Rambam filmde stiekem ontgroening studenten; gaat dit de corpscultuur veranderen?

Nieuwe undercoverbeelden tonen de excessen bij de corpora

Na nieuwe beelden van ontgroeningsexcessen draaien universiteiten en hogescholen studentencorpora de duimschroeven verder aan. Maar zal het helpen?

Exterieur van het gebouw van de Amsterdamse Studenten Corps. Foto anp

Het is traditie geworden: waar studentencorpora zijn, is ophef. Maar het laatste jaar leidt de gebruikelijke ophef steeds vaker tot harde maatregelen. In één jaar tijd hebben universiteiten en hogescholen in vijf steden studentenverenigingen op de vingers getikt of de banden opgeschort.

In Groningen, Delft en Maastricht zijn studentenverenigingen het afgelopen jaar bestraft door de universiteiten en hogescholen waaraan ze verbonden zijn. In Groningen vanwege een uit de hand gelopen etentje in een sushirestaurant. In Delft omdat een student een zware hersenschudding opliep tijdens de ontgroening. En in Maastricht onder andere omdat studenten hun tong verbrandden nadat ze te hete drankjes moesten drinken.

Undercover

De afgelopen weken hebben ook Utrecht en Rotterdam de banden met plaatselijke studentenverenigingen opgeschort vanwege uit de hand gelopen ontgroeningen. Het Utrechtse vrouwencorps UVSV en het Rotterdamse corps RSC RVSV zijn voorlopig niet meer welkom bij academische plechtigheden aan respectievelijk de Universiteit Utrecht, de Hogeschool Utrecht en aan de Erasmus Universiteit Rotterdam. Ze krijgen ook geen bestuursbeurzen meer.

Aanleiding is een undercoverreportage die Rambam vanavond zal uitzenden. Het televisieprogramma filmde met verborgen camera's ontgroeningen. Dat zoveel onderwijsinstellingen de banden doorsnijden met studentenverenigingen is opmerkelijk. Betekent het een kantelpunt in het bestaan van studentencorpora?

De in studentencultuur gespecialiseerde historicus Pieter Caljé denkt van wel. 'De universiteiten laten nu hun tanden zien. Dat valt niet te negeren.' Dat bij studentenverenigingen grensoverschrijdend gedrag voorkomt is niets nieuws. Door de geschiedenis heen proberen universiteiten zo nu en dan in te grijpen, zegt Caljé. Toch is er volgens Caljé niet eerder zo krachtig door zoveel instellingen tegelijk opgetreden tegen corpora.

Dat universiteiten nu relatief hard ingrijpen, kan niet losgezien worden van de ophef over het Groningse Vindicat atque Polit. Die vereniging haalde de afgelopen anderhalf jaar veelvuldig het nieuws. Tijdens de ontgroening in 2016 belandde een aspirant-lid met ernstig hoofdletsel in het ziekenhuis nadat een ouderejaars op zijn hoofd was gaan staan. Ook circuleerde een lijst met namen en nummers van 'hete herten', vrouwelijke leden. Het leidde tot verhitte discussies over seksisme in het corps en tot bedreigingen en een poging tot brandstichting aan het adres van Vindicat.

Beterschap

De verontwaardiging over seksisme onder studenten doet denken aan de ophef over rapper Boef die onlangs de vrouwen die hem een lift aanboden 'Kechs' noemde, hoeren. Waar dit soort seksisme eerder werd weggewuifd, wordt het nu steeds vaker ter discussie gesteld.

Universiteiten voelen die maatschappelijke verandering aan en handelen ernaar. Zo kwam woensdag de Utrechtse Aardwetenschappen Vereniging (UAV) in de problemen nadat ouders klaagden over 'vrouwenhaat' in verenigingsliedjes. Ook zij zijn voorlopig niet meer welkom bij academische plechtigheden.

De studentenverengingen zelf beloven keer op keer beterschap. Het Rotterdamse RSC RSV heeft naar aanleiding van de beelden van Rambam laten weten in te zetten op 'een ingrijpende cultuurverandering'. En het Utrechtse UVSV beloofde de 'vermeende incidenten' te zullen onderzoeken. Tegelijkertijd zegt de verenging 'veel geschrokken reacties' te hebben gekregen over 'de brutale wijze waarop het programma Rambam de privacy van de vereniging en haar leden heeft geschonden'.

Zelfcontrole

Toch is het de vraag hoeveel effect de strafmaatregelen zullen sorteren en of strenger ingrijpen niet nodig is. De Universiteit Maastricht voerde dit jaar zelf controles uit bij de introductiekampen van de vier grote studentenverenigingen in de stad. Maar daar voelen in elk geval de Universiteit Utrecht en de Erasmus Universiteit Rotterdam niets voor. 'Ons motto is high trust, low tolerance', zegt een woordvoerder van laatstgenoemde instelling. 'Dat vertrouwen is nu beschadigd. Maar we gaan niet als een politieagentje toezicht houden. De studenten moeten zelf veranderen.'

Zo denkt historicus Caljé er ook over. Een cultuur van 'zelfcontrole', is volgens hem de oplossing. 'Dat past ook in het dna van veel corpora die ooit zijn opgericht om studenten te beschaven.' Op de korte termijn zal dat lukken, verwacht Caljé. 'Maar op de lange termijn zal het weer verslappen.' Als hij daar gelijk in krijgt, blijft alles zoals het altijd is geweest.


Rambam, studenten en privacy

Nooit eerder kon een journalistiek programma zo uitgebreid stiekem filmen bij ontgroeningen. Wat is er te zien op de beelden van Rambam?

Het tv-programma Rambam toonde allerlei vormen van zwendel aan, die vervolgens met behulp van de verborgen camera op televisie te zien waren. Bij de uitzending van vanavond, over ontgroeningen bij studentencorpora, was dat een flinke klus.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.