nieuws parlementair rapport

Rapport van Britse Lagerhuis vernietigend over Zuckerberg en zijn Facebook: digitale gangsters

Sociale media moeten worden onderworpen aan strengere regelgeving. Dat is de conclusie van een onderzoek van het Britse Lagerhuis waaraan achttien maanden is gewerkt. 

Facebook-CEO Mark Zuckerberg tijdens een hoorzitting in de Amerikaanse senaat. Hij ging niet in op uitnodigingen van het Britse Lagerhuis. Beeld EPA

Vooral Mark Zuckerberg en zijn Facebook krijgen vernietigende kritiek. ‘Bedrijven als Facebook zouden zich niet als digitale gangsters moeten kunnen gedragen’, schrijven de onderzoekers.

Zuckerberg toonde volgens het 108 pagina’s tellende rapport minachting voor het Britse parlement door tot drie keer toe niet in te gaan op een uitnodiging bewijs te verschaffen. In plaats daarvan stuurde de Facebook-topman medewerkers die vragen van de commissie nauwelijks konden beantwoorden.

Het onderzoek werd ingesteld na het schandaal rond Cambridge Analytica, een Amerikaans dataconcern dat door een Facebook-lek miljoenen gebruikers met gerichte advertenties kon bestoken, onder meer rond de Amerikaanse verkiezingen van 2016. Er zijn geruchten dat ook de ‘Leave’-campagne voorafgaand aan het Brexit-referendum van 2016 gebruik heeft gemaakt van Cambridge Analytica.

Kwaadaardig bestoken

De democratie loopt gevaar door het ‘kwaadaardige en aanhoudende’ bestoken van burgers met desinformatie en persoonlijk gerichte advertenties, die afkomstig zijn van onbekende bronnen, aldus Damian Collins, de voorzitter van de commissie die het onderzoek heeft uitgevoerd.

‘Het is tijd voor een radicale herziening van onze relatie met big techbedrijven’, zegt Collins in een toelichting op Twitter. ‘Te lang hebben we ze (de bedrijven, red.) laten leven in een wereld van zelfregulering en nalatigheid, en het zijn burgers die daar slachtoffer van zijn geworden.’

Het parlementaire rapport doet meerdere aanbevelingen, die de regering overigens niet hoeft over te nemen. Sociale media moeten zich niet langer kunnen verschuilen achter de bewering dat ze slechts een platform zijn zonder verantwoordelijkheid voor de inhoud.

De commissie raadt een ethische code aan, waarop een onafhankelijk overheidsorgaan toezicht moet houden. De toezichthouder zou gefinancierd moeten worden door belastingen die op techbedrijven worden geheven.

 Fikse boetes

De ethische code zou duidelijkheid moeten verschaffen over welke inhoud op sociale media schadelijk en illegaal is, en waartegen de socialemediabedrijven moeten optreden. Doen zij dit niet, dan moet de toezichthouder fikse boetes kunnen opleggen. 

Het is ‘evident’ dat Facebook bewust privacy- en mededingingswetten heeft geschonden, aldus de commissie. Het zou zich niet hebben gehouden aan een schikking met de Amerikaanse overheid uit 2011, waarin werd bepaald dat Facebook de toegang tot gebruikersdata moet beperken. Door deze nalatigheid zou het Cambridge Analytica-schandaal mogelijk zijn geweest.

Ook zou Facebook bepaalde ontwikkelaars hogere adverteerderskosten hebben berekend dan andere. Het gedrag van Facebook ten opzichte van concurrenten moet nader worden onderzocht om te achterhalen of het misbruik maakt van zijn marktdominantie.

De overheid zou moeten onderzoeken of strakker toezicht op communicatiebedrijven zoals Cambridge Analytica nodig is, om te verzekeren dat hun campagnes niet botsen met het nationale belang van het Verenigd Koninkrijk, bijvoorbeeld doordat ze zijn gefinancierd door buitenlandse regeringen.

Politieke advertentie

De Britse kieswet moet volgens de commissie op de schop: die is te veel gericht op fysieke folders en billboards en te weinig op onlinecampagnes. Bij elke digitale politieke advertentie moet worden vermeld van wie die afkomstig is. Die informatie moet publiekelijk toegankelijk zijn.

Tot slot stelt het rapport dat digitale geletterdheid naast lezen, schrijven en wiskunde, de vierde pijler van het onderwijs moet worden, zodat socialemediagebruikers weten welke gevolgen het kan hebben als ze hun data delen.

Facebook stelt in een reactie ‘open te staan voor zinvolle regelgeving’. Ook ondersteunt het Amerikaanse bedrijf de aanbeveling voor hervorming van de kieswet. ‘We hebben al substantiële veranderingen doorgevoerd waardoor iedere politieke advertentie goedgekeurd moet worden, duidelijk moet zijn wie ervoor betaalt, en zeven jaar wordt opgeslagen in een doorzoekbaar archief.’

LEES VERDER

De aanval op grote techbedrijven lijkt ingezet, maar of hun macht zal afnemen blijft onzeker, schrijft techredacteur Laurens Verhagen in deze analyse.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden