Ramp in kernreactor Japan leidt tot historische omslag in Duitse politiek

De ramp in Japan heeft geleid tot een historische omslag in de Duitse politiek. De verkiezingen zondag in de belangrijke deelstaat Baden-Württemberg zijn uitgelopen op een stellingname tegen de landelijke atoompolitiek.

VAN ONZE CORRESPONDENT MERLIJN SCHOONENBOOM

BERLIJN - De zittende regering van christen-democraten en liberalen, de voorstanders van kernenergie, heeft fiks verloren. De Groenen, de grote atoomtegenstanders, zijn de grote winnaar. Bondskanselier Angela Merkel verliest daarmee zeer waarschijnlijk een van de belangrijkste regionale steunpilaren voor haar nationale regering van CDU en FDP.

58 jaar is het rijke Baden-Württemberg het grote conservatieve CDU-bastion geweest. De laatste berekeningen zondagavond duiden er echter op dat hier nu voor het eerst een linkse regering van Groenen en sociaal-democraten kan worden gevormd.

Volkspartij

Deze verkiezingen bevestigen daarmee vooral één verwachting: De Groenen, de voormalige protestpartij, is een grote volkspartij in Duitsland geworden. Met 24 procent van de kiezers kan in het zuid-westen zelfs een eerste minister-president van de Groenen aantreden.

De angst in Duitsland voor kernrampen is sowieso groot, maar de ramp met de reactor in Fukushima wordt als de beslissende gebeurtenis gezien waardoor deze politieke omslag van rechts naar links plaats kon vinden.

Merkel besloot direct na de ramp tot het uitstel van de omstreden verlenging van de looptijden van Duitse kerncentrales. Daardoor werden de zeven oudste centrales van het net genomen. Ze hoopte tegemoet te komen aan de zorgen om een atoomramp, maar tegelijkertijd wil ze niet definitief stoppen met kernenergie.

Dat bleek niet te werken; de meerderheid van de Duitse kiezers heeft zich sinds Japan afgewend van kernenergie, en eist een definitieve stop. Naar de Groenen in Baden-Württemberg, maar ook in Rheinland-Pfalz, de andere deelstaat waar zondag gekozen werd, stroomden veel nieuwe kiezers toe.

De opstelling van Merkel heeft haar uiteindelijk ook bij traditionele CDU- en FDP-kiezers geschaad, zo blijkt uit peilingen. Veel kiezers rekenen het de regering in Berlijn aan dat ze weinig consequent blijkt.

Middenstandsburgers

De omslag in Baden-Württemberg duidt echter ook op een dieper liggende verandering in de Duitse politiek. Deze deelstaat is vooral bekend om zijn vele 'middenstandsburgers' van conservatieve snit. Uitgerekend hier verliezen de Duitse kiezers hun traditionele stemgedrag.

De toestroom naar de Groenen had zich al aangekondigd dit jaar. Wekelijks hebben vele burgers in de deelstaathoofdstad gedemonstreerd tegen de aanleg van een groot nieuw station, Stuttgart 21 - waar de CDU voor zijn, en de Groenen tegen.

Merkel verklaarde de verkiezingen zondag daarom begin dit jaar al tot 'beslissend' voor de toekomstige politieke constellatie van Duitsland.

Het wordt nu afwachten hoe Merkel zal reageren; zo kan ze tactisch toenadering met de Groenen zoeken. De CDU blijft weliswaar de sterkste, maar haar traditionele partner, de liberale FDP, sterk voorstander van kernenergie, bleek de grote verliezer.

undefined

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden