Rajoy verstevigt positie in Galicië

Goed en slecht nieuws voor de Spaanse premier Rajoy bij verkiezingen in twee regio's. In Galicië won zijn partij, maar in Baskenland wordt de roep om afscheiding luider.

MADRID - De uitslag van de lokale verkiezingen in de Galicische regio is een steun in de rug voor de Spaanse premier Mariano Rajoy en diens conservatieve Partido Popular (PP). Maar de centrale regering heeft een groeiend probleem met de nationalistische afscheidingsbeweging in Baskenland. In deze twee Spaanse regio's werden zondag verkiezingen gehouden.

De stembusgang vond plaats tegen de achtergrond van het groeiende protest tegen de bezuinigingspolitiek van de centrale Spaanse regering en van de stappen richting onafhankelijkheid van de Catalaanse regio. Bij een lagere kiezersopkomst dan verwacht wist de conservatieve partij in Galicië zijn absolute meerderheid te versterken. In Baskenland won de 'gematigd' Baskisch nationalistische partij PNV. De radicale nationalisten van de EH-Bildu-partij (de politieke arm van de afscheidingsbeweging ETA) werd de tweede partij, waardoor een duidelijk nationalistische meerderheid in het Baskische regioparlement is ontstaan.

De uitslag geldt als een belangrijke graadmeter voor de positie van de centrale regering in Madrid en de premier in het bijzonder, zowel binnenlands als bij de onderhandelingen over steunoperaties van Europa aan Spanje. Rajoy won zeven maanden geleden nog met een absolute meerderheid de algemene verkiezingen van de socialistische partij. Maar het strakke bezuinigingsbeleid in combinatie met de verdere verslechtering van de economie zetten de positie van de premier onder druk. Voor 14 november hebben de Spaanse vakbonden opnieuw een algemene staking tegen de regering uitgeroepen. Een verlies van de meerderheid in Galicië - de geboortegrond van Rajoy en vanouds een bastion voor diens conservatieve partij - zou de positie van Rajoy verder ondermijnen.

Met de overwinning in Galicië houdt de conservatieve regiopremier Alberto Núñez Feijóo (50) de absolute meerderheid waarover hij sinds 2009 beschikte. Zijn besluit om de 2,2 miljoen Galicische kiezers vervoegd naar de stembus te roepen, is een geslaagde tactische zet gebleken om een mogelijke daling van de kiezerssteun voor te zijn. Er wordt rekening gehouden met gezichtsverlies van Rajoy bij een mogelijk steunaanvraag van de regering bij de Europese Unie. Ook moet de regio waarschijnlijk nog meer bezuinigen.

Hoewel hij een uitgesproken steunpilaar is van zijn partijgenoot Mariano Rajoy, probeerde Feijóo tijdens de campagne zorgvuldig afstand te houden tot de premier en diens bezuinigingspolitiek. De Galicische regio voerde de controversiële maatregel van de regering in Madrid om buitenlanders zonder verblijfspapieren uit de ziektekostenverzekering te schrappen niet uit. Met forse bezuinigingen op onderwijs en in de gezondheidszorg wist Gallicië evenwel zijn tekorten vrijwel op schema weg te snoeien. De oppositie beschuldigde Feijóo van het manipuleren van de bezuinigingscijfers.

Minder gunstig voor de regering was de uitslag in Baskenland, waar de traditioneel sterke lokaal-nationalistische bewegingen nauwgezet kijken naar de afscheidingsplannen van de eveneens nationalistische Catalaanse regiopresident Artur Mas. Deze kondigde voor eind november vervroegde Catalaanse verkiezingen aan met een referendum over een eigen Catalaanse staat als inzet. PNV-lijsttrekker Iñigo Urkullu, winnaar van de verkiezingen en de nieuwe regiopresident van Baskenland, liet in zijn afsluitende campagnetoespraak in Bilbao weten dat hij van Baskenland 'een Europese natie' wil maken. Zijn aanhangers scandeerden: 'onafhankelijkheid'. De nationalistische leider nam dat woord niet in de mond, maar zei wel in een interview dat hij met de Catalaans-nationalistische leider Mas had gesproken over een gemeenschappelijke aanpak 'voor erkenning van de nationale feiten van Baskenland en Catalonië door de Spaanse staat'. Hij noemde 2015 als streefdatum voor een 'nieuwe politieke status' van Baskenland.

De Baskische regioverkiezingen resulteerden in steun voor het radicale nationalisme nu de Baskische afscheidingsbeweging ETA de wapens heeft neergelegd. ETA deed dat precies een jaar geleden. De ETA-gezinde partij EH-Bildu, die ditmaal mocht meedoen aan de verkiezingen, werd de tweede partij in de regio en is daarmee een mogelijke coalitiepartner voor de Baskische regioregering. De niet-nationalistische partijen - de socialisten en de conservatieve Partido Popular - die in een uitzonderlijke coalitie de scheidende regioregering vormden, verloren fors. Wel was dit de eerste campagne zonder de dreiging van aanslagen. 'We konden zelfs een bijeenkomst organiseren in de oude binnenstad van San Sebastian, een bolwerk van ETA-aanhangers', aldus PP-parlementswoordvoerder Leopoldo Barrera.

undefined

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden