Ramp en raadsels rond neutrino's

Rampspoed in Japan, bij Super-Kamiokande, de grootste detector voor neutrino's op aarde, een kilometer diep ondergronds. Zeker de helft van de ruim elfduizend glazen lichtdetectorbuizen die de tank van bijna vijftigduizend kubieke meter superschoon water observeren, zijn maandag uit elkaar gespat toen de tank na maandenlang onderhoud weer werd gevuld....

Bij de detector werken zeker 120 fysici aan waarnemingen van neutrino's, spookdeeltjes die vrijkomen bij kernprocessen maar die vrijwel ongehinderd door materie vliegen. In 1998 leverde Super-K het eerste harde bewijs dat neutrino's enige massa hebben, wat grote gevolgen heeft voor kosmische modellen. De ruimte is vol neutrino's.

Of en wanneer de detector weer in bedrijf kan komen, is nog niet bekend. De directeur van het instituut, Yoji Totsuka, heeft deze week gezworen zijn apparaat te zullen repareren. Volgens een eerste schatting gaat dat zeker tien miljoen dollar kosten.

Drama van een andere orde, vorige week bij een symposium voor neutrino-experts bij het Fermi-lab bij Chicago, Illinois. Onderzoekers van het NUTeV-experiment daar maakten bekend dat ze afwijkingen zien in de manier waarop neutrino's op atoomkernen botsen. Theoretici meenden dat proces heel precies te kunnen doorrekenen. Maar metingen van de hoeveelheden neutrino's en muonen uit dat soort botsingen, geven drie cijfers achter de komma al andere uitkomsten dan de voorspellingen.

'Dat lijkt niet veel', aldus een woordvoerder. 'Maar dit zijn inconsistenties waarvan je nekharen overeind gaan staan. Ze zijn vaker voorboden geweest van nog onbekende deeltjes of krachten.'

Het resultaat lijkt aan te geven dat de zogeheten zwakke kernkracht 1 procent minder invloed heeft op neutrino's dan op andere materiedeeltjes. Als dat zo is, kan ook dat leiden tot andere kosmologische modellen, opnieuw omdat de ruimte vol van dergelijke spookdeeltjes is.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden