Rasmussen NAVO-chef na veel gemasseer

De toekomstige NAVO-chef verdedigt de persvrijheid. Hij staat pal voor de omstreden Deense cartoonisten, én voor journalisten die hem bekritiseren.

De Deense premier Anders Fogh Rasmussen (56), die Jaap de Hoop Scheffer in augustus opvolgt als secretaris-generaal van de NAVO, is op en top een pragmaticus. Hij is intelligent, sociaal vaardig en heeft een afkeer van grote theorieën en intellectuele debatten. Juist die karaktertrek maakt hem geschikt een organisatie met zulke diverse leden als de NAVO te leiden.

Maar als het gaat om de vrijheid van meningsuiting sluit hij geen compromissen. Dat werd duidelijk tijdens de cartooncrisis, die ontstond nadat het Deense dagblad Jyllands-Posten in 2005 spotprenten had afgedrukt van de profeet Mohammed. Begin 2006 braken rellen uit in een aantal moslimlanden, wier leiders de Deense premier ter verantwoording riepen. Maar de Deense premier weigerde excuses aan te bieden.

‘Ik beschouw vrijheid van meningsuiting en persvrijheid als de waardevolste en kostbaarste burgerrechten die we hebben’, zei de premier eind dat jaar tegen de Volkskrant. ‘De cartoonaffaire draaide om heel, heel belangrijke principes. Als we die niet beschermen, kunnen we onze andere vrijheden niet verdedigen.’

Rasmussen toonde zich woedend over de reacties in de islamitische wereld. ‘Zelfs als je beledigd bent, dan nog steek je geen ambassades in brand en bedreig je geen Deense burgers. In vrije en democratische landen heb je andere middelen om je standpunten naar voren te brengen. Dit was buiten alle redelijkheid’, zei hij. Het is deze onbuigzaamheid die hem gehaat maakte in de moslimwereld, en die maakte dat de Turkse premier Erdogan zich tegen zijn kandidatuur keerde als chef van de Verdragsorganisatie. Ankara is te meer boos op Rasmussen, omdat deze zich herhaaldelijk heeft verzet tegen de Turkse eis de vanuit Denemarken opererende pro-Koerdische tv-zender Roj TV te sluiten. De Turken beschouwen deze als een spreekbuis van de Koerdische afscheidingsbeweging PKK.

De boerenzoon en econoom Rasmussen leidt de Deense liberale partij Venstre. Hij kwam in 1978 in het parlement en was van 1987 tot 1992 minister van Belastingen. In dat jaar trad hij af nadat er ophef was ontstaan, omdat hij het parlement foutief zou hebben geïnformeerd.

Zijn comeback beleefde hij toen zijn partij in 2001 de verkiezingen won, wat zich in 2005 en 2007 herhaalde. Hij werd premier in een coalitie en stond er al gauw om bekend dat hij opvallend veel van zijn verkiezingsbeloftes wist uit te voeren. Zo voerde hij in 2001 een strenger immigratiebeleid in en deed na 2005 veel investeringen in de verzorgingsstaat. Zijn grootste hervorming, vindt hij zelf, is een regionale herindeling, waardoor Denemarken dertien provincies inruilde voor vijf gemakkelijker te besturen regio’s.

In 2003 was Rasmussen groot voorstander van de invasie in Irak. Later kwam hij onder vuur te liggen, omdat de regering geen betrouwbare informatie bleek te hebben dat Irak over massavernietigingswapens beschikte, terwijl dat de reden was voor Rasmussens besluit militairen naar Irak te sturen. Eind 2006 sprak de rechter drie journalisten vrij die hadden geciteerd uit geheime stukken, waaruit dat was gebleken.

Rasmussen daarover in de Volkskrant: ‘Die uitspraak laat precies zien hoe persvrijheid werkt, en daar ben ik blij om.’

Anders Fogh Rasmussen tijdens in februari 2009. (EPA) Beeld EPA
Anders Fogh Rasmussen tijdens in februari 2009. (EPA)Beeld EPA
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden