Radicaal-rechts ingehaald door burgers die zelfde geluid vertolken

Radicaal-rechtse organisaties als de Nederlandse Volks-Unie (NVU) en Voorpost grijpen inspraakavonden over de mogelijke komst van vluchtelingen aan om protesten aan te wakkeren en zichzelf te profileren.

Foto anp

Volgens NVU-voorzitter Constant Kusters waren tien leden woensdag aanwezig bij de veelbesproken inspraakavond in Steenbergen. Ook het nationalistische Voorpost was daar vertegenwoordigd met actieleider Florens van der Kooi. 'Wij willen het protest tegen de komst van migranten zo groot en heftig mogelijk maken', zegt hij.

NVU-voorman Kusters heeft zijn 'honderden' leden opgeroepen in hun regio naar inspraakavonden te gaan om 'zoveel mogelijk druk uit te oefenen om te voorkomen dat vluchtelingen hier binnenkomen'. Tot nu waren NVU'ers aanwezig in Purmerend, Enschede, Arnhem en Nijmegen.

NVU-voorman Kusters heeft zijn 'honderden' leden opgeroepen in hun regio naar inspraakavonden te gaan om 'zoveel mogelijk druk uit te oefenen om te voorkomen dat vluchtelingen hier binnenkomen'. Tot nu waren NVU'ers aanwezig in Purmerend, Enschede, Arnhem en Nijmegen.

Foto anp

Anti-IS-demonstratie

Volgens Kafka, dat extreemrechts wil bestrijden door de aanhang te onthullen, en extremisme-expert Willem Wagenaar van de Anne Frank Stichting is de radicaal-rechtse groep Identitair Verzet ook betrokken geweest bij burgerprotesten, zoals in Voorhout. IDVerzet zou vorig jaar een van de initiatiefnemers van de anti-IS-demonstratie in de Haagse Schilderswijk zijn geweest.

Volgens Jaap van Beek van Kafka zien de organisaties in het burgerprotest een kans zich te profileren en nieuwe leden te werven. Daarom wordt er door de NVU nadrukkelijk geflyerd bij sommige inspraakavonden zoals in Purmerend. 'Ze voelen zich gelegitimeerd door de toon en de inhoud van het debat. Wat zij al jaren zeggen, wordt nu door een grote groep erkend, zo is de gedachte.'

Wagenaar wijst erop dat de invloed van de rechts-radicale organisaties niet overschat moet worden, omdat ze weinig actieve leden hebben en hun organisatorische kracht tegenvalt. 'Het lijkt er vooral op dat ze zijn ingehaald door burgers die hetzelfde geluid over asielzoekers vertolken.'

Foto anp

Verzet via Facebook

De bemoeienis van de rechts-radicale organisaties valt in het niet bij de kracht die de burgerprotestorganisaties laten zien. In tal van plaatsen beginnen inwoners hun verzet op een Facebookpagina, dat snel kan uitgroeien tot een lokale protestbeweging, zoals Ons Montfoort Vluchtelingenvrij. In Steenbergen waren zo veel inwoners gemobiliseerd dat er in sporthal 't Cromwiel geen plek meer over was.

De enige verzetsbeweging die landelijk voet aan de grond krijgt is AZC-alert, opgericht door Anita Hendriks, fractiemedewerker van de PVV Noord-Brabant. Wat begon als een protest tegen de komst van zevenhonderd asielzoekers in een verzorgingshuis in Eindhoven is uitgegroeid tot een aanjager van zo'n twintig lokale protestgroepen. Hendriks zelf verzet zich tegen de notie van een landelijke organisatie. 'We zijn gewoon een platform voor mensen die een probleem hebben met de komst van een azc. We helpen met flyeren, spandoeken en WOB-verzoeken. Maak het niet groter dan het is.'

Maar volgens Van Beek en Wagenaar zie je overal in het land 'sturing' van protest door AZC-alert, dat volgens hen een 'PVV-organisatie' is. 'Organisatorisch is het bijna een-op-een de PVV', zegt Wagenaar. 'Kijk maar naar hun woordvoerders: allemaal PVV'ers.' Hendriks moet lachen om de suggestie. 'Denk je nou echt dat Geert Wilders zich met mij bemoeit? Ik verwerk de notulen van de PVV-fractie in Noord-Brabant.'

Demonstratie in Steenbergen tegen de komst van een asielzoekerscentrum. Foto anp

Wilders

Of de band met de PVV zo losjes is, valt te betwijfelen. Deze week scheiden enkele regionale comités, waaronder Zeewolde en Enschede, zich af in de 'stichting AZC Alert', omdat er te veel een PVV-koers werd gevaren. 'Toen de PVV met Geert Wilders ging flyeren in Almere, werd ons min of meer opgedragen ook te komen, dat zinde ons niet. Wij zijn geen PVV-platform. Het klonk te vaak 'Geert wil dit... of Geert zegt dat...', aldus bestuurslid Maarten de Lange in Trouw.

De bijeenkomst in Steenbergen over de mogelijke komst van asielzoekers verliep woensdag rumoerig. Tijdens zijn introductie werd burgemeester Joseph Vos uitgejoeld en werd er 'wij gaan op vossenjacht' gescandeerd. De 43-jarige Dasja Abresch, die als enige voor de komst van vluchtelingen pleitte, werd overstemd door geschreeuw en boe-geroep. Aanwezigen zongen onder meer: 'Daar moet een piemel in'.

Burgemeester Joseph Vos. Foto anp

Harde kern

Of een specifieke groep die avond erop uit was de boel op te ruien, is niet duidelijk. Voorafgaande aan de bijeenkomst werd gespeculeerd dat Feyenoord-hooligans uit de harde kern naar de bijeenkomst zou komen, maar dit bleek volgens de gemeente niet het geval. De gemeente gaat ervan uit dat de buitenstaanders die er waren, allemaal uit de regio afkomstig zijn. Volgens Wagenaar van de Anne Frank Stichting, die de beelden van de inspraakavond bekeek, moet afgaande op de kleren van sommige jongeren en de gezongen leuzen gedacht worden aan 'jongens met stadionervaring'.

Het gaat om misschien vijftien Feyenoord-fans die zich hebben laten horen, denkt Van der Kooi van Voorpost. 'Heftig vond ik het niet. Het was meer in de categorie hihahondelul.' Volgens hem is de vraag of er mensen van buiten Steenbergen aanwezig waren niet relevant. 'Dat leidt alleen maar de aandacht af van de inhoud.'

Meer over

Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.