Rapport: beperk aantal banen van politici na vertrek om corruptie te voorkomen

Nederland moet beperkingen opleggen aan de banen die ministers en Tweede Kamerleden na hun vertrek uit de politiek kunnen aannemen om corruptie en belangenverstrengeling te voorkomen. Dat adviseert de Europese Commissie vandaag in haar eerste anti-corruptierapport.

President-directeur KLM Camiel Eurlings tijdens de viering van het 94ste verjaardagsfeest van KLM op Texel.Beeld anp

De Commissie acht het verder noodzakelijk dat bewindslieden en parlementariërs meer duidelijkheid geven over hun financiële en zakelijke belangen en vermogens, ook in de privésfeer. Onlangs raakte VVD-minister Schultz van Haegen (Infrastructuur) in opspraak door relaties tussen haar ministerie en bedrijven waarin haar man actief is.

Vergeleken met andere EU-landen is corruptie bij de Nederlandse overheid gering, zo blijkt uit het landenrapport over Nederland. De Commissie is lovend over hoe opeenvolgende kabinetten sinds 2005 maatregelen hebben genomen om omkoping en belangenverstrengeling tegen te gaan. Uit onderzoek van de Commissie blijkt dat slechts 1 procent van de Nederlanders te maken heeft gehad met corrupte ambtenaren, terwijl gemiddeld in Europa 10 procent van de burgers hiervan melding maakt. Volgens de Commissie kost corruptie de Europese economieën 120 miljard euro per jaar.

Financiële belangen op afstand
Risico's in Nederland ziet de Commissie vooral bij ministers en parlementariërs. Ongewenste situaties kunnen ontstaan als een minister na zijn vertrek een hoge positie gaat bekleden in een sector waarvoor hij eerder politiek verantwoordelijk was. De Commissie wijst op oud-verkeersminister Eurlings (CDA) die nu de baas is bij KLM. Ook voor Kamerleden bestaan geen beperkingen in de functies die ze na hun politieke loopbaan kunnen bekleden.

De Commissie meent verder dat ministers bij hun aantreden hun financiële en zakelijke belangen op basis van strikte regels op afstand moeten zetten. 'De huidige procedure is gebaseerd op vertrouwen', concludeert de Commissie. En dat acht ze niet voldoende.

De Commissie vindt het verder opmerkelijk dat Kamerleden niet verplicht zijn mogelijke belangenverstrengelingen te melden. Ook hoeven Kamerleden geen melding te maken van uitnodigingen en overnachtingen die ze gratis krijgen aangeboden. Eerste Kamerleden hebben nog meer vrijheid bij het accepteren van reizen en andere financiële voordelen.

Geen voorschriften
Nederland kan de aanbevelingen van de Commissie negeren, het zijn geen verplichtende wettelijke voorschriften. De Commissie benadrukt dat de lidstaten veel meer dan voorheen actie ondernemen tegen fraude, smeergeld, vriendjespolitiek en andere soorten corruptie. Maar het is absoluut niet afdoende, aldus Europees Commissaris Malmström (Binnenlandse Zaken).

Uit nieuw onderzoek dat de Commissie eveneens vandaag publiceert, blijkt dat de verschillen tussen de lidstaten groot zijn. Zo denkt 61 procent van de Nederlanders dat corruptie in hun land op grote schaal voorkomt, aanzienlijk minder dan in Griekenland (99 procent), Italië (97 procent), Spanje, Litouwen en Tsjechië (95 procent). Gemiddeld vindt 76 procent van de ondervraagden in Europa corruptie een plaag.

Ook Nederlandse ondernemers zijn aanzienlijk positiever over hun overheid dan hun buitenlandse collega's. Zo meent 26 procent van de Nederlandse ondernemers dat succesvol zakendoen alleen mogelijk is met de juiste politieke connecties, terwijl in het Europese bedrijfsleven gemiddeld 47 procent die mening is toegedaan.

 
De huidige procedure is gebaseerd op vertrouwen, concludeert de Commissie. En dat acht ze niet voldoende.
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden