Nieuws

Rapport over Tata en gezondheid roept vragen op over toekomst staalfabriek in regio

Het voortbestaan van staalfabrikant Tata Steel midden tussen steden en dorpen in de IJmond staat op het spel. Dat zegt verantwoordelijk gedeputeerde Jeroen Olthof van de provincie Noord-Holland in reactie op het RIVM-onderzoek over de gezondheidssituatie rond de staalfabriek.

De hoogovens van Tata Steel donderdag, gezien vanuit IJmuiden. Een RIVM-onderzoek over de gezondheidssituatie rond de staalfabriek heeft geleid tot verontruste reacties. Beeld ANP
De hoogovens van Tata Steel donderdag, gezien vanuit IJmuiden. Een RIVM-onderzoek over de gezondheidssituatie rond de staalfabriek heeft geleid tot verontruste reacties.Beeld ANP

‘De fabriek kan op die plek alleen nog bestaan als de nadelige effecten op de gezondheid en de leefomgeving zo snel en zo veel mogelijk verminderen’, zegt Olthof. ‘De grenzen zijn bereikt. In deze vorm kan het niet langer.’

Maar, zegt hij ook, daarvoor moet er wel betere wet- en regelgeving komen. ‘En daar hebben we de landelijke overheid en Europa voor nodig.’ Want Tata Steel houdt zich volgens hem op veel vlakken aan de vergunningen. ‘Ik kan niet zomaar de fabrieken sluiten. We zijn al bezig met het aanscherpen van de vergunningen en we houden beter toezicht. Dus de vraag is of de huidige milieuwetgeving wel voldoet. Zijn er andere regels nodig?’

De dorpsraad van Wijk aan Zee zegt dat nu voor de zoveelste keer is aangetoond dat wonen in de IJmond ongezond is. ‘Tata moet daarom de schadelijke uitstoot op korte termijn drastisch, met onafhankelijke bronmetingen aantoonbaar en blijvend verminderen. De gezondheid dient door de overheid te worden geborgd door de verlaging in schadelijke uitstoot vast te leggen in de vergunning.’

Jacob de Boer, chemicus en hoogleraar toxicologie aan de Vrije Universiteit en inwoner van IJmuiden vindt de bevindingen uit het rapport ongelofelijk. ‘Eigenlijk wordt er geadviseerd om je kinderen in Wijk aan Zee niet buiten te laten spelen. Dat is toch te gek voor woorden. Hier moet echt iets gebeuren.’ De toxicoloog noemt lood en kinderen ‘een heel slecht combinatie’, die regelrecht effect heeft op de hersenontwikkeling. ‘Het ondermijnt de intelligentie. Het RIVM heeft nu voor de tweede keer vastgesteld dat er te veel lood is gevonden buiten. Ik neem aan dat Tata nu toch wel weet waar die looduitstoot vandaan komt en van plan is er wat aan te doen. Veel industriële bedrijven weten dat ze met verbeteringen en innovaties wat aan de lozingen kunnen doen. Zo ingewikkeld is dat niet.’

Effect op het IQ

Janneke Elberse, onderzoeker van het RIVM, noemt de opmerkelijkste conclusie van het rapport dat de gehalten van de depositie (dus wat er is opgeveegd) vijf keer zoveel pak’s en metalen bevat. Een verklaring voor deze verhoging heeft de onderzoeker niet. ‘Hoe dichter bij de fabriek, hoe hoger de waarden worden’, zegt Elberse. ‘En daar zie je ook de stoffen terug die alleen uit de staalfabriek kunnen komen.’

Zij wil niet adviseren om kinderen in Wijk aan Zee binnen te houden. Wat er ligt aan lood omschrijft zij wel als ‘ongewenst voor de gezondheid’, de hoeveelheid lood is hoger dan de grenswaarde. ‘Als ze het binnenkrijgen worden ze niet meteen ziek. Het heeft op langere termijn wel effect op het IQ.’

Tata: wij delen de zorgen

Tata Steel zegt het RIVM-rapport zeer serieus te nemen. ‘We begrijpen dat omwonenden en met name de inwoners van Wijk aan Zee zich naar aanleiding van dit rapport zorgen maken over hun gezondheid en die van hun kinderen, en delen deze zorg.’ Het bedrijf zegt de urgentie te voelen voor verbetering. Die is met dit rapport alleen maar groter geworden, aldus het staalbedrijf. ‘Dit rapport onderstreept de noodzaak om te komen tot een gezondere leefomgeving. Wij nemen daarin onze verantwoordelijkheid.’

In de Tweede Kamer is volgende week een debat over de toekomst van het bedrijf. Het bedrijf kampt met fors achterstallig onderhoud en om Tata Steel daarnaast schoner en efficiënter te maken zijn miljarden nodig. De huidige eigenaar lijkt niet van plan dat geld beschikbaar te stellen en heeft de afgelopen tijd mislukte pogingen gedaan de fabriek in IJmuiden te verkopen.

RIVM: concentratie schadelijke stoffen rond Tata Steel veel hoger dan in 2019

Ondanks alle klachten over de uitstoot van Tata Steel van schadelijke stoffen en ondanks de maatregelen die het bedrijf de afgelopen jaren heeft genomen, is de gezondheidssituatie rond de staalfabriek de afgelopen twee jaar alleen maar slechter geworden. Dit blijkt uit een donderdag verschenen onderzoek van het RIVM.

De concentratie van schadelijke pak’s en zware metalen, zoals lood, in onderzocht stof in steden en dorpen rond Tata Steel is veel hoger dan in 2019.

In Wijk aan Zee is daardoor de concentratie pak’s en zware metalen het hoogst, twintig tot honderd keer zo hoog als normaal. Het RIVM schrijft dat op bijna alle plekken die zijn onderzocht de concentratie lood hoger is ‘dan wat als veilig beschouwd wordt en daarmee onwenselijk hoog’.

Met name jonge kinderen tot 12 jaar lopen een gezondheidsrisico door de hoge concentratie pak’s en lood die in het onderzochte stof is aangetroffen, blijkt uit het RIVM-onderzoek.

Het risico van de blootstelling aan de zogeheten Zeer Zorgwekkende Stoffen – langdurende (geringe) blootstelling aan lood leidt tot neurologische ontwikkelingsstoornissen – heeft het RIVM alleen beoordeeld voor ‘hand-mondcontact’. Mogelijke ‘bijkomende gezondheidsrisico’s’ voor de inwoners door het inademen van de stoffen heeft het RIVM niet meegenomen in dit rapport.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden