepen gemobiliseerd die het virus moeten gaan bedwingen. Twee loodgieters vertellen dat ze net koperen zuurstofleidingen hebben aangelegd, noodzakelijk voor de beademing van de patiënten - ’s ochtends werken ze in de bouw, ’s middags komen ze hier, vrijwillig. Een contingent schoonmaaksters meldt zich bij de poort, voor een spoedcursus ziekenhuispoetsen. ‘Nu iedereen vanuit huis werkt, ben ik ontslagen in het bedrijf dat ik schoonhield’, zegt een van hen. ‘Ik heb me direct hier gemeld.’

Artsen-in-opleiding lopen in en uit. Zij moeten bijspringen, aan medici met een afgeronde opleiding is een tekort. ‘We moeten deze uitdaging accepteren’, zegt Javier Jáuregui (29), met de nuchterheid van een huisarts in spé. ‘Dat is onze plicht.’

Bedrijven doen wat ze kunnen. Vliegmaatschappij Iberia brengt kussentjes en dekentjes van de passagiers in de businessclass. ‘Iedereen staat in dezelfde stand, die van oplossingen aandragen en dat maakt alles veel gemakkelijker’, zegt Eduardo López-Puertas.

Thuisblijven en afwachten

Al die bedrijvigheid doet iets met de stemming. Zelden werd een oorlog zo passief gevoerd als die tegen het coronavirus. De meeste mensen konden weinig anders doen dan thuisblijven en afwachten. Totdat er een beroep op hen werd gedaan: om kabels te leggen, vloeren te schrobben, maaltijden te koken. Hier, in Ifema, lijkt de hoop terug te keren. ‘Samen zullen we overwinnen’, zei de burgemeester van Madrid, José Luis Martínez-Almeida, na een bezoek.

Toch is er ook kritiek. Namelijk van de artsen. Om het Ifema-ziekenhuis draaiende te houden, worden er op grote schaal huisartsen naartoe gestuurd die normaal spreekuur houden in de Madrileense gezondheidscentra. ‘Dat is een fout’, zegt Miguel Ángel Sánchez Chillón, de voorzitter van het College van Artsen van Madrid. ‘Die huisartsen doen juist fantastisch werk als filter. Als de huisartsen naar Ifema worden geroepen, lopen de ziekenhuizen straks nog sneller vol.’

Hoe dit probleem op te lossen? Sánchez Chillón denkt dat het uiteindelijk onvermijdelijk is de hulp in te roepen van Chinese artsen. ‘En sommige mensen kunnen misschien beter thuis behandeld worden. Dan komen ze ook niet zo in een isolement.’

Lees verder

In Wuhan weten ze: met een lockdown, zelfs een intelligente, ga je het coronavirus niet verslaan. Besmette personen gezamenlijk isoleren in sporthallen is de remedie.

‘Boven de rivieren’ zouden ziekenhuizen niet doordrongen zijn van de ernst van de zaak en niet genoeg doen om patiënten uit Brabant over te nemen, betoogde Diederik Gommers van de Nederlandse Vereniging voor Intensive Care woensdag in de Tweede Kamer. In het zenuwcentrum van de evacuaties in Drachten herkennen ze zich daar totaal niet in. 

Terwijl je in Frankrijk met een formulier de deur uit moet, mag je in Nederland op visite. Dat verschil komt voor uit de volksaard: hier is bovenal de burger zelf verantwoordelijk. Met groot draagvlak voor maatregelen als resultaat.

De uitbraak van het coronavirus zet een streep door de massale vaccinaties van kinderen in sporthallen. De Rijksvaccinatiedienst wil daarom veel groepsvaccinaties uitstellen, behalve de vaccinatie voor meningokokken. Wat betekent deze aanpak?

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden