Radicalisme onder moslims wint terrein

Anti-westerse stromingen winnen aan kracht onder de moslims in Nederland. Radicale moslims in Europa vinden in Nederland een toevluchtsoord. De Binnenlandse Veiligheidsdienst (BVD) waarschuwt in zijn jaarverslag over 1996 voor een isolement van moslimorganisaties....

Van onze verslaggeefster

DEN HAAG

De groeiende afkeer van moslims jegens de Nederlandse samenleving wordt gevoed door teleurstelling over de sociaal-economische malaise en de uitzichtloze situatie waarin zij zich bevinden. Veel moslim-immigranten raken gedesoriënteerd in hun zoektocht naar een eigen religieuze identiteit. Orthodoxe en radicale krachten uit Nederland en het buitenland spelen hier dankbaar op in.

De BVD wijst op de orthodoxe Milli-Görüs-beweging, die nauw is gelieerd aan de Refah-partij van de Turkse premier Erbakan. Incidenten rond basisscholen over kledingvoorschriften en zwemlessen hebben volgens de BVD te maken met de opkomst van zeer traditionele stromingen binnen de islamitische organisatie voor schoolbesturen. Deze stromingen worden volgens de veiligheidsdienst gefinancierd door fondsen in Saudi-Arabië.

Traditioneel en rabiaat anti-westers zijn de pro-Iraanse moslims in Nederland, die jaarlijks demonstreren op de door ayatollah Khomeiny uitgeroepen Jeruzalemdag. De Iraanse inlichtingendienst in Nederland deed verleden jaar opnieuw pogingen Iraanse ballingen door intimidatie tot medewerking te dwingen.

Er zijn ook tekenen die erop duiden dat de shi'itische Hezbollah uit Libanon zich hergroepeert in Europa. De BVD besteedde veel aandacht aan aanwijzigingen dat Hezbollah aanslagen in Nederland heeft beraamd.

De Koerdische Arbeiderspartij PKK heeft zich met de oprichting van een Koerdisch Parlement in ballingschap actief op het diplomatieke pad begeven in West-Europa. Er zijn geen aanwijzingen dat de PKK, zoals de Turkse regering beweert, zich bezighoudt met drugs- en wapenhandel.

De BVD vreest wel voor een verbond tussen PKK en linkse Turkse organisaties, zoals bij protestacties over de hongerstaking in Turkse gevangenissen. Samen kunnen de PKK en 'links' de grootste gewelddadige oppositie in Turkije vormen, staat in het jaarverslag.

De vroegere Joegoslavische gemeenschappen in Nederland zijn opgegaan in aparte groepen na het uiteenvallen van Joegoslavië. De vestiging van ambassades van Servië, Kroatië, Bosnië en Macedonië droeg daaraan bij.

Volgens de BVD blijft de vermenging van politiek en misdaad in de Zuid-Slavische republieken een bron van zorg. Criminele groepen of personen worden dikwijls ook voor politieke doeleinden ingezet.

De Serviërs in Nederland vertegenwoordigen drie stromingen: aanhangers van de Servische regering in Belgrado, van de Republika Srpska (Karadzic) en van Vojislav Seselj, de leider van de extreem-nationalistische Servische Radicale Partij. De BVD kwam de Nederlandse aanhangers van Seselj op het spoor toen hij te kennen gaf voor het VN-Tribunaal in Den Haag te willen getuigen. Nederland weigerde hem een visum.

Ook de Republika Srpska houdt zich intensief bezig met het tribunaal door voortdurend vraagtekens te plaatsen bij de rechtsmacht en rechtvaardigheid ervan. Het Servische ministerie van Informatie heeft systematisch getracht de rol van de Serviërs bij de val van Srebrenica in een positiever daglicht te plaatsen. Ten minste één keer werd een poging tot desinformatie onderschept.

Extreem-rechts lijkt in Nederland minder aan de weg te timmeren. Het aantal demonstraties liep vorig jaar terug. De BVD wijst erop dat daders van bedreigingen en racistisch geweld vaak wel rechts-extremistische sympathieën hebben, maar lang niet altijd verbonden zijn met een bepaalde partij.

De neo-nazi's buiten de Nationale Volkspartij/Centrumpartij '86 zijn georganiseerd in drie groepen: de Nederlandse Volksunie (NVU), de FAP-arbeiderspartij en het ANS (Aktiegrond Nationale Socialisten). De groepen hebben hun krachten gebundeld, maar een duidelijke partijstructuur bestaat er nog niet.

Ook de radicale groepering RaRa behield de aandacht van de BVD, omdat in de loop van 1996 acties werden verwacht.

In de doorgaans vreedzame milieubeweging onderkende de BVD een gewelddadige stroming: het ELF (Earth Liberation Front). Deze groepering riep een aantal keren op tot sabotage van wegenbouw en houtkap, en acties tegen multinationals en overheidsinstellingen. ELF claimde de aanslagen op de BASF-fabriek in Arnhem.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.