Raketschild is actueler dan ooit

Wie dertig jaar geleden bij Ronald Reagans 'Star Wars'-plan voor de bouw van een ruimteschild tegen raketten voorzag dat dit zou leiden tot een nieuwe wapenwedloop, heeft gelijk gekregen.

AMSTERDAM - Het is dertig jaar geleden dat de Amerikaanse president Ronald Reagan vriend en vijand verraste met een speech over een raketschild in de ruimte. Alle kernwapens ter wereld zouden met de komst daarvan 'onbruikbaar en achterhaald' worden. Het Strategisch Defensie Initiatief (SDI), kortweg 'Star Wars', met futuristische wapens als röntgenlasers en deeltjeskanonnen, kwam nooit van de grond. Maar de VS en hun NAVO-bondgenoten werken wel gestaag aan een verdedigingssysteem te land en ter zee. Met de dreiging vanuit Noord-Korea en Iran is een raketschild volgens NAVO-functionarissen 'actueler dan ooit.'


Anno 2013, bijna een kwart eeuw na de val van de Muur, staat Moskou niet zozeer vijandig als wel argwanend tegenover de minder exotische variant, Missile Defense (MD). Herhaalde verzekeringen vanuit Washington dat het afweersysteem tegen middellange- en lange afstandsraketten geenszins gericht is tegen het Russische nucleaire arsenaal, haalden weinig uit.


Veelzeggend is de Russische reactie op de aankondiging van de nieuwe Amerikaanse minister van Defensie Chuck Hagel, eerder deze maand, dat er veertien nieuwe 'onderscheppingsmiddelen' worden geplaatst in Alaska. Hagel wees daarbij op de toenemende dreiging van aanvallen vanuit Noord-Korea. Tevens zei hij dat het plan voor uitbreiding van raketafweer in Ruslands buurland Polen op de lange baan zou worden geschoven.


Wie gehoopt had op een positieve reactie van de Russen, fervente tegenstanders van de plaatsing van Amerikaanse wapensystemen én bijbehorende militairen in hun voormalige satellietstaten Polen en Roemenië, kwam bedrogen uit. Sergej Ryabkov, onderminister van Buitenlandse Zaken, zei 'geen enkele euforie' te voelen.


Het is een verklaarbare reactie, stelt Ruslandkenner Simon Saradzhyn, verbonden aan het Belfer Center van de Amerikaanse Harvard-universiteit. 'De oorspronkelijke plannen zijn gewijzigd, niet geschrapt. Een nieuwe Amerikaanse regering kan alsnog een afweersysteem plaatsen op Europees grondgebied waarmee Russische raketten kunnen worden uitgeschakeld.'


Bovendien moet de Russische president Poetin rekening houden met het 'anti-Amerikanisme onder zijn aanhangers', meent Saradzhyn, die jarenlang als journalist in Rusland werkte. In de Russische defensiedoctrine van 2010 heet de NAVO - waarin de VS de dominante partij zijn - 'de externe dreiging nummer 1'. In 2010 besloot de NAVO dat het Amerikaanse raketschild zou worden uitgebreid, ter bescherming van alle Europese bondgenoten. Nederland draagt daaraan bij met een geavanceerd radarsysteem op de nieuwste generatie fregatten.


Volgens Saradzhyan is Moskou pas tevreden met een formele toezegging van de NAVO dat Russische atoomwapens geen doelwit vormen. In de tussentijd kunnen de Russen een eigen afweersysteem verder ontwikkelen en hun kernwapenmacht versterken om het westerse schild te 'doorboren'. Saradzhyn: 'Dat doen ze al, as we speak.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden