Rationele bruggenbouwer tussen politiek en publiek

Verkiezingstijd betekent topdrukte voor Ferry Mingelen, al 22 jaar het gezicht van de parlementaire tv-rubriek Den Haag Vandaag. Profiel van een politiek dier en een bewonderd en verguisd interviewer....

Het jaar 2002 was politiek gezien al een bewogen jaar voor Ferry Mingelen, het boegbeeld van de parlementaire tv-rubriek Den Haag Vandaag. In zijn privéleven moest hij afscheid nemen van een jarenlange passie: het zeilen. Zijn catamaranboot, een oldtimer van hout in plaats van polyester, lag opgeslagen in een kas en bleek bij aanvang van het nieuwe seizoen onherstelbaar uit de voegen gebarsten. ‘Ik zat er altijd alleen op, dat vind ik prettig’, zegt hij. Tekenend, dat laatste.

Zowel privé als professioneel is de presentator een individualist die distantie tot levenshouding heeft verheven. ‘Mijn karakter is niet erg ingesteld op sociaal verkeer’, zei hij eens in een interview, en daarvan lijkt geen woord gelogen. Geen feestnummer: hij drinkt niet, stopte ooit met roken, wordt soms getergd door migraine en eet bij de lunch het liefst een bruine boterham met kaas.

Dineren of feestjes met politici is ‘tijdverspilling’ en journalistiek verwerpelijk. Niet voor niets is de beroemde Amerikaanse journalist I.F. Stone zijn grote voorbeeld. Diens motto: goed geïnformeerd volgen wat politici beloven en wat ze ervan terecht brengen.

Vele (oud-)collega’s loven hem om zijn degelijkheid, zijn historisch besef, zijn onvermoeibare enthousiasme en de ‘beetje Britse onderkoelde humor’ (aldus ex-collega Wouke van Scherrenburg). ‘Zijn echte talent is het duiden van het nieuws’, zegt zijn (NOVA)-hoofdredacteur Carel Kuyl, ‘een newsgetter is hij niet.’

Zelfs bij de concurrent, Harm Taselaar van RTL-Nieuws, oogst hij waardering om zijn deskundigheid. ‘Den Haag Vandaag is wel typisch publieke omroep. Mingelen zou voor het RTL-Nieuws ongeschikt zijn: hij heeft de tijd nodig, een complex onderwerp redt hij bij ons niet in maximaal twee minuut twintig.’

Zijn analyses kloppen in 99 procent van de gevallen, zegt Wouke van Scherrenburg. Slechts eenmaal ging Mingelen zichtbaar onderuit: in 1998, bij de opening van de uitslagenavond van de gemeenteraadsverkiezingen, riep hij het CDA tot winnaar uit. Pas laat op de avond bleek alles anders: Mingelen had, gevoed door de peilingen, de uitslagen vergeleken met die van de vorige Kamerverkiezingen in plaats van de vorige gemeenteraadsverkiezingen. De verontwaardiging duurde enkele dagen, maar het voorval is hem nooit nagedragen.

Kees Lunshof, politiek commentator van De Telegraaf en goede vriend: ‘Zijn diepste drijfveer? Een brug slaan tussen politiek en het grotere publiek. Hij is een beetje onderwijzer.’ Mingelen is ook een overlever, die zich al 22 jaar op dezelfde positie weet te handhaven. Hij kwam in 1984, na drie jaar Brussels correspondentschap voor de GPD-kranten bij Den Haag Vandaag binnen als chef/presentator. Zonder enige tv-ervaring, op ‘een redactie waar de zittenden de buit al hadden verdeeld’, aldus oud-collega Hugo Schneider. ‘Cees Gravendaal wilde chef worden en Kees Sorgdrager presentator. Dat heeft vreselijke conflicten opgeleverd, waarin Mingelen overleefde door de jarenlange steun van toenmalig NOS-directeur Ed van Westerloo.’

De rubriek heeft jaren onder vuur gelegen. Sinds het ontstaan van het programma NOS-Laat en later NOVA, rees in Hilversum telkens het plan om Den Haag Vandaag als zelfstandige rubriek op te heffen en te laten opgaan in een van deze rubrieken of zelfs het NOS Journaal. In die machtsstrijd is het volgens Schneider aan Mingelen te danken dat Den Haag Vandaag (nu gemiddeld zo’n 450 duizend kijkers) overeind bleef, al is het tegenwoordig opgenomen in NOVA en beroofd van zijn vaste lengte. Schneider: ‘Mingelen had iets gereformeerds: die 15 minuten móésten gevuld, ook als er niets te melden was. Laten we de zendtijd aan NOVA teruggeven, zei ik dan, maar Ferry wilde daarvan niets weten; dat vond hij het begin van het einde.’

In die onderlinge gevechten kan Mingelen volgens Wouke van Scherrenburg ‘echt een bulldozer zijn’. ‘De afspraak was dat wij de politieke actualiteit deden en NOVA de achtergronden. NOVA had een keer de minister van Economische Zaken in de studio uitgenodigd, terwijl het actualiteit betrof. Ferry heeft toen het ministerie gebeld en geregeld dat het niet doorging. De minister zat die avond in Den Haag Vandaag. Hilversum heeft een groot ontzag voor Ferry, daardoor kan hij zoiets maken.’

Wie zijn vijanden zijn, weet Mingelen wel, maar zijn ware vrienden? ‘Misschien heb ik niet veel vrienden’, aarzelt hij. Gesloten is hij voor allen. Privé en werk blijven strikt gescheiden. Zijn hoofdredacteur Carel Kuyl: ‘Ik kreeg een keer per ongeluk een sms’je van hem, kennelijk bedoeld voor zijn zoon. Dat ie een oudere zoon heeft, had hij me nooit verteld.’ ‘Zijn diepste zielenroerselen blijven voor hemzelf’, zegt Wouke van Scherrenburg. ‘Alleen tijdens zijn echtscheiding heb ik de kwetsbare Ferry eens gezien. Op professioneel vlak heeft hij een dikke laag eelt over zijn ziel gekregen.’

Tot zijn critici behoort PvdA’er Klaas de Vries, een van de weinige Kamerleden die al langer in Den Haag rondloopt dan Mingelen. Zijn kritiek: Den Haag Vandaag bedrijft oppervlakkige incidentenjournalistiek, en Mingelen is de verpersoonlijking daarvan. De rubriek maakt een karikatuur van de Haagse werkelijkheid.

‘Overdag gebeuren de meest serieuze dingen in de Kamer, maar ’s avonds hebben ze het in Den Haag Vandaag alleen over de ruzietjes en de bananenschillen. Een item over Margarita, daar lopen ze allemaal achteraan. Den Haag Vandaag vraagt zich alleen maar af of Rutte moeite heeft met de campagne. Maar over hoe het gaat met de oude wijken in ons land hoor je ze niet. Gonny van Oudenallen is binnen twee maanden beroemder dan de 95 procent serieuze Kamerleden. Bespottelijk. En dan dat badinerende toontje, dat schamperende. Ik erger me daar mateloos aan, het treft me in het hart. Er zijn veel meer politici die dat vinden, maar die zeggen het niet. Zij denken: ik moet straks nog in Den Haag Vandaag.’

Mingelens vete met oud-collega Ton Elias haalde vaak de publiciteit: de presentator is ‘een minkukel’, de rubriek ‘een gevaar voor de democratie’. Het botert al jaren niet tussen de twee. Den Haag Vandaag ‘is de huisrubriek van het Binnenhof’, zei Elias vorig jaar in Vrij Nederland. ‘Het is onderdeel van het systeem. Dat is principieel fout. Mingelen kijkt of er een ruzietje is, stelt vier standaardvragen en de uitzending is weer vol. Journalistieke luiheid.’

Mogelijk is de vete mede terug te voeren op karakter en gefnuikte ambities, zoals insiders bezweren, maar Elias staat tot op de dag van vandaag achter zijn jarenlange kritiek, zo laat hij weten. Pikant: nu hij aspirant VVD-Kamerlid is, zullen de twee elkaar onvermijdelijk na 15 jaar moeten treffen voor de camera, iets waar beiden schijnbaar luchtigjes over doen: ‘Ik ben niet bang door wie dan ook te worden geïnterviewd’, zegt Elias. En Mingelen: ‘Ik ben die ruzie echt ver voorbij. We zien wel hoe Elias zich als volksvertegenwoordiger ontwikkelt.’ Wouke van Scherrenburg over die gelatenheid: ‘Ferry zal Elias heus niet boycotten, maar hem wel zo veel mogelijk mijden. Maar als het nodig is, stapt ie gewoon op Elias af.’

De overlever Mingelen is een strateeg en een ster in zelfbeheersing, menen velen. Zelden laat hij het achterste van de tong zien. Van Scherrenburg: ‘Als ik nu zie dat Joost Karhof NOVA presenteert, denk ik: dat kan Ferry onmogelijk leuk vinden. Zijn bijna jongste bediende die hem ineens als een soort Haagse correspondent behandelt. Die nieuwe verhouding moet even wennen zijn voor Ferry. Maar het mooie is dat je er niks van merkt: hij maakt er een grap over en dat is het. Echt knap.’

Overlevers nemen hun verlies. Van Scherrenburg: ‘Vroeger kwam Den Haag Vandaag altijd vanuit de studio, nu vanuit de Kamer en de wandelgangen. Dat heeft ‘Hilversum’ bedacht. Ik vind dat niks, Ferry in zo’n verlaten Tweede Kamer, op dat vreselijke groene tapijt. Maar ook daar kan hij zich overheen zetten.’

Wat stijl en vorm betreft overheerst volgens Schneider ‘een zeker conservatisme’. ‘Televisie heeft zich ontwikkeld, maar Den Haag Vandaag nauwelijks. Het is heel lang een interviewrubriek gebleven, maar geen tv-rubriek. Ferry wilde gesprekken op scherpe toon, maar hield niet van nieuwlichterij als mooi monteren. Hij wil registreren wat er in de Kamer gebeurt. Maar zelf een onderwerp op de agenda zetten en goed uitdiepen, dat was niet aan hem besteed. Primeurs hebben we maar weinig aan Den Haag Vandaag te danken.’

Over zijn ambities is Mingelen al even gesloten. Het beeld, mede door hemzelf in stand gehouden, is dat het duiden van de politiek van vandaag zijn eeuwige roeping is. ‘Een hoofdredacteurschap of managementachtige functie zie ik hem niet doen, laat staan een overstap naar de voorlichting of de politiek’, zegt Carel Kuyl. Toch koesterde ook Mingelen zijn dromen. Collega’s hoorden hem ooit mijmeren over een NOS-correspondentschap in de Verenigde Staten. Meer dan tien jaar geleden was het hoofdredacteurschap van het Utrechts Nieuwsblad zeer nabij. Hugo Schneider: ‘Het was vrijwel rond, pas op het laatst kwam de aap uit de mouw: Ferry zou moeten reorganiseren en mensen ontslaan. Dat is niks voor hem.’

Zijn best bewaarde geheim is zijn politieke voorkeur, uit angst dat hem vooringenomenheid of voorkeursbeleid valt te verwijten. Hij wordt door menigeen ergens ter linkerzijde ingeschat, maar Mingelen zwijgt. In interviews heeft hij zijn grote respect (‘Dat is iets anders dan bewondering’) voor premier Kok genoemd. En SP-voorman Jan Marijnissen noemde hij ooit ‘een van de weinige intellectuelen in de Tweede Kamer’, omdat die boeken schrijft. Maar zijn werkelijke politieke voorkeur? Hugo Schneider: ‘Het zou me niet verbazen wanneer hij het zelf vaak ook niet weet. Hij is een rationele man, en rationele mensen kennen ook twijfel.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden