Rappen tegen de verbittering

Typhoon is de rapper van de liefde. Zelfs als hij door de politie wordt aangehouden vanwege zijn dure auto, blijft hij beheerst. Hoe doet hij dat en is hij niet iets té beschaafd?

Rapper Typhoon (geboren als Glenn de Randamie): 'Ik wil mensen hitten, geloof me. Maar niet onnodig hard.' Beeld Robin De Puy

Hij is niet boos te krijgen, met zijn bijkans alomvattend aura van liefdevolle beschaving. De dienstdoende agent was 'vriendelijk' geweest. En tegenwoordig, als blijkt dat etnische profilering weer eens het motief voor de aanhouding was, wordt Typhoon zelfs 'rustig'. Alles wat overblijft is een verzuchting: 'Het is triest.'

24 uur met Typhoon

Theo Maassen rolde ook al van zijn stoel om zoveel beheersing. Twee jaar geleden zat Typhoon, geboren als Glenn de Randamie, in '24 uur met...' Het is een tv-programma waaraan recent om onduidelijke redenen een einde is gemaakt, maar dat zeker met Maassen als gastheer prachtige profielen opleverde. Bijna langs zijn neus weg had Typhoon, de immer goedlachse hiphopmuzikant van Surinaams-Nederlandse afkomst verteld wat zijn moeder hem altijd voorhield. 'Glenn', placht zijn moeder te zeggen, 'hoe geaccepteerd je je ook voelt, je zult je altijd twee keer zo hard moeten bewijzen, omdat je een kleur hebt.'

'Maar dat is toch een stigma', was Maassen opgesprongen. 'Wat heftig om zoiets tegen een kind te zeggen.' Maar Glenn had geantwoord met 'het is wel de realiteit, Theodorus' en hij had er nog eens overheen gegooid dat hij altijd optimistisch zal blijven, altijd. 'Ik geloof erin, ik ga heel erg uit van liefde van mensen, van de goeie kant van mensen.'

Liefde is de Baas

O, denk niet dat hij zijn knokkels niet zou willen laten zien. 'Ik wil mensen hitten, geloof me. Maar misschien is het sjiek om het op zo'n manier te doen dat het aankomt. Niet onnodig hard.'

Hij had ten tijde van de uitzending net een album uitgebracht dat door de Volkskrant zou worden uitverkoren tot 'het allerbeste van het jaar 2014'. Lobi Da Basi is de titel van de prachtplaat, Liefde is de Baas. In een wereld die versplintert onder het geweld van het Grote Schelden is Typhoon (1984) een rapper die de liefde predikt. Simpele, enkelvoudige liefde, als de wondzalf voor al het nutteloze lijden. Voor minder doet hij het niet.

Het zijn z'n eigen woorden: 'Het zou zomaar kunnen dat mensen er kotsmisselijk van worden.' Maar bij duizenden stromen de fans toe, in dampende poptempels als Paradiso, op Pinkpop en Oerol, om te laten blijken dat zij van hem houden. Nog eens zijn eigen woorden, uit een gesprek met Vrij Nederland: 'Het lijkt wel of mensen voelen hoeveel liefde in deze muziek is gegaan. Of het komt doordat we adverteren voor liefde en het weer mag óf dat mensen aan hun taks van negativiteit zitten, ik weet niet wat het is. Maar mooi is het wel.'

'Nieuw album Typhoon dreigt een klassieker te worden (*****)'

Op Lobi Da Basi (Surinaams voor Liefde is de baas) heeft Typhoon zelf alle regie in handen genomen en de rust en precisie waarmee het album in elkaar lijkt gezet, betaalt zich terug, schreef Volkskrant-recensent Gijsbert Kamer op 25 juni 2014.

Jezus van Nazareth

Wonderlijk inderdaad dat Typhoon in een tijd waarin verbittering bloeit met zijn zachte boodschap zoveel enthousiasme losmaakt. Broer Kevin de Randamie: 'Toch is het simpel. Als alles rood is, ga je op zoek naar groen. Als alles bol staat van polarisatie, geeft dat zwaartekracht aan de dingen die nog verbinden.'

Maar rap gaat over de rauwe, compromisloze kant van het bestaan. Typhoon beweert dat het leven liefde is; hij brengt de boodschap bijna als een Jezus van Nazareth. Hoe komt het dat zo'n heel andere benadering toch aanslaat?

Broer Kevin maakte zelf naam als rapper Blaxtar. Hij adviseert Typhoon. Hij vraagt: 'Mag ik de aanname onderuit halen?' Waarna hij vaststelt dat hiphop als kunstvorm over de beleving gaat van de verteller. Wat die beleving ook mag zijn. Kevin de Randamie: 'Vanuit Amerika hebben we de meest vercommercialiseerde vorm meegekregen, de gangsterrap. Glenns beleving is een andere. Hij heeft een VWO opleiding gevolgd. Hij is opgegroeid in 't Harde. Hij maakt er een punt van om de liefde en de vrijheid tot thema te maken van zijn kunstenaarschap.'

1984 Geboren in 't Harde

2004 Vwo-diploma Carolus Clusiuscollege in Zwolle

2004 Winnaar Grote Prijs van Nederland hiphop/r&b

2007 Eerste album Tussen licht en lucht

2009 Winnaar Zilveren Harp

2014 Tweede album Lobi da Basit

2014-2015 Huisband van De Wereld Draait Door

2015 3FM Award beste hiphopartiest

2015 Edison voor beste hiphop en voor beste album

Uit het nummer Liefste:

We spreken af, spreken met elkaar af dat we altijd eerlijk zijn

Openheid van zaken, geen muurtjes, dekens, dicht gordijn (-)

Ik heb de trui aan die je mij zo goed vindt staan

Telefoon uit. Daar komt de ruis vandaan

Toegankelijk

Robert van Gijssel, muziekcriticus van de Volkskrant: 'Ik denk dat Typhoon aanslaat, omdat hij zingevende hiphop maakt met universeel herkenbare thema's in zijn teksten die niet per se bij hiphop horen of die zoiets stoms en ouderwets als streetcredibility zoeken. Typhoon is toegankelijk, zijn teksten gaan direct naar het hart. Dat juist de liefde zo prominent aanwezig is in zijn werk, is in onze huidige social media-haattijd erg welkom, lijkt me.'

Beeld ANP Kippa

Doodvonnis

Glenn de Randamie is een tijdje het spoor bijster geweest. Het gebeurde na het uitkomen van zijn eerste plaat, Tussen licht en lucht in 2007. The sky was the limit, alles ging vanzelf. Roem ruiste hem tegemoet. Het leven werd te comfortabel - zo voelde het. Hij ging het ervaren als 'een doodvonnis'. In een boek van het Nationaal Comité 4 en 5 mei merkte hij op: 'We zijn afhankelijk geworden van geld. Hoeveel spullen hebben we nodig om ons vrij te voelen?' En twee jaar geleden zei hij in deze krant: 'We zijn de harmonie kwijt en die moeten we met elkaar weer opzoeken.'

Hij verliet huis en haard, ging rondzwerven, sliep in de auto, bij vrienden in anti-kraakwoningen, bij zijn ouders, raakte diep in de schulden, trok zich terug op Terschelling. Nogal depressief was hij en vermoeid, leed onder liefdesverdriet. 'Ik was in een bluessong terecht gekomen.' Het overeind krabbelen vergde tijd, maar hij kwam gelouterd uit de strijd. Het lied Hemel valt gaat over saamhorigheid die angst overwint: 'Als de hemel valt/ zullen we het samen moeten dragen'.

De vriendelijkheid zelve

'Zelfs op internet kom je geen mensen tegen die hem haten.' Aan het woord is cabaretier André Manuel. Hij is bevriend met Typhoon sinds ze elkaar een keer op Oerol tegenkwamen. Het beviel en het leidde tot samenwerking. Manuel, 50 jaar inmiddels, zingt samen met de jonge rappers Rico en Typhoon het razend populaire nummer Zandloper. 'En ik oogst en ik zaai', kreunt Manuel, 'en ik ontwikkel en ik draai/pure vreugde is wat ik verschaf/kom met me dansen op me graf.' Het is een feestnummer, een hit op festivals als Lowlands en North Sea Jazz.

Manuel: 'Glenn is een ongelofelijk goedaardig mens, de vriendelijkheid zelve. Als je met hem op het podium staat, zie je het, voel je het: er steekt geen kwaad in die jongen en hij is zo imponerend zichzelf dat het publiek hem op handen draagt.'

Zelf is Manuel - hij geeft het grif toe - in de loop der jaren redelijk vervuld geraakt van scepsis over de wereld om hem heen. Dat superpositieve van vriend Glenn zal hem niet meer ten deel vallen. 'Maar bij Glenn is die houding volkomen puur. Cynisme is op geen enkele manier tegen hem opgewassen. '

Goedertierendheid

Hoe komt iemand aan een inborst van goedertierenheid? Typhoon komt uit een gezin van vier kinderen, één meisje, drie jongens. Vader speelde gitaar en saxofoon, moeder zong in een koor. De ouders waren in 1975 vanuit Suriname naar Nederland gekomen. De kolonie werd onafhankelijk, vader De Randamie was beroepsmilitair en had meer fiducie in de Nederlandse wapenrok dan in de Surinaamse. Hij werd gelegerd in 't Harde, op de overwegend christelijke Veluwe. Daar groeide Glenn op. Na de middelbare school heeft hij nog een blauwe maandag religiewetenschappen gestudeerd in Amsterdam. Maar de muziek trok.

Van huis uit hebben ze alle vier 'een pakketje inzicht meegekregen'. Zo verwoordt broer Kevin het. Plus een talent om te observeren. En een gevoel van trots op wie je bent. 'Overwinningen werden gevierd', zegt de broer. En dan was er de huidskleur, het besef af te stammen van de Afrikanen.

Broer Kevin: 'In Nederland is het heel moeilijk je daar niet van bewust te zijn. In 't Harde waren wij het enige zwarte gezin in de wijde, wijde omgeving. Maar bij elkaar geeft zo'n opvoeding heel veel kracht, is het bijna een religie op zichzelf.'

Typhoon treedt op tijdens Vrienden van Amstel Live in januari dit jaar. Beeld Remko de Waal / ANP

Oerkunstenaar

Is anders te zijn dan de omgeving niet boven alles een last? 'Het ligt voor de hand dat te veronderstellen. Maar iets is zo sterk als je het zelf maakt. Wij hebben onze eigenheid beschermd, gekoesterd en als artiest kan je daar vervolgens uiting aan geven. Het is geen modieus jasje. Dat superpositieve is de uitkomst van zelfonderzoek. Er is geen andere weg.'

Kees de Koning, directeur van Topnotch, de platenmaatschappij van Typhoon noemde de zanger in Vrij Nederland 'een oerkunstenaar'. De Koning: 'Hij is heel beschaafd en doordacht in wat hij doet. Soms wel iets té, wat mij betreft. Ik denk bij Glenn wel eens: je mag ook vloeken, hoor. Maar misschien is hij gewoon de juiste man op het juiste moment.'

André Manuel kijkt met een zekere scepsis naar de beschaafde wijze waarop Typhoon de kwestie van het etnisch profileren behandelt. Hij heeft zijn vriend gewaarschuwd. 'Laat je niet meeslepen in het VVD-circus. Straks sta je nog op een poster met die superhandige Halbe Zijlstra. Pas daarvoor op.' Een zekere mate van naïviteit kleeft aan Typhoon. 'Het is een valletje waar hij in kan trappen. Mensen kunnen met hem aan de haal gaan.'

Typhoon heeft al verschillende keren opgetreden voor de koning en de koningin. Hij stond in de Ridderzaal bij de viering van 200 jaar Koninkrijk der Nederlanden. Dat is best wat Manuel betreft en zeker als zijn jonge vriend zaken als racisme en ongelijkheid niet onbesproken laat, kan het zelfs nuttig zijn. Maar toch. Voordat je het weet, zit je als rapper op schoot bij het establishment. 'Ik zie de haviken om hem heen', zegt Manuel. 'En daar waarschuw ik hem voor.'


Stottergevaar

Typhoon weet zich een 'moksi'; in zijn muziek komen allerlei stijlen en culturen samen, het is meer dan zomaar hiphop. Soul en jazz zitten erin, funk, calypso, blues en gospel. Zijn band is bijna een big band . Hij denkt in blazerslijnen. Dat komt van vroeger, van zijn vader die saxofoon speelde.

Hij heeft altijd gestotterd. Hij noemt het stotteren 'een acceptatiepuntje' De logopedist heeft hem trucjes geleerd en de handicap is in zekere zin verkeerd in een voordeel: als een ander één woord paraat heeft, heeft hij als rapper er vijf in het gelid staan. Het stelt hem in staat bij naderend stottergevaar soepel te switchen.


Slavenverleden

Typhoon heeft intensief gezocht naar zijn roots in Suriname. Hij dacht dat hij nazaat was van de slaven, maar ontdekte dat het anders lag: van moederskant is er inderdaad een slavenverleden, maar van vaderskant is er een directe lijn naar een slavenhouder. 'De bad guys zaten dus ook aan mijn kant', zei hij voor het muziekportal 3voor12. Hij voelde zich als een Nederlander met een NSB'er in de familie. Hij vond nog eens bevestigd dat de werkelijkheid altijd gecompliceerder en daardoor genuanceerder is dan je dikwijls geneigd bent te denken: 'Niets is zwart-wit.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden