Nieuwsonderzoek topturnsters

Rapport over geestelijke en fysieke mishandeling (ex-)turnsters mocht niet naar buiten

De misstanden in de Nederlandse turnwereld zijn tussen 2013 en 2014 al scherp in kaart gebracht door een onderzoek van drie wetenschappers. In januari 2015 kwam hun rapportage uit over de geestelijke en fysieke mishandeling van topturnsters onder de titel ‘Turn-onkruid, gemaaid maar niet gewied’. Maar dit stuk werd intern gehouden. Onduidelijk is of het een doofpotactie betreft.

Turntalent Stasja Köhler en haar coach Gerrit Beltman tijdens turngala VSB Dutch Open in de Haagse Houtrusthallen. Beeld Hollandse Hoogte / Nederlandse Freelancers

Oud-voorzitter Jos Geukers, die zich jarenlang inzette voor de grote schoonmaak in het vrouwenturnen, zegt zich het rapport ‘vaag’ te kunnen herinneren. ‘Ik weet bij god niet meer wat er in stond. Ik was druk met de financiële problemen van de KNGU.’

De buitenwereld kreeg niets mee van de gebundelde misstanden, conclusies en oplossingen. Er was geen openbare presentatie, wel twee bijeenkomsten voor genodigden, in een hotel in Bunnik in november 2014 en in januari 2015. Zelfs de inner circle van het turnen was lang onwetend. ‘Het was geheim’, aldus een toptrainer die het 55 pagina’s tellende document slechts ‘via via’ wist te bemachtigen.

Alle vaststellingen van het onderzoek door het drietal prof Annelies Knoppers (Universiteit Utrecht), Froukje Smits (Hogeschool Utrecht) en Frank Jacobs (Haagse Hogeschool) passen naadloos bij de sinds een dikke week uitgebarsten wolk van misstanden. Er is bewijs te over voor de verziekte verhouding tussen jonge turnsters en coaches uit een oudere, hardere traditie. In totaal werden door de drie onderzoekers 36 personen geïnterviewd: veertien turnsters (van nu en toen), twaalf ouders, vijf coaches en vijf bestuurders (bond en club). Hun citaten werden geanonimiseerd.

Schokkende artikelen

Het onderzoek gebeurde in opdracht van de gymnastiekunie KNGU en Veilig Sportklimaat (VSK). Het was een reactie na de publicatie van een reeks schokkende artikelen in het sportblad Helden (uit 2011) en het in 2013 uitgebrachte boek Onvrije Oefening van de turnsters Simone Heitinga en Stasja Köhler, over het onzindelijke gedrag van hun coach Gerrit Beltman.

Toen het rapport er lag, kregen de onderzoekers te horen dat het document niet vrijgegeven mocht worden. Smits: ‘Omdat we dat niet rechtvaardig vonden naar de respondenten die ons geholpen (..), hebben we onze respondenten aangeboden om gesprekken te voeren om te vertellen wat we geconcludeerd hadden en uitleg te geven. We hebben deze respondenten op de universiteit ontvangen en zijn bij mensen thuis geweest.’

Vervolgens bleek dat het toch hier en daar gedeeld werd. Een ondervraagde turnster reageerde: ‘Ik heb het onderzoeksrapport van de KNGU ontvangen van Jos Geukers en ben heel blij dat ik het heb mogen lezen. De herkenning en erkenning voelen als een bevrijding (en ook een beetje emotioneel). Ik heb zo lang geworsteld met die verwarrende tijd en het (her)vinden van mezelf en zelfbeeld. Nu begrijp ik nog beter waarom en is de punt gezet. Het is duidelijk.

Technisch directeur Mark Meijer, voorzitter Monique Kempff en directeur Marieke van der Plas tijdens een persbijeenkomst van de KNGU.Beeld BSR Agency

Verwerking voor (ex)turnsters

‘De KNGU heeft hier, naar mijn idee, een waardevol rapport met duidelijke resultaten en aanbevelingen in handen en ik hoop ook echt dat ze er iets goeds mee doen. Ik kan alleen maar zeggen dat er volledige herkenning is en dat het lezen bij kan dragen aan bewustwording en verwerking voor (ex)turnsters met dezelfde ervaringen.’

Dit jaar werd met de nieuwe directeur van de KNGU, de Marieke van der Plas, nog eens contact gezocht. Zij wil haar sport meer pedagogisch inrichten. Een aanbod van Smits cs om de bevindingen uit 2013 en ’14 nog eens toe te lichten leidde niet tot een afspraak. Een nieuw verzoek voor een gesprek is nu wel gewaardeerd. Van der Plas en pedagogisch regisseur Marit Gijsbers spreken eind deze maand met Smits, Knoppers en Jacobs. De bond zegt nu de bevindingen van het rapport alsnog te willen gebruiken.

Lees meer

‘Als hij al is veranderd in 2007, waarom is hij dan nooit naar ons toegekomen?’
Turncoach Vincent Wevers is door het stof gegaan. Hij erkent dat hij in het verleden de turnsters veel te hard heeft aangepakt. Wie is de mens achter de spartaanse coach? En hoe kon het zover komen?

Turncoaches twijfelen eraan om gevolg te geven aan verzoek van turnbond om terug te treden
Vier turntrainers worden door de Nederlandse gymnastiekunie KNGU ‘langs de koninklijke weg’ verzocht hun werk neer te leggen. Het gaat om Frank Louter (Klaverblad TON Almelo), Patrick Kiens (Pax Haarlemmermeer), Wolther Kooistra (Turnz Amsterdam) en Nico Zijp (FlikFlak Den Bosch).

Iedereen wist ervan, alleen keek iedereen weg: beschuldigingen zijn anno 2020 niet te negeren
Iedereen wist ervan, alleen keek iedereen weg. Maar na een week van getuigenissen is de boodschap aangekomen. De turnsport moet zich moreel opnieuw uitvinden.

Het is in turnzalen allereerst isoleren. Niets wordt doorverteld, ook niet aan ouders

Onderzoekers stuitten 6, 7 jaar geleden op een zwijg- en vergeldingscultuur in de turnwereld. Daardoor konden coaches ongestraft hun gang gaan. 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden