Rare snuiter verandert in goede collega

LPF-Kamerlid Harry Smulders vervult in de enquêtecommissie die de bouwfraude onderzoekt de gewaardeerde rol van onruststoker. Hij doet denken aan Storm uit Debiteuren, Crediteuren....

Van onze verslaggevers John Schoorl en Bert Wagendorp

NIEUWE winden waaien sinds mei in Den Haag, en dat was de afgelopen weken ook te merken in de enquêtecommissie Bouwnijverheid. Commissielid Harry Smulders, die op 15 mei op Jamaica tot zijn verrassing vernam dat hij als nummer 26 van de Lijst Pim Fortuyn in de Tweede Kamer was verkozen, vervulde een opmerkelijke rol als onorthodoxe stokebrand.

Het functioneren van Smulders in de enquêtecommissie laat mooi zien hoe de Kamer langzaam maar zeker went aan de aanwezigheid van de LPF-Kamerleden. Argwaan maakt plaats voor acceptatie, rare snuiters veranderen in collega's.

Aanvankelijk had de LPF Gerard van As als commissielid naar voren geschoven. Dat stuitte op bezwaren van de SP. Toen kwam Smulders in beeld, hoewel diens portefeuille - WAO en buitenlandse zaken - niet direct aansloot bij bouwfraude.

Toen hij in mei werd gekozen, was Smulders bezig met een klus op Jamaica. Bij terugkeer in Nederland ondervond hij de veranderde politieke sfeer aan den lijve. Omdat zijn naam en adres waren aangetroffen op een notitie in de auto van de van de moord op Fortuyn verdachte Volkert van der G., kreeg het kersverse Kamerlid persoonlijke bewaking toegewezen. Vier maanden later is die er nog steeds.

Voorzitter Marijke Vos (GroenLinks) dicht gaten én valt aan. Adri Duivesteijn (PvdA) goochelt in de kleine ruimte maar raakt soms verstrikt in zijn eigen getol. Gijs de Vries (VVD) blijkt een degelijk ondervrager en Jan ten Hoopen (CDA) een vasthoudende bijter. De beste ondervragers zijn Jan de Wit (SP) en Kees van der Staaij (SGP): scherp, to the point formulerend, resultaatgericht en dwingend.

En daartussen Harry Smulders, bijna zestig jaar, uit het Brabantse Bavel. De ene dag mét de gestreepte LPF-das, de andere zonder. Geboren in Tilburg en tussen 1960 en 1968 hofmeester op de grote vaart bij de Rotterdamse Lloyd, na een onderbroken hbs-studie aan de Paulus hbs in Tilburg. Na zijn zeemansjaren werkte hij voor V en D, Rabobank, Mees en Hope, Van Lanschot en Bovémij. In 1990 vestigde Smulders zich als zelfstandig projectmanager en ging hij werken als interim-manager, voornamelijk buiten Nederland.

Smulders: een beetje onderuitgeschoven op zijn stoel, loerend naar de ondervraagde, als een waakhond op een warme zomerdag. De lichtkoepels van de vergaderzaal hebben zijn bijzondere interesse en de melk gaat met een sierlijke scheut in de koffie van Jan de Wit - de oud-hofmeester.

Het spel van vraag en antwoord lijkt langs Harry Smulders heen te gaan, maar dat is schijn. Plotseling kan zijn hoofd lichtelijk rood aanlopen: het onmiskenbare signaal dat hij iets hoort wat hem niet bevalt. Zijn ogen vergroten zich en hij kijkt zijn slachtoffer dreigend aan. De ene keer blijft het daarbij, de andere keer valt hij met een korte polsbeweging aan op het geluidsknopje en blaft iets in de microfoon, meestal een korte mededeling waarover geen misverstand kan bestaan, staccato uitgesproken - de enquête-rap.

'Die functieroulatie, die werkt voor geen meter', beet Smulders directeur-generaal Prins van Rijkswaterstaat toe, die even helemaal van slag raakte door de onverhoedse aanval. Toen Prins even later vertelde dat bouwer Koop hem had verteld er geen schaduwboekhouding op na te houden, brak Smulders andermaal uit zijn schijnbare lethargie. 'Vind ik niet vreemd hoor. Als je een dief vraagt of-ie gestolen heeft, ontkent-ie ook. Gaat er bij mij niet in hoor.'

Hij is niet onder de indruk van grote namen. Smulders, die herinneringen oproept aan Storm uit Jiskefet, trakteerde ook oud-minister Netelenbos vorige week op zijn speciale behandeling ('Ik ben gewend kort te schakelen en ik zit hier al de hele avond naar verhalen te luisteren') en ook Elco Brinkman werd niet gespaard. 'U draait er elke keer omheen. Maar uw antwoord op de vraag van meneer De Vries zou ja moeten luiden.'

Ach, zegt Harry Smulders, 'het is gewoon werk'.

Hárd werk: de commissie hanteerde de afgelopen drieënhalve week een moordend werktempo, waarin de zuivere verhoortijd kon oplopen tot tien uur per dag. Na die Spartaanse periode is de LPF'er een zelfs door zijn politieke tegenpolen, zoals GroenLinks of SP, gewaardeerd collega. Bovendien genoten de commissieleden aan de bar van het Novotel menig avond van Harry Smulders' verhalen van de zee en verre exotische oorden.

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden