Radio Racja dient als tegengif voor Loekasjenko

Radio Racja biedt de Wit-Russen keuzevrijheid, zegt de directeur. De zender opereert vanuit Polen, want in eigen land is dat onmogelijk....

De democratische oppositie van Wit-Rusland heeft er een bondgenoot bij: Radio Racja. Sinds vorige week stuurt deze in Polen gestationeerde zender ongecensureerde berichtgeving de Wit-Russische ether in. Racja betekent in het Wit-Russisch gelijk.

‘We willen de Wit-Russen keuzevrijheid bieden, een onmisbaar element van democratie’, zei Eugeniusz Wappa, de Wit-Russische directeur van de zender, tijdens de eerste uitzending.

Die keuzevrijheid ontbreekt in Wit-Rusland. Sinds president Aleksandr Loekasjenko aan de macht is, is het een van de minst democratische landen van Europa. Van persvrijheid is nauwelijks sprake.

Radio Racja moet daar een mouw aan helpen passen. Met hun uitzendingen, elke avond tussen zes en acht, hopen de Wit-Russische initiatiefnemers van de zender een tegenwicht te bieden aan de propaganda van het regime.

Het tijdstip van de lancering is niet helemaal toevallig gekozen. Op 19 maart vinden in Wit-Rusland presidentsverkiezingen plaats. Loekasjenko moeten het daarin opnemen tegen onder andere Aleksandr Milinkevitsj, de kandidaat van de democratische oppositie.

Radio Racja is niet de enige buitenlandse zender die het belang van de presidentsverkiezingen heeft begrepen. Sinds enkele maanden zendt de Deutsche Welle dagelijks een Wit-Russisch kwartiertje uit. Ook de Europese Commissie laat van zich horen. Zondag begon de door haar gesponsorde Europese Zender voor Wit-Rusland met uitzenden.

Een revolutie zullen die nieuwe zenders niet brengen. Omdat Wit-Rusland in tegenstelling tot de andere voormalige sovjetrepublieken buitenlandse radiosignalen weigert door te seinen, blijft hun zendbereik beperkt tot de grensstreken.

Maar het maakt de betekenis van Radio Racja als symbool van de Poolse solidariteit met de Wit-Russische oppositie er niet minder om.

De financiering van Radio Racja was tezelfdertijd ook een reactie op de beslissing van de Europese Commissie om de lancering van een Europese zender voor Wit-Rusland toe te vertrouwen aan een Duits consortium. Ook een Poolse radiozender had zijn kandidatuur gesteld. Warschau zag er het zoveelste bewijs in dat de campagne van de Europese Unie voor een democratisch Wit-Rusland niet ten koste mag gaan van goede betrekkingen met Moskou.

Vooral het feit dat de Duitse firma in eerste instantie wilde samenwerken met een door het Kremlin gesteunde televisiezender maakte het voorstel in Poolse ogen verdacht. Rusland zou te veel de kant van Loekasjenko kiezen.

De Poolse regering stoort zich veel minder aan de Russische gevoeligheden. In de begroting van dit jaar is 80 miljoen zloty (21 miljoen euro) uitgetrokken voor democratische initiatieven in Wit-Rusland en Oekraïne. Hoeveel die Poolse steun waard is, kon Oekraïne in 2004 ondervinden. In geen enkel ander Europees land was de solidariteit met de Oranje Revolutie zo groot.

Sindsdien heeft Wit-Rusland de plaats van Oekraïne ingenomen. Elke maand worden in de belangrijkste Poolse steden protestmarsen gehouden voor de democratische oppositie. In december hing Warschau vol portretten van onder het regime van Loekasjenko veroordeelde of verdwenen journalisten.

Donderdag liet een regeringswoordvoerder in Warschau weten bij de Europese Unie op economische sancties aan te sturen als Minsk tijdens de verkiezingscampagne geweld durft te gebruiken tegen de oppositie. De mededeling volgde op de hardhandige arrestatie van een van de presidentskandidaten.

Die Poolse betrokkenheid is niet alleen toe te schrijven aan geografische factoren. Net als Oekraïne heeft Wit-Rusland met Polen historische banden. Tot aan de Tweede Wereldoorlog maakte een groot deel van het grondgebied deel uit van Polen. Wit-Rusland telt nog altijd een omvangrijke Poolse minderheid.

Hoe de autoriteiten in Minsk over die Poolse betrokkenheid denken, laat zich raden. Op de staatstelevisie wordt Polen regelmatig van anti-Wit-Russische activiteiten beschuldigd. Het Wit-Russische grondgebied zou door de Poolse geheime dienst geïnfiltreerd zijn.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden