Rapport-Hierck: slim maar lastig te overzien

De Commissie Muziek die maandag haar visie gaf op het eerdere advies van de Raad van Cultuur aangaande opheffing van een aantal orkesten, had eerst en vooral tot taak de gevolgen te bekijken van die opheffing; niet die terug te draaien....

Van onze verslaggever

Het orakel heeft gesproken: de commissie-Hierck, die zich heeft gebogen over het meest omstreden advies uit de geschiedenis van de Raad voor Cultuur - opheffing van drie orkesten - heeft een slim doordacht, maar in zijn consequenties ook al weer lastig overzienbaar rapport opgesteld, waarover nu de Raad voor Cultuur en staatssecretaris Van der Ploeg zich weer mogen buigen. De raad zal dat met opluchting doen, in de wetenschap een vijgeblad te hebben gevonden voor het genante zelfportret dat vorig jaar ontstond.

Verrassend genoeg wees de raad juist in tijden van voorspoed drie orkesten aan die moesten sneuvelen. Onhandig genoeg overlaadde de raad ze in één moeite door met loftuitingen over de kwaliteit van hun spel (Nederlands Kamerorkest, Radio Symfonie Orkest)en programmering (het Noordhollands Philharmonisch Orkest).

Logisch, dat zelfs groepen die er garen bij sponnen, zoals de ensembles voor oude en nieuwe muziek, er geen goed woord voor over hadden. De formule waaronder de Commissie Muziek aan het werk werd gezet, was niet het 'terugdraaien van het advies'. De commissie moest 'gevolgen' bekijken.

De effecten die opheffing van het Nederlands Kamerorkest (NKO) zou hebben voor de operabegeleiding. De effecten die een wegvaging van het Noordhollands Philharmonisch (NPO) zou hebben voor de balletbegeleiding, de koren en de jongereneducatie. De gevolgen die het verdwijnen van het Radio Symfonie Orkest (RSO) zou hebben voor concertseries.

De vraag was, welke kool gespaard zou worden, en welke geit zou sneuvelen. Vraag twee was, of er ditmaal wat grondiger over de muze zelf zou zijn nagedacht. Het antwoord is ja, maar de vraag die daar meteen op volgt, is of anderen in staat zijn even ver mee te denken.

De eerste geit die sneuvelt, in de visie-Hierck, is het NPO in Haarlem. Delen van de formatie en van de muziektaken moeten samen met die van het Balletorkest opgaan in een nieuwe organisatie, die zowel concerten geeft als ballet begeleidt. Geen gekke gedachte, en ook één die een voorbeeld heeft: het NedPhO in Amsterdam geeft concerten en begeleidt opera. Beide varen er wel bij.

Hoofdstuk twee is een bezuiniging op het NedPhO, waarmee indirect het NKO (onderdeel van het NedPhO) wordt getroffen, zij het half zo zwaar als de raad wilde. Het argument is dat de formatie niet regelmatig en efficiënt genoeg wordt gebruikt, met name in de operasfeer. Die constatering kan kloppen, maar de verantwoordelijkheid ligt voor een groot deel buiten het NedPhO: bij de Nederlandse Opera en bij de andere orkesten die de Opera met enige regelmaat horen te begeleiden. Het is de vraag of de Opera makkelijk verbetering zal brengen in de (zeer-) lange-termijnplanning, zeker nu het chefdirigentschap van het NedPhO en dat van de Opera niet meer in één hand liggen, zoals vroeger met NedPhO-chef Haenchen. Aan het aspect dat de elite-formatie NKO binnen het NedPho een basis betekent op zichzelf, is vooralsnog voorbijgegaan.

Hoofdstuk drie, inkrimping van het Omroep-Muziekcentrum (lees: opheffing van het RSO) kan deels ten goede komen aan het Omroepkoor. Met de rest van het voorstel - vrijkomend radiogeld gebruiken om inkopen te doen bij orkesten in het land - belandt het MCO vermoedelijk in een maalstroom van omroeppolitiekjes. In dat hoofdstuk zit weinig fundament.

Dat de vrij te vallen orkestenmiljoenen aan dezelfde muze worden voorbehouden, geeft het rapport consistentie. De vraag is, of andere krachten in staat zijn aan de logica bij te dragen. Als Van der Ploeg ze daartoe kan dwingen, dan liggen er perspectieven. Zo niet, dan zal het rapport-Hierck een half ei blijken.

Roland de Beer

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden