Rapport Ombudsman is munitie voor pgb-debat

Met en snoeihard rapport heropent de Nationale Ombudsman het debat over de persoonsgebonden budgetten. Het nieuwe betalingssysteem moest gebruikersvriendelijk zijn en de burger eigen regie geven. Het tegendeel gebeurde. De belangen van kwetsbare burgers en hun zorgverleners heeft de overheid volstrekt uit het oog verloren.

Ombudsman Van Zutphen. Beeld Lenny Oosterwijk

Eigenlijk, stelt de ombudsman, had het systeem nooit met zoveel met stoom en kokend water op deze manier veranderd mogen worden. Het is de zoveelste tik op de vingers van staatssecretaris Martin van Rijn (PvdA) van Volksgezondheid. De Tweede Kamer, die volgende week terugkomt van zomerreces, krijgt munitie aangereikt om Van Rijn binnenkort opnieuw onder vuur te nemen.

Hij is verantwoordelijk voor de invoering van het nieuwe betaalsysteem. Sinds 1 januari krijgen ruim 130 duizend hulpbehoevenden met een persoonsgebonden budget dit zogeheten pgb uitbetaald door de Sociale Verzekeringsbank. Met het pgb kunnen zij zelf zorgverleners inhuren en betalen.

De invoering is een chaos geworden. Tienduizenden hulpbehoevenden kregen de eerste maanden geen budget uitbetaald, waardoor zij en hun zorgverleners in financiële problemen raakten. Hulpbehoevenden betaalden hun zorgverleners soms uit eigen zak in afwachting van de pgb-uitbetaling.

De Tweede Kamer debatteerde tot zes keer toe over de pgb-chaos. Twee keer bood Van Rijn zijn verontschuldigingen aan voor de gang van zaken. En op aandringen van D66 beloofde Van Rijn dat de problemen op 15 mei verleden tijd zouden zijn. Tevergeefs.

Motie van wantrouwen

Tot twee keer toe diende de SP een motie van wantrouwen in. De eerste kreeg alleen bijval van dde PVV, de Partij voor de Dieren en 50Plus. Maar de tweede kreeg bredere steun: van de SP, de PVV, het CDA, GroenLinks, de Partij voor de Dieren, 50Plus en het duo Bontes/Van Klaveren.

Getalsmatig hoeft Van Rijn niet voor zijn positie te vrezen. VVD en PvdA hebben samen nog net een meerderheid in de Tweede Kamer. En de oude 'constructieve drie' - D66, de ChristenUnie en de SGP - stemden evenmin voor de moties van wantrouwen.

Van Rijn heeft grote hervormingen doorgevoerd met de overdracht van zorg aan gemeenten. Die hervorming moet nu in de praktijk vorm krijgen. Daarbij hecht hij aan een zo groot mogelijk draagvlak. Steun van vooral D66 is voor hem essentieel. Bij de laatste motie van wantrouwen was het iedereen duidelijk dat het die partij moeite kostte Van Rijn te blijven steunen.

In de debatten was een rapport van de Algemene Rekenkamer belangrijk. 'De invoering was niet zorgvuldig', heette het daarin. Daar is nu het rapport van de ombudsman bijgekomen. Die richt zijn pijlen niet alleen op Van Rijn, maar plaatst zijn rapport in breder perspectief. Hij wijst erop dat ook bij eerdere grote hervormingen het belang van de burger uit het oog is verloren - de invoering van de basisverzekering tegen ziektekosten (2006), de uitvoering van de ziektewet door het UWV (2005), de uitvoering van de zorgtoeslag en de huurtoeslag, de invoering van het systeem met één bankrekeningnummer door de Belastingdienst. 'De overheid leert niet van fouten', concludeert de ombudsman.

Staatssecretaris Van Rijn. Beeld Freek van den Bergh

Deadlines

Van Rijn heeft laat weten dat hij de opmerkingen en aanbevelingen ter harte neemt en in zijn beleid verwerkt. Daarmee is hij er niet van af. Begin september wil de Tweede Kamer hem opnieuw over de pgb's spreken. Het rapport van de ombudsman biedt gespreksstof genoeg. Daar komen herkeuringen bij. Omdat gemeenten dit jaar verantwoordelijk zijn geworden voor de toekenning van de budgetten moeten zij alle pgb-houders voor 2016 'herkeuren'. Van Rijn wil dat dit voor 1 oktober is gebeurd, opdat alle gegevens tijdig en juist zijn ingevoerd.


Gemeenten stellen dat het hun niet lukt voor oktober bij iedereen langs te gaan. Pgb-woordvoerder Vera Bergkamp van D66 houdt haar kruit nog droog. 'Ik wil weten of alle plannen werken en de deadlines gehaald worden.' Zo bezien is het rapport van de ombudsman de opmaat voor de volgende episode in het pgb-drama.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden