nieuws Nieuwe hit Deutschland

Rammstein schokt met nieuwe clip, waarin bandleden zich ophangen in concentratiekamp

Het refrein hakte er in bij de première van de nieuwe Rammstein-single, afgelopen weekend. ‘Deutschland, Deutschland, über allen’, zong Till Lindemann met zijn uit duizenden herkenbare galmstem. En dus gingen in Duitsland alle alarmbellen af.

Rammstein, het grootste Duitse rock-exportproduct van de afgelopen decennia, veroorzaakt graag een orkaan aan ophef. De band zingt al twintig jaar over gevoelige onderwerpen als seksueel misbruik, sadisme en onderwerping en maakt theatrale metal waarbij eventuele subtiliteiten vaak al bij de eerste vierkwartsmaten worden afgevoerd. Maar Rammstein werd met die Teutoonse rock wel een internationale mega-act, die ook in Nederland ongekend populair is. Op 25 juni speelt de band in De Kuip in Rotterdam.

Rammstein had al tien jaar geen nieuw album uitgebracht en wilde met de eerste single van de aanstaande zevende plaat vermoedelijk graag stampij maken. Deutschland gaat over de stormachtige geschiedenis van het land. In de bijna 10 minuten durende videoclip komen netelige onderwerpen voorbij, in de tekst én in beeld. Fans, media, maatschappelijke organisaties en professoren buigen zich al dagen over het nummer en nog altijd zijn de meningen verdeeld.

Still uit de videoclip Deutschland. Beeld .

Over de inhoud van de tekst, die op het eerste gehoor akelig klinkt, kunnen eigenlijk weinig misverstanden bestaan. Lindemann zingt over de schizofrene relatie die hij heeft met zijn thuisland. ‘Duitsland’, zingt hij. ‘Ik wil je liefhebben, maar ook vervloeken. Je adem is koud.’ Volgens veel analytici zingt Rammstein hier over het opkomende nationalisme in Duitsland en de kille wind die door het land waait.

Maar Lindemann stipt ook de Duitse Selbsthass (zelfhaat) aan: de onmogelijkheid van veel Duitsers om van het land te houden, vanwege de geschiedenis van het nationaal-socialisme en de Holocaust. ‘Men kan van je houden’, zingt Lindemann, ‘maar wil je haten.’ Lindemann eindigt het lied met een bekentenis: ‘Mijn liefde kan ik je niet geven.’ Mochten nationalistische Duitsers of zelfs neo-nazi’s met het nummer aan de haal willen gaan omdat het ‘Deutschland, Deutschland’ in het refrein zo lekker klinkt, dan zullen ze aan de rest van de tekst moeten sleutelen.

Over de videoclip is het debat het hevigst. In een duizelingwekkende mini-speelfilm scheert Rammstein door de geschiedenis, die begint bij de veldslagen van de Germanen tegen de Romeinen. De symbolische strijder Germania verschijnt in beeld, met het afgehakte hoofd van Lindemann in haar hand. Vervolgens verplaatsen de bandleden zich naar de Weimar Republiek, en dan volgt de opkomst van de nazi’s, de Jodenvervolging en daarna de opdeling van Duitsland. Vrouwe Germania wordt inmiddels voortgeduwd in een rolstoel.

De bandleden, gekleed in de bekende gevangenispakken, worden opgehangen in een concentratiekamp. Beeld .

Opgehangen in concentratiekamp

Bij de verbeelding van de geschiedenis hanteert Rammstein de botte bijl. Deutschland wordt pijnlijk als de bandleden, gekleed in de bekende gevangenispakken, worden opgehangen in een concentratiekamp. Joodse organisaties reageerden furieus. Los van de al dan niet nobele bedoelingen van de band: Rammstein had het peilloze leed van de Jodenvervolging nooit mogen gebruiken voor een liedje, luidde de kritiek. Deutschland werd besproken in vrijwel alle belangrijke Duitse media, en zelfs in het parlement.

Volgens veel analytici zingt Rammstein over het opkomende nationalisme in Duitsland en de kille wind die door het land waait. Beeld .

De afgelopen dagen lijken de nieuwe media aan zet. Er verschijnen bijna ieder uur nieuwe analytische video’s van YouTubers die Deutschland, soms met hulp van gerenommeerde historici, tegen het licht houden. De vlogs zijn vaak opmerkelijk evenwichtig, en in de commentaren gaan duizenden Duitsers én niet-Duitsers met elkaar in debat over de geschiedenis van Duitsland en hoe daarmee om te gaan. 

Volgens Rammstein zelf was dat nu net de bedoeling. En Deutschland lijkt intussen de grootste hit uit de geschiedenis van de band te worden, met dank aan de ophef.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.