Ramses: mooi, klein, vakkundig ****

Het Nederlandse theater is een originele muzikale theaterproductie rijker.

Ramses van Dick van den Heuvel (script) en Peter de Baan (regie) door Albert Verlinde Entertainment. In Koninklijke Schouwburg Den Haag, 1/12. Tournee: theaterhits.nl.

Om het eerste misverstand meteen maar weg te nemen: de voorstelling Ramses is geen musical. Het is een toneelstuk met liedjes, die in dit geval worden gebruikt ter illustratie, verdieping en voortstuwing van het verhaal. Dat is het eerste grote pluspunt van deze productie van Albert Verlinde Entertainment. Tweede pluspunt: titelheld Rames Shaffy wordt hier niet postuum op een nog hoger voetstuk gehesen dan bij zijn leven al gebeurde. In het script van Dick van den Heuvel en regie van Peter de Baan is hij zowel losbol en charmeur als een onuitstaanbare en soms kwaadaardige dronkeman.


Toen bekend werd dat Verlinde (met Liesbeth List als adviseur) een musical over Shaffy wilde maken, vroeg menigeen zich af of dat niet een tikkeltje te snel was. Donderdagavond, precies twee jaar na zijn dood, leek die vraag er na de première van Ramses niet meer toe te doen. Het Nederlandse theater is een mooie, kleine, uitermate vakkundig gemaakte en originele muzikale theaterproductie rijker.


De makers hebben het goede idee gehad de oude en de jonge Ramses tegenover elkaar te zetten en vandaaruit in flarden dit opmerkelijke levensverhaal te vertellen. Gelukkig niet door uitgebreide biografische verhandelingen of een keurige opbouw van scène-liedje-scène-liedje, maar door een grillige, maar altijd heldere dramaturgie (ook van De Baan).


De oude Ramses (Hans Hoes) brengt zijn laatste jaren door in het Sarphatihuis in Amsterdam, waar hij liefdevol wordt verzorgd. Versleten en enigszins door Korsakov aangetast, schakelt hij in verwarde gedachten tussen verleden en heden. Als hij daarin oog in oog komt te staan met zijn jongere ik, ontrolt de voorstelling zich langs twee lijnen: die van de oude man die gezongen, gevochten, gehuild, gebeden, gelachen, gewerkt en bewonderd heeft (en gedronken, en met jan en alleman het bed gedeeld) en de jonge artiest die dat allemaal nog moet gaan meemaken.


Belangrijke rollen zijn weggelegd voor jeugdvriend Joop Admiraal (Thomas Cammaert) en uiteraard Liesbeth List (Cindy Bell). Cammaert benadert Admiraal weliswaar mooi in pose, maar zijn spel blijft tamelijk vlak. Bell is een nogal naïeve jonge List, maar kan prachtig zingen - niet zo omfloerst als La List zelf, maar met een mooi ingehouden musicalstem.


Hans Hoes, jarenlang acteur bij het serieuze toneel en bekend met de valkuilen van overmatige roes, is een openbaring als de oude Ramses. Een beetje leep, met de juiste pathetiek, opvliegend en berustend - kortom: een sublieme rol. William Spaaij moet het vooral hebben van zijn jeugdige elan en in musicals verkregen vakmanschap. In hem zie je niet het duistere, destructieve charisma dat de jonge Shaffy had, maar hij compenseert dat met een aanstekelijk enthousiasme. In hun openingsscène geilt de oude Ramses op zijn eigen jongensbeeld, de suggestie van onverholen lust en schoonheid zindert voortdurend door de scènes heen. Daardoor wordt Ramses ook een beetje een moderne variant op Oscar Wildes Portret van Dorian Gray.


Na de pauze schiet de voorstelling helaas door in zijn poging Ramses' getroebleerde ziel te duiden, met een even overbodige, als genante scène waarin Thomas Cammaert ineens Ramses' Russische moeder moet spelen, die haar kind verstoot. Dat Ramses en Liesbeth 'verlaten kinderen' zijn, is al duidelijk genoeg.


De drie livemuzikanten die in verrassende arrangementen (van Ad van Dijk) het Shaffy-repertoire spelen, en een nagenoeg kaal toneelbeeld (alleen een paar stoelen, een tafel en de smoezelige schuifdeuren van een verzorgingstehuis) completeren de aangename intimiteit van deze productie.


Muzikale hoogtepunten zijn het duet Pastorale, het door Spaaij als een geweldig shownummer gebrachte De een wil de ander en Laat me, dat aan het eind door de oude en jonge man samen wordt gezongen - voordat ze de oneindige eeuwigheid in wandelen.


Ramses, de biografie

Tegelijk met de voorstelling Ramses is bij uitgeverij Prometheus een biografie van de artiest verschenen onder de titel We zien wel! Auteur is journalist Sylvester Hoogmoed. 'Veel van wat ik in deze biografie heb gelezen is nieuw voor mij', aldus Liesbeth List op de achterflap. Behalve een boek over het leven van Shaffy is het ook een beschrijving van de naoorlogse theatergeschiedenis in Amsterdam.


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden