Ranking the Stars

De maker van de nieuwste Star Trek-film werkt inmiddels aan de volgende Star Wars-film. Daarmee laait de strijd tussen Wars- en Trekfans hoog op. Hoe zat het ook al weer?

DOOR BEREND JAN BOCKTING

Zelfs Barack Obama raakt weleens in een filmwereld verstrikt. Toen de onderhandelingen over de begroting in de Verenigde Staten afgelopen maart opnieuw muurvast zaten, richtte hij zich tijdens een persconferentie tot de Republikeinen: 'Om deze lui te overtuigen, zou ik een Jedi Mind Meld moeten uitvoeren.' Onmiddellijk roerden de filmfanatici zich op internet. Heel hip, zo'n popculturele metafoor voor een zwaarbeladen onderwerp - het was in ieder geval duidelijk dat de man zich met een kwinkslag wendde tot een of andere magische kracht, maar haalde de Amerikaanse president hier nou werkelijk Star Wars (Jedi Mind Trick) en Star Trek (Mindmelting) door elkaar?

Het is de oervete onder de fanatiekste filmfans: Star Wars tegenover Star Trek. Wellicht ziet een buitenstaander slechts twee titels die beelden oproepen van verre sterrenstelsels, ruimteschepen, buitenaardse wezens en laserwapens, makkelijk om je daartussen te vergissen, maar in werkelijkheid zijn de verschillen groot. Het gaat over een fantasierijk ruimtespektakel tegenover serieus bedoelde sciencefiction, over een epische strijd tussen goed en kwaad tegenover sociale en politieke nuance.

Sinds bekend werd dat de Amerikaanse filmmaker Jeffrey Jacob 'J.J.' Abrams (46), die naam maakte als bedenker van populaire tv-series als Felicity, Lost en Alias, na de films Star Trek (2009) en Star Trek into Darkness, vandaag in première, de regie voor de zevende Star Wars-film op zich neemt, staan de verschillen en overeenkomsten tussen beide franchises weer volop in de schijnwerpers van hun volgelingen.

Weet die Abrams wel waar hij mee bezig is? Wat hem te wachten staat wanneer hij de boel in de soep laat lopen? Voorlopig krijgt hij het voordeel van de twijfel. Hij behoort tot het Star Wars-kamp, vertelde de filmer in interviews, dat kweekt vertrouwen. Sterker nog: Abrams verklaarde dat hij het Star Trek-universum pas begon te waarderen toen hij er zelf mee aan de slag ging. Volgens kenners vertonen zijn beide Star Trek-films de nodige trekjes van Star Wars: meer spektakel, minder verhaal en filosofie.

Over de verschillen tussen beide franchises is Abrams zelf in ieder geval helder: Star Trek is 'filosofische sciencefiction', Star Wars heeft met sciencefiction niets te maken. 'Het is meer een western of een samoerai-film', zei hij onlangs in het Amerikaanse tv-programma The Daily Show. 'Beide werelden overlappen elkaar nergens; in mijn hoofd is dat zo klaar als een klontje. Star Wars speelt zich af 'a long time ago in a galaxy far far away', in Star Trek zien we de mensheid een paar honderd jaar in de toekomst; die wereld zie ik als een allegorie voor onze huidige samenleving.'

Star Trek begon in 1966 als televisieserie van CBS. De eerste Star Wars was een film van George Lucas uit 1977. Daarop volgde de eerste Star Trek-film (1979). Star Trek into Darkness is de twaalfde film, na vijf losstaande tv-series (Star Trek, The Next Generation, Deep Space 9, Voyager en Enterprise), een animatieserie en talloze boeken en computergames.

Het Star Wars-universum beslaat zes films (na de eerste trilogie tussen 1977 en 1983 volgden van 1999 tot 2005 drie veelbekritiseerde prequels) en evenals Star Trek een handjevol multimediale spin-offs.

De eerste film geldt als mijlpaal op het gebied van kostuums, actie en special effects; het liet zich weliswaar deels inspireren door de jarendertigstrip Flash Gordon, maar de wijze waarop George Lucas aan het begin van het blockbustertijdperk een op zichzelf staande fantasiewereld optrok, was nooit eerder op die schaal vertoond.

De gebeurtenissen in die wereld zijn terug te voeren tot een eenvoudige strijd tussen goed en kwaad, waar ruimtecowboys (Luke Skywalker, Han Solo) het opnemen tegen iconisch-gemaskerde slechteriken (Darth Vader, Boba Fett), terwijl beide partijen streven naar de perfecte beheersing van een geheimzinnige telekinetische kracht (The Force).

Star Trek gaat feitelijk over een groep toekomstige ontdekkingsreizigers die met het ruimteschip USS Enterprise de randen van het heelal afschuimen, waar ze keer op keer nieuwe buitenaardse leefvormen ontdekken. Daarin bevindt zich een kraakheldere moraal over globalisering en multiculturele samenlevingen, met vanaf het begin de nadruk op rollen voor sterke, onafhankelijke vrouwen.

Het verbaast niet dat de eerste kus tussen een blank en donker televisiepersonage (vertolkt door William Shatner en Nichelle Nichols, uitgezonden op 22 november 1968) in Star Trek was te zien.

Acteursruzie

'Niets meer dan special effects', noemde Star Trek-icoon William Shatner (Kapitein Kirk in de oorspronkelijke serie) de avonturen in Star Wars een aantal jaar geleden in een interview. Het kwam volgens hem niet in de buurt van de conflicten, filosofische vraagstukken en maatschappelijke betekenis van zijn serie. Daarop reageerde actrice Carrie Fischer (prinses Leia in de oorspronkelijke Star Wars-trilogie) met een flauwigheidje: 'Waar reizen ze in Star Trek eigenlijk naartoe? Klingon? Dat klinkt meer als een wasmiddel.' George Takai, stuurman Sulu in Star Trek, trachtte de kemphanen te verenigen: 'Wat wij nodig hebben is star peace, omdat we beiden worden bedreigd. Die bedreiging heet Twilight: verschrikkelijk slechte verhalen die geen echte helden kennen, laat staan ruimteschepen.'

Fanboys en trekkies

De achterban van Star Wars en Star Trek is niet alleen mondig, maar ook interessant genoeg voor een eigen film. In de charmante nerd-komedie Fanboys (2009) wordt op een gegeven moment zichtbaar wat doorgaans is voorbehouden aan discussiefora op internet. Wanneer een groepje Star Wars-fans dwars door de Verenigde Staten reist om een stervende vriend in de studio van George Lucas de nieuwste Star Wars-film te laten zien, lopen ze een groepje 'trekkies' tegen het lijf. (Star Trek-aanhangers gaan als trekkies of trekkers door het lijf, waar bijvoorbeeld Gone with the Wind-liefhebbers zich 'windies' laten noemen. Die van Star Wars hebben vreemd genoeg niet een gevestigde geuzennaam.)

De Star Wars-fan daagt uit: 'Hoe zeg je in het Klingons: je zal als maagd sterven?' Hardop gelach wanneer de trekkie tegenover hem, gestoken in een outfit van een van de hoofdpersonages uit zijn serie, zonder twijfel de juiste zin in de buitenaardse fantasietaal oplepelt, om zich vervolgens pas te realiseren dat hij in de maling wordt genomen. 'Han Solo is een mietje', kaatst hij terug. Dreigende blik in de ogen van de Star Wars-jongen: 'Niemand noemt Han Solo een mietje.' De eerste duw wordt uitgedeeld, de omstanders kijken eerst nog wat geschrokken (dit was altijd een strijd van woorden, toch?), maar duiken vervolgens in een ouderwetse vechtpartij.

undefined

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden