Radicale Yassin zet Yasser Arafat onder druk

De Palestijnse leider Arafat heeft meer te duchten van zijn Hamas-rivaal sjeik Yassin dan van zijn met moties van wantrouwen dreigende parlement....

THEO KOELE

Van onze correspondent

Theo Koelé

GAZA

Yasser Arafats rivaal is terug. Radicaal als voorheen. Op een armoedige speelplaats in Gaza, behangen met spandoeken, predikt sjeik Ahmed Yassin onverzoenlijkheid.

De internationale pers is massaal aanwezig. Honderden plastic stoelen, bestemd voor aanhangers van de 61-jarige sjeik, blijven leeg. De oprichter en geestelijk leider van de fundamentalistische Hamas-beweging is zichtbaar vermoeid na een maandenlange reis door een tiental Arabische en islamitische landen.

Activisten van Hamas beloofden dezer dagen demonstraties, om de komst van de sjeik te vieren en de strijdlust van de beweging te tonen. Het welkom van Yassin in zijn woonplaats Gaza steekt schril af bij de massale ontvangst na zijn vrijlating uit een Israëlische gevangenis, vorig jaar. Wegens het aanzetten tot terreur in Israël was hij veroordeeld tot levenslang. Hij kwam onverwacht vrij na de mislukte aanslag van de Mossad, de Israëlische geheime dienst, op een Hamas-kopstuk in de Amman. Yassin werd geruild voor de Mossad-agenten die in Jordanië waren opgepakt.

Israëls vurige wens dat half dove, bijna blinde en verlamde sjeik een gematigder toon zou aanslaan, werd tijdens zijn tournee de bodem ingeslagen. In Gaza maakt Yassin duidelijk dat hij de vertwijfelde pogingen van Arafat om het vredesproces te redden aandoenlijk vindt. Hij noemt het zinloos te streven naar een Palestijnse staat die slechts de Gazastrook en een deel van de Westelijke Jordaanoever omvat. Yassins doel is de Palestijnse heerschappij over de hele staat Israël; een doel dat de komende decennia bereikt moet worden.

'We erkennen de staat Israël niet,' verduidelijkt Hamas-voorman dr. Mamoud Zahar, en hij geeft daarmee aan welke kloof er gaapt tussen tussen Hamas en Yasser Arafat. Hij noemt de vredesakkoorden van Oslo, waaraan Arafat zijn naam en reputatie verbonden heeft, 'een historische fout.'

Yassin heeft nog een duidelijke boodschap voor Arafat. Hamas slaat de uitnodiging af om toe te treden tot diens kabinet. Arafat werkt, onder druk van de Palestijnse wetgevende raad (het parlement), aan een herziening van zijn regeringsploeg. Enkele bewindsleden, beticht van corruptie en wanbeheer, zouden het veld moeten ruimen. Het voltallige kabinet heeft deze week zijn ontslag aangeboden. Daarmee kreeg Arafat de ruimte voor de geëiste veranderingen, en ontliep hij een motie van wantrouwen.

Yassins Hamas lijkt een grotere bedreiging te vormen voor Arafat dan het parlement. Dat dreigde al eerder met moties van wantrouwen, maar tastte nimmer de positie van de Palestijnse leider aan. Sjeik Yassin brengt weliswaar geen massa's op de been, zoals vorig jaar, maar zijn rondreis van de afgelopen maanden heeft ongetwijfeld zijn prestige opgevijzeld. Presidenten en emirs bereidden de ex-gevangene een welkom als ware hij een staatshoofd.

Speculaties in de Israëlische pers dat de sjeik, vertrokken voor een medische behandeling, en passant tientallen miljoenen dollars heeft verzameld, wilde Yassin niet bevestigen. Laat de joden maar in die waan, zei hij. Maar hij repte wel over financiële beloften. Als het geld beschikbaar komt, zal het worden besteed aan sociale doeleinden (onderwijs, sport, medische zorg) voor het Palestijnse volk, dat tot dusverre weinig profijt heeft gehad van het gezag dat Arafat in de Gazastrook en op de Westoever uitoefent.

Op de vraag of ook terreurdaden gefinancieerd zullen worden, zegt Zahar ontwijkend: 'Geweld is geen doel, maar een middel.' De eerste opgave is volgens de Hamas-leiding: Arafat overtuigen dat hij een verkeerde koers volgt. Ofwel een radicalisering van Arafat en de zijnen.

Dat is niet wat de Israëlische regering voor ogen stond toen zij, met tegenzin, instemde met de terugkeer van Yassin naar Gaza. Integendeel, Israël hoopt dat Arafat zijn rivaal in toom kan houden nu hij weer in Gaza is.

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden