Rajoy mag formeren Spaanse regering opnieuw proberen van koning

De Spaanse premier Mariano Rajoy zal 'alles doen wat binnen zijn macht ligt' om een nieuwe regering te vormen. Anders dan na de vorige verkiezingsronde aanvaardde de leider van de conservatieve Partido Popular (PP, Volkspartij) donderdag de opdracht van koning Felipe VI.

Mariano Rajoy. Foto afp

Rajoy maakte bekend twee routes te verkennen: een alomvattend regeerakkoord met andere partijen, of een minderheidsregering die losse akkoorden sluit. Hij gunt zichzelf daarvoor een 'periode van reflectie': een tijd waarin hij andere partijen aan zijn kant probeert te krijgen, zonder dat hij zich vastlegt op een datum waarop het parlement stemt over zijn premierschap. Daarmee wijkt hij af met wat tot nu toe gebruikelijk was in Spanje.

Rajoy neemt dan ook een risico: het is allerminst zeker of hij genoeg medestanders weet verzamelen. Na zeven maanden regeringsloos ronddobberen had donderdag de dag kunnen zijn waarop, ver aan de horizon weliswaar, een nieuwe regering in zicht kwam. De dag begon optimistisch: geen boete uit Brussel voor een gebrek aan begrotingsdiscipline, een werkloosheid die was gedaald tot 20 procent. Toch maakte de ene na de andere politieke partij de koning duidelijk dat ze de man die dit voor elkaar had gekregen zouden blijven boycotten.

PSOE niet te verleiden

'Omdat de PSOE niet datgene gaat steunen dat het wil veranderen', verklaarde Pedro Sánchez, de leider van de sociaal-democratische PSOE. Zijn partij werd de tweede van het land. 'We geven onze stemmen niet aan degene die we weg willen hebben.'

Al een maand probeert Rajoy uit alle macht Sánchez te paaien: met een plaats in zijn kabinet, met uitnodigingen voor gesprekken, met een welwillende studie naar het verkiezingsprogramma van Sánchez. 'Er is meer dat ons bindt dan dat ons scheidt', benadrukte Rajoy donderdag tijdens zijn persconferentie. 'De nationale eenheid, het Europese project, de strijd tegen terrorisme, de begrotingspolitiek, de gelijkheid van alle Spanjaarden.' Laat dat laatste nu net de bestaansreden zijn van de sociaal-democratische PSOE.

Maar de PSOE liet zich niet verleiden, ook donderdag niet. Keer op keer verwijst Sánchez Rajoy naar zijn 'geestverwanten': de nieuwe partij Cuidadanos (C's, te vergelijken met D66) en de kleine nationalistische partijen uit Catalonië en Baskenland.

Pedro Sánchez van PSOE. Foto afp

Ciudadanos is niet genoeg

Ciudadanos is het meest welwillend. Vóór een regering van Rajoy wil Rivera niet stemmen, vanwege de talloze corruptieschandalen die onder zijn leiding in de PP de kop opstaken. Deze week werd bekend dat de computer van de corrupte penningmeester van de partij was vernietigd. Dat leidde tot de zoveelste aanklacht tegen de PP. Daarom is Ciudadanos op z'n hoogst bereid zich van stemming te onthouden als Rajoy om het vertrouwen van het parlement vraagt. Het probleem is: daar heeft Rajoy niet genoeg aan om van start te kunnen.

De nationalistische partijen zijn echter evenmin van plan Rajoy te steunen. Ze hebben slechte ervaringen met de vorige PP-regering, die met een absolute meerderheid in het parlement deed waar ze zin in had zonder rekening te houden met minderheden. 'Er is een andere houding nodig', zei de Baskische leider Aitor Esteban na zijn bezoek aan de koning: de bereidheid 'om de dialoog aan te gaan'. 'En dat kunnen ze niet in twee dagen laten zien en ook niet in vier maanden.'

Albert Rivera van Ciudadanos. Foto afp

Communicatie

Daar raakt de Bask de kern. Rajoy staat niet bepaald bekend als een communicatief wonder. Ook in de afgelopen maand verweten de andere partijen de premier dat hij zich niet genoeg inspande om in gesprek te komen. 'De premierschappen komen niet uit de lucht vallen', beet Albert Rivera van Ciudadanos hem toe.

Als Rajoy premier wil blijven, dan zal hij in de komende weken van reflectie een kleine gedaanteverwisseling moeten ondergaan. Hij wekte donderdag de indruk daartoe bereid te zijn. 'We treden de andere partijen tegemoet met een open geest', zei hij. 'Onderhandelen betekent toegeven.' Maar, zei hij ook: 'Ik heb de grootste verantwoordelijkheid, maar we hebben allemaal verantwoordelijkheden.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.